Năm 2027, Việt Nam sẽ lần thứ ba đăng cai tổ chức Năm APEC, sau hai lần vào năm 2006 và 2017. Đây không chỉ là cơ hội khẳng định vị thế, uy tín của Việt Nam trên trường quốc tế mà còn mở ra triển vọng tăng cường kết nối kinh tế, thương mại, đầu tư, phát triển nguồn nhân lực và nâng cao năng lực cạnh tranh của doanh nghiệp. Để làm rõ hơn những cơ hội và thách thức đặt ra, phóng viên Đài Tiếng nói Việt Nam đã có cuộc trao đổi với Đại sứ Bùi Thế Giang, Phó Chủ tịch Hội Việt-Mỹ, nguyên Phó Trưởng Phái đoàn Đại diện Thường trực Việt Nam tại Liên hợp quốc.

PV: Thưa Đại sứ, năm 2027, Việt Nam sẽ lần thứ ba đăng cai tổ chức Năm APEC. Trong bối cảnh kinh tế thế giới đang có nhiều biến động, theo Đại sứ, sự kiện này có ý nghĩa như thế nào đối với việc nâng cao vị thế kinh tế của Việt Nam, đặc biệt là mở rộng cơ hội hợp tác, kết nối cho cộng đồng doanh nghiệp?

Đại sứ Bùi Thế Giang: Lần đầu tiên chúng ta tổ chức là năm 2006, lần thứ hai năm 2017 và lần thứ ba là sang năm. Cái đó chứng tỏ: thứ nhất chúng ta chủ động đề xuất và được bạn bè đồng ý. Điều đó nói lên, chúng ta phải tự tin vào thế và lực của chúng ta trong quan hệ quốc tế. Bởi vì, các nước đều có nhu cầu được quảng bá, đều có nhu cầu kết nối với quốc tế và đều có nhu cầu hợp tác quốc tế về kinh tế nói riêng và về mọi mặt nói chung để phát triển. Thế nên khi chúng ta đề xuất và được bạn bè đồng ý để lần thứ ba trong vòng chưa đến 20 năm, phải nói là sự kiện rất có ý nghĩa. 21 nền kinh tế của APEC đều là 21 nền kinh tế có kết nối, có quan hệ với bên ngoài rất nhiều. Trong khi đó thì chúng ta lại là một nền kinh tế mà tính quốc tế rất là cao. Trong cả hàng chục năm vừa qua thì tỷ trọng về thương mại quốc tế, tức là bao gồm xuất nhập khẩu, cả hàng hóa và dịch vụ của chúng ta, đều trên hoặc dưới, xấp xỉ gấp đôi GDP. Và vì vậy thì khi chúng ta đăng cai APEC, được các nền kinh tế APEC khác chấp nhận để làm chủ nhà, thì phải nói rằng đó sẽ là một cơ hội rất lớn để chúng ta một lần nữa, trong vòng 20 năm, quảng bá chúng ta, cũng là một sự nhìn nhận của quốc tế.

Kinh tế, thương mại luôn luôn là trụ cột của trụ cột trong quan hệ đối ngoại của chúng ta, đặc biệt là từ khi Đổi mới đến bây giờ, là một trong những nội dung cốt lõi của cái gọi là lợi ích quốc gia, dân tộc. Chúng ta sẽ bước vào kỷ nguyên mới, với những mục tiêu lớn từ Đại hội XIV đến năm 2030, 2045. Đây vừa là cơ hội nhưng vừa là điều kiện để chúng ta mở mang vị thế đất nước và đặc biệt tăng quan hệ đối ngoại.

PV: Thưa Đại sứ, một trong những mục tiêu quan trọng của hợp tác APEC là thúc đẩy liên kết kinh tế, thương mại và đầu tư giữa các nền kinh tế thành viên. Theo Đại sứ, Việt Nam cần phát huy vai trò của ngoại giao kinh tế như thế nào để biến những cơ hội kết nối tại APEC 2027 thành các quan hệ hợp tác thực chất, mang lại lợi ích lâu dài cho doanh nghiệp?

Đại sứ Bùi Thế Giang: Thông thường, khi nói đến ngoại giao kinh tế là người ta nghĩ Bộ Ngoại giao làm kinh tế, các đại sứ quán, các cơ quan đại diện thường trực của Việt Nam ở nước ngoài làm kinh tế. Nhưng tôi xin nói là, nếu chúng ta nhìn lại cả đường lối, chủ trương của Đảng, chính sách, pháp luật của Nhà nước và thực tiễn của cuộc sống thì chúng ta đều thấy rằng, trong thời gian vừa qua, đặc biệt trong mấy năm vừa qua, chúng ta luôn luôn nhấn mạnh chuyện ngoại giao kinh tế là sự nghiệp của toàn dân làm kinh tế đối ngoại. Hiểu ngoại giao kinh tế rộng như thế thì để khai thác được tối đa hiệu quả của chúng ta trong việc chúng ta làm chủ nhà của APEC lần thứ ba này. Làm sao để cho những bạn bè quốc tế đến Việt Nam, không phải chỉ các đại biểu đến dự APEC mà còn phóng viên quốc tế, và còn cơ quan truyền thông của chúng ta cũng truyền ra nước ngoài, trong đó VOV, để cho mọi người trong nước đều thấy và nước ngoài cũng nhìn thấy vai trò, vị trí của Việt Nam và khả năng đóng góp của Việt Nam.

Thời gian vừa qua, các văn kiện của Đảng và Nhà nước đều đã nói rồi, chúng ta đang chuyển rất mạnh từ việc chúng ta là một bên tham gia cuộc chơi, tuân thủ luật pháp quốc tế, sang bên chúng ta tham gia định hình luật chơi. Đồng thời, đóng góp ấy không phải chỉ ở chuyện vĩ mô như thế mà đóng góp còn ở cả những việc cụ thể. Chúng ta bao nhiêu năm vừa qua mà đi từ chỗ đói nghèo, bị chiến tranh tàn phá, mà chúng ta đi được đến bây giờ. Nhìn hàng chục dữ liệu của các cơ quan, tổ chức xếp hạng quốc tế đánh giá Việt Nam thì chúng ta thấy là nhìn một cách tổng thể, chúng ta hiện nay là quốc gia tầm trung, khoảng từ 25 đến 30 xếp hạng thế giới. Nỗ lực của chúng ta là lớn, là nỗ lực của toàn dân, của cả hệ thống chính trị. Nhưng sự góp phần của quốc tế cũng rất là quan trọng, không chỉ về tiền, còn về kinh nghiệm, còn về năng lực, còn về đào tạo nhân lực.

PV: Vậy, Đại sứ đánh giá như thế nào về tiềm năng tăng cường kết nối giữa cộng đồng doanh nghiệp Việt Nam-Hoa Kỳ trong khuôn khổ APEC 2027? Theo Đại sứ, đâu là những lĩnh vực hợp tác mà doanh nghiệp Việt Nam có thể tận dụng để tiếp cận công nghệ, kinh nghiệm quản trị và tham gia sâu hơn vào chuỗi giá trị toàn cầu?

Đại sứ Bùi Thế Giang: Nếu mà nói về quan hệ Việt Nam – Hoa Kỳ thì tôi phải nói luôn là đây là một mối quan hệ rất đặc biệt trong quan hệ đối ngoại của Việt Nam. Hai nước đã thiết lập quan hệ ngoại giao năm 1995. Và đặc biệt là đến năm 2023, tức là chưa tròn ba chục năm sau khi thiết lập quan hệ ngoại giao, mà chúng ta với Mỹ đã nâng quan hệ lên Đối tác chiến lược toàn diện, tức là cái mức cao trong quan hệ đối ngoại của Việt Nam, của thế giới nói chung. Trong Tuyên bố chung nâng cấp hai nước lên Đối tác chiến lược toàn diện trong chuyến thăm tháng 9 năm 2023 của Tổng thống Mỹ lúc đó là ông Joe Biden, khoa học, công nghệ và đổi mới sáng tạo là trụ cột của quan hệ. Đấy thực sự là cái lõi để bất kỳ một quốc gia nào muốn bứt lên, và muốn phát triển trên thế giới đều phải dùng đến nó. Và tôi xin nói là nếu chúng ta nhìn lại hơn một chục cái nghị quyết của Bộ Chính trị trong gần hai năm qua, thì chúng ta lại thấy rằng là phát triển kinh tế tư nhân, phát triển doanh nghiệp tư nhân là rất quan trọng. Trong đó có cái việc phát triển doanh nghiệp tư nhân trong lĩnh vực khoa học, công nghệ. Đây chính là cái lõi để quan hệ Việt Nam – Hoa Kỳ có thể đổi mới, phát triển thực chất trong thời gian tới.

PV: Theo Đại sứ, Việt Nam nên ưu tiên thúc đẩy những sáng kiến hoặc cơ chế hợp tác nào tại APEC 2027 nhằm tăng cường kết nối giữa các doanh nghiệp, nhất là doanh nghiệp nhỏ và vừa, đồng thời hỗ trợ doanh nghiệp tiếp cận thị trường, công nghệ, nguồn vốn và các cơ hội đầu tư mới?

Đại sứ Bùi Thế Giang:  Tôi biết là những cơ quan trực tiếp tham gia vào chuẩn bị cho APEC, dưới sự lãnh đạo của Bộ Chính trị, Ban Bí thư, của Ban Chấp hành Trung ương Đảng, của Chính phủ và của Quốc hội, đang chuẩn bị rất là kỹ lưỡng cho việc này. Và nguyên tắc để chúng ta có được những sáng kiến: một là lợi ích quốc gia, dân tộc của chúng ta. Mà lợi ích quốc gia, dân tộc đó lại được đặt trên nền của tuân thủ Hiến chương Liên Hợp Quốc và luật pháp quốc tế. Nguyên tắc số hai, chúng ta cũng phải tính đến lợi ích của các đối tác chúng ta, trực tiếp nhất là 21 nền kinh tế của APEC. Hai bên khai thác thế mạnh của nhau thì mới phát triển được. Điểm thứ ba là lại phải nói đến chuyện nhanh và bền vững. Phát triển nhanh, nước nào cũng muốn. Nhưng có bền vững hay không trong thế giới hiện nay lại là câu chuyện rất khác. Nhanh mà chắc chắn, nhanh mà có chất lượng. Cho nên, nhanh và bền vững phải là yêu cầu thứ ba, mục tiêu thứ ba, trong hợp tác quốc tế, trong sáng kiến bất kỳ cái gì mà chúng ta đưa ra cho APEC năm 2027.

Xin trân trọng cảm ơn Đại sứ Bùi Thế Giang về cuộc phỏng vấn này!