Quyết định đưa ra chỉ vài giờ trước khi các nhà lãnh đạo Liên minh châu Âu (EU) dự kiến họp khẩn để bàn về phản ứng chung trước sức ép ngày càng gia tăng từ Mỹ.
Trong bài đăng trên mạng xã hội, Tổng thống Donald Trump cho biết đã đạt được nhất trí sơ bộ với Tổng thư ký NATO Mark Rutte về khuôn khổ của một thỏa thuận trong tương lai liên quan đến an ninh Bắc Cực. Theo Tổng thống Mỹ, khuôn khổ này có thể giúp hạ nhiệt căng thẳng xuyên Đại Tây Dương, đồng thời mở đường cho các cuộc thảo luận sâu hơn về vai trò của Greenland trong chiến lược phòng thủ, bao gồm cả chương trình phòng thủ tên lửa “Vòm vàng” (Golden Dome) trị giá 175 tỷ USD. Phát biểu với báo chí tại Davos (Thuỵ Sĩ), Nhà lãnh đạo Mỹ không nêu chi tiết thoả thuận đạt được, song cho biết:
“Đây là một thỏa thuận dài hạn mang lại lợi ích tối ưu. Tôi cho rằng nó đặt tất cả các bên vào một vị thế thuận lợi, đặc biệt trong các lĩnh vực an ninh, khoáng sản và những vấn đề liên quan khác. Hiện các chi tiết cụ thể của thỏa thuận vẫn đang được hoàn thiện, nhưng đây được thiết kế là một khuôn khổ hợp tác không có thời hạn kết thúc, hướng tới sự ổn định và bền vững lâu dài.”
Một trong những phương án được nhắc đến nhiều nhất là tăng cường hợp tác quân sự tại Greenland, trong đó có khả năng mở rộng sự hiện diện của Mỹ thông qua các căn cứ quân sự mới. Tuy nhiên, theo các quan chức châu Âu, hiện chưa rõ những ý tưởng này có thực sự nằm trong khuôn khổ mà Tổng thống Donald Trump đề cập hay không.
Tổng thư ký NATO Mark Rutte hoan nghênh quyết định của Tổng thống Donald Trump, song cho biết các cuộc thảo luận với Nhà lãnh đạo Mỹ mới chỉ tập trung vào việc đảm bảo an ninh Bắc Cực, chứ chưa phải về quy chế chính trị của Greenland:
“Chúng ta đã đạt được một thỏa thuận quan trọng, tạo nền tảng để bắt đầu giải quyết những vấn đề then chốt. Điều này phản ánh sự đồng thuận của cả hai bên rằng, trong khuôn khổ NATO và với những năng lực mà liên minh có thể huy động, trọng tâm cần được đặt vào việc bảo đảm an ninh cho toàn bộ khu vực Bắc Cực, bao gồm cả Greenland. Trước mắt sẽ còn rất nhiều việc phải làm, nhằm bảo đảm rằng chúng ta có thể triển khai đầy đủ các biện pháp cần thiết trên bộ, trên biển và trên không, để bảo vệ hiệu quả khu vực có tầm quan trọng chiến lược này đối với thế giới và đối với lãnh thổ của NATO.”
Phản ứng của EU cũng khá thận trọng. Ngoại trưởng Đan Mạch Lars Løkke Rasmussen hoan nghênh việc Tổng thống Donald Trump loại trừ khả năng sử dụng vũ lực và tạm dừng các biện pháp thương mại, song nhấn mạnh “ranh giới đỏ” về chủ quyền của Đan Mạch và Greenland phải được tôn trọng. Nhiều quan chức EU cũng cảnh báo còn quá sớm để coi đây là dấu hiệu cho thấy khủng hoảng đã kết thúc, trong khi Nghị viện châu Âu để ngỏ khả năng yêu cầu Ủy ban châu Âu chuẩn bị kích hoạt Công cụ chống cưỡng ép vốn được xem là “vũ khí thương mại” mạnh nhất của khối nếu Mỹ có các động thái cứng rắn.
Việc Mỹ tạm thời xuống thang đã giúp thị trường tài chính ổn định trở lại và giảm nguy cơ đối đầu trực diện. Tuy nhiên, đối với EU, vấn đề Greenland không chỉ là một tranh chấp cụ thể, mà còn là phép thử đối với sự tự chủ chiến lược và tương lai của quan hệ xuyên Đại Tây Dương trong bối cảnh địa chính trị ngày càng khó lường. Các nhà lãnh đạo Liên minh châu Âu dự kiến họp khẩn trong ngày hôm nay để thống nhất phản ứng trong vấn đề Greenland, cũng như những thách thức trong quan hệ xuyên Đại Tây Dương./.
Bình luận