Chính phủ Iran hôm nay (1/3) tuyên bố quốc tang 40 ngày và cho nghỉ làm việc 7 ngày trên toàn quốc để tưởng niệm Đại giáo chủ Khamenei. Truyền thông nhà nước Iran cho biết ông qua đời tại văn phòng làm việc ở thủ đô Tehran trong lúc thực hiện nhiệm vụ. Lực lượng Vệ binh Cách mạng Hồi giáo Iran cũng ra tuyên bố xác nhận và bày tỏ tiếc thương.
Trước đó, cả Israel và Mỹ đều cho rằng ông Khamenei đã thiệt mạng trong đòn không kích mở màn. Thủ tướng Israel Benjamin Netanyahu nói có nhiều dấu hiệu cho thấy lãnh tụ Iran “không còn nữa”, trong khi Tổng thống Mỹ Donald Trump nhận định các báo cáo tình báo là “chính xác”. Tuy nhiên, quy mô thiệt hại và số quan chức Iran thiệt mạng hiện vẫn chủ yếu dựa trên tuyên bố từ các bên và chưa có xác nhận độc lập đầy đủ.
Song song với các tuyên bố chính trị, các hoạt động quân sự giữa hai bên cũng diễn ra dồn dập. Ngày 1/3, hãng tin TASS dẫn phát biểu của Tổng thống Iran Masoud Pezeshkian trên kênh Telegram, khẳng định Iran sẽ “không bỏ qua” các cuộc tấn công nhằm vào nước này, cũng như việc Lãnh tụ tối cao Ayatollah Ali Khamenei thiệt mạng. Trong khi đó, hãng thông tấn IRNA dẫn thông cáo của Lực lượng Vệ binh Cách mạng Hồi giáo Iran cho biết lực lượng vũ trang nước này “kiên quyết đáp trả”, tiếp tục con đường của Lãnh tụ Tối cao, đồng thời kêu gọi người dân đoàn kết và khẳng định sẽ trừng phạt “những ai đã tấn công nước Cộng hòa Hồi giáo”.
Phía Iran cũng cho biết đã phóng hơn 200 tên lửa và máy bay không người lái nhằm vào Israel để đáp trả, đồng thời khẳng định một số mục tiêu quân sự đã bị đánh trúng. Cố vấn của Tổng tư lệnh Vệ binh Cách mạng Iran, ông Ebrahim Jabbari, nhấn mạnh:
“Chúng tôi được trang bị những khả năng tiên tiến để chiến đấu trong nhiều năm. Khi cuộc chiến bắt đầu, chúng tôi sẽ sử dụng những gì có trong kho dự trữ; và nếu xung đột tiếp diễn, chúng tôi sẽ triển khai những loại tên lửa mạnh nhất, kể cả những năng lực chưa từng được công bố.”
Trong khi đó, quân đội Israel cho biết phần lớn các đòn tấn công đã bị hệ thống phòng không đánh chặn, thiệt hại trên mặt đất được mô tả là hạn chế và chủ yếu là thương vong nhẹ. Sự chênh lệch trong đánh giá từ hai phía cho thấy tình hình thực địa còn nhiều điểm chưa được xác nhận độc lập.
Những diễn biến căng thẳng trên thực địa đang nhanh chóng lan sang lĩnh vực kinh tế, tạo ra những phản ứng dây chuyền trên thị trường quốc tế. Nhiều hãng hàng không tạm dừng hoặc hoãn các chuyến bay đến Trung Đông. Các hãng tàu lớn như CMA CGM và Hapag-Lloyd cũng điều chỉnh hải trình, tránh các tuyến qua Vịnh Ba Tư và eo biển Hormuz. Giá dầu và vàng tăng do lo ngại nguy cơ gián đoạn nguồn cung năng lượng.
Giới phân tích nhận định chiến dịch quân sự lần này là bước đi rủi ro cao đối với tất cả các bên liên quan. Nguy cơ xung đột lan rộng trong khu vực vẫn hiện hữu, đặc biệt nếu các lực lượng đồng minh của Iran tham gia sâu hơn, trong khi triển vọng tìm kiếm một lối thoát ngoại giao hiện được đánh giá là hạn chế. Tiến sĩ Burcu Ozcelik, nhà nghiên cứu cao cấp về an ninh Trung Đông và Bắc Phi, nhận định:
"Đây là một canh bạc lớn đối với tất cả các bên liên quan. Có rất nhiều điều chưa biết và không thể biết trong kịch bản này. Đó là một canh bạc đối với Tổng thống Trump bởi vì có thể sẽ có những tổn thất chính trị đáng kể đối với ông ấy trong trường hợp bi thảm về thương vong của Mỹ. Sẽ có một phản ứng dữ dội của công chúng tại Mỹ. Chúng ta đã nghe về lý do tại sao Quốc hội không tham gia vào quá trình ra quyết định đằng sau việc phát động cuộc tấn công này. Đó là một canh bạc đối với Israel. Chúng ta vẫn chưa có cảm nhận đầy đủ về những thiệt hại mà Iran có thể gây ra cho Israel và công dân của nước này, mặc dù cho đến nay vẫn còn hạn chế. Và đây chắc chắn là một canh bạc đối với Iran."
Trong bối cảnh các bên tiếp tục đưa ra những tuyên bố cứng rắn, cộng đồng quốc tế đang theo dõi sát sao mọi diễn biến thực địa cũng như các động thái ngoại giao phía sau hậu trường. Những giờ và ngày tới được xem là đặc biệt quan trọng, khi phản ứng tiếp theo của các bên có thể quyết định liệu xung đột sẽ được kiềm chế hay tiếp tục leo thang, với hệ lụy không chỉ đối với Trung Đông mà còn với an ninh và kinh tế toàn cầu./.
Bình luận