Tại một trường học ở vùng cao nguyên phía tây Guatemala, sự rụt rè của trẻ em biến mất khi chúng lắng nghe lời bài hát bằng tiếng Kaqchikel — một trong 22 ngôn ngữ Maya được sử dụng ở Guatemala. Bà Sara Curruchich, Ca sĩ kiêm nhạc sĩ, đồng thời là người dạy cho trẻ em hát những bài hát bằng tiếng Kaqchikel cho biết:
"Quả thật đúng khi người ta nói rằng khi một ngôn ngữ biến mất, cả một di sản cũng biến mất theo. Lịch sử biến mất, tri thức của cả một dân tộc biến mất, cả một cuộc sống và toàn bộ sự tồn tại đều hoàn toàn biến mất. Điều quan trọng là trẻ em cũng tiếp nhận ngôn ngữ đó, không phải vì nghĩa vụ, mà bằng cả tình yêu thương, hiểu rằng ngôn ngữ của chúng cũng là một phần bản chất của chúng và là thứ kết nối chúng với tất cả những gì thuộc về tổ tiên, với dòng dõi gia đình."
Ngoài những bài hát, các em còn đọc bản dịch tiếng Kaqchikel của tác phẩm “Điều gì làm nên con người chúng ta”, của Victor Santos, một câu chuyện về việc trân trọng tiếng mẹ đẻ và cách nó kết nối con người với các thế hệ trước. Ấn phẩm này được xuất bản với sự hợp tác của UNESCO, nhà xuất bản Cholsamaj và Dự án Bảo tồn Ngôn ngữ Maya. Ông Gerson Mux, Giám đốc điều hành của Nhà xuất bản Cholsamaj chia sẻ:
"Thông qua tiếng mẹ đẻ, trí tuệ của tổ tiên chúng ta được truyền lại, trong trường hợp này là từ người Maya. Họ sở hữu trí tuệ tuyệt vời, và điều quan trọng là phải phát huy nó, đảm bảo rằng tiếng mẹ đẻ Kaqchikel không bị lãng quên."
Ông cho biết họ đang ưu tiên dịch sang 22 ngôn ngữ Maya được sử dụng ở Guatemala, nhưng đặc biệt là bốn ngôn ngữ có nguy cơ biến mất cao nhất: Itza', Uspantek, Mopan và Chorti.
Không chỉ ở Guatemala, ngày Ngôn ngữ tiếng mẹ đẻ cũng được diễn ra ở nhiều quốc gia trên thế giới. Tại Bangladesh, nơi có nguồn gốc lịch sử của ngày này, các hoạt động kỷ niệm diễn ra trang trọng ngay từ sáng sớm. Chính quyền cùng người dân đặt vòng hoa tại Central Shaheed Minar – biểu tượng tưởng niệm những người đã hy sinh trong Phong trào Ngôn ngữ năm 1952 để đấu tranh cho quyền sử dụng tiếng Bangla. Thủ tướng Bangladesh cùng các lãnh đạo cấp cao cũng tham dự các nghi lễ tưởng niệm và gửi thông điệp về tầm quan trọng của đa ngôn ngữ trong xã hội hiện đại.
Trên khắp châu Âu, châu Phi và châu Mỹ, nhiều sự kiện hưởng ứng Ngày Tiếng mẹ đẻ cũng được tổ chức. Tại thành phố Manchester, Anh, các buổi trao đổi ngôn ngữ, triển lãm về cảnh quan ngôn ngữ và hoạt động khám phá đa dạng tiếng nói được tổ chức, thu hút sự tham gia của người dân và cộng đồng học thuật.
Chủ đề Ngày Quốc tế Tiếng mẹ đẻ năm nay do UNESCO lựa chọn là “Đa dạng ngôn ngữ, chung một tương lai: Vai trò và tiếng nói của thanh niên trong thúc đẩy giáo dục đa ngôn ngữ” – nhấn mạnh vai trò của giới trẻ trong giáo dục đa ngôn ngữ và bảo tồn các ngôn ngữ bản địa có nguy cơ bị mất. Các trường học, tổ chức giáo dục và cộng đồng trên nhiều châu lục đã tham gia chia sẻ trải nghiệm, tổ chức lớp học ngôn ngữ mẹ đẻ, và các buổi diễn thuyết trực tuyến để làm nổi bật vai trò của tiếng bản địa trong việc định hình danh tính và sự hòa nhập.
Ngày Quốc tế Tiếng mẹ đẻ không chỉ là dịp tưởng nhớ quá khứ mà còn là lời nhắc nhở về thách thức hiện tại: nhiều ngôn ngữ đang bị đe dọa biến mất trong bối cảnh toàn cầu hóa và chuẩn hóa ngôn ngữ, mất đi không chỉ là phương tiện giao tiếp mà cả một kho tàng văn hoá, tri thức và lịch sử của cộng đồng. Việc thúc đẩy giáo dục đa ngôn ngữ và các nỗ lực bảo tồn ngôn ngữ bản địa tiếp tục được cộng đồng quốc tế xem là nhân tố quan trọng góp phần xây dựng xã hội công bằng, hòa nhập và tôn trọng đa dạng văn hóa./.
Châu Anh/VOV1
Bình luận