Trong bối cảnh Việt Nam đẩy mạnh chuyển đổi mô hình tăng trưởng theo hướng xanh và bền vững, các nguồn lực tài chính quốc tế, đặc biệt là nguồn vốn ODA thế hệ mới, đang đóng vai trò ngày càng quan trọng.
Khoản vay chương trình trị giá 50 tỷ yên, tương đương khoảng 8.350 tỷ đồng, được xem là một trong những điển hình tiêu biểu của mô hình “ODA thế hệ mới” mà Nhật Bản đang triển khai tại Việt Nam. Khác với các hình thức ODA truyền thống, cơ chế này có quy trình chuẩn bị tinh gọn, giải ngân nhanh và đặc biệt linh hoạt trong thiết kế chính sách, giúp nâng cao hiệu quả sử dụng vốn. Tại hội thảo, Thứ trưởng Bộ Tài chính Trần Quốc Phương nhấn mạnh, năm 2026 mở ra một giai đoạn phát triển mới với yêu cầu tăng trưởng cao hơn, đồng thời đặt ra nhu cầu rất lớn về nguồn lực, nhất là trong bối cảnh Việt Nam đang đẩy mạnh chuyển đổi xanh. “Nhật Bản hiện là đối tác cung cấp ODA song phương lớn nhất cho Việt Nam. Đặc biệt, các khoản vay ODA thế hệ mới với thủ tục đơn giản, linh hoạt đang phát huy hiệu quả rõ rệt. Chúng tôi rất mong rằng thông qua hội thảo với Nhật Bản lần này,các nhà tài trợ, các đối tác phát triển của Việt Nam nghiên cứu để có thể đồng hành cùng Việt Nam áp dụng các cái khoản vay thế hệ mới linh hoạt, hiệu quả và nhanh chóng trong triển khai thực hiện."
Theo Thứ trưởng Bộ Tài chính, khoản vay chương trình được thiết kế dựa trên ba trụ cột chính. Thứ nhất là hoàn thiện cơ chế chính sách nhằm khuyến khích đầu tư vào các dự án xanh, thông qua các giải pháp như ưu đãi thuế, cải cách thủ tục hành chính và tạo thuận lợi trong môi trường đầu tư. Trụ cột thứ hai là tăng khả năng tiếp cận các nguồn tài chính xanh cho doanh nghiệp, bao gồm trái phiếu xanh, tín dụng xanh, đồng thời hỗ trợ Việt Nam thực hiện các cam kết quốc tế về giảm phát thải. Trụ cột thứ ba tập trung vào nâng cao năng lực ứng phó với biến đổi khí hậu và thiên tai – vấn đề ngày càng cấp thiết khi Việt Nam thường xuyên chịu ảnh hưởng nặng nề của bão lũ và thời tiết cực đoan.
Ở góc độ đối tác, Đại sứ Nhật Bản tại Việt Nam ITO Naoki khẳng định, khoản vay chương trình lần này không chỉ mang ý nghĩa tài chính, mà còn là nền tảng thúc đẩy hợp tác công – tư và chuyển giao công nghệ giữa Nhật Bản và Việt Nam. Việt Nam đang đứng trước yêu cầu vừa duy trì tăng trưởng, vừa phải giải quyết hiệu quả các thách thức như biến đổi khí hậu và thiên tai. Khoản vay này không chỉ cung cấp nguồn lực tài chính, mà còn tạo điều kiện để các công nghệ tiên tiến của Nhật Bản được đưa vào ứng dụng thực tế như những giải pháp cụ thể cho các vấn đề trên. Sự tham gia trực tiếp của các doanh nghiệp Nhật Bản, cùng với việc các cơ quan của Việt Nam tiếp nhận và triển khai, sẽ góp phần thúc đẩy tăng trưởng bền vững dựa trên đổi mới sáng tạo - đúng với định hướng phát triển mà Việt Nam đang theo đuổi," Đại sứ Nhật Bản tại Việt Nam ITO Naoki nhấn mạnh.
Thực tế tại hội thảo cho thấy, yếu tố công nghệ và sự tham gia của khu vực tư nhân được đặt ở vị trí trung tâm trong mô hình ODA thế hệ mới. Nhiều doanh nghiệp Nhật Bản đã giới thiệu các dự án cụ thể đang triển khai hoặc dự kiến thực hiện tại Việt Nam từ nâng cấp hạ tầng, phát hiện sớm rủi ro thiên tai, đến ứng dụng AI trong dự báo thời tiết, hay phát triển thị trường tín chỉ carbon... Kinh nghiệm và công nghệ của doanh nghiệp Nhật Bản được cho có thể hỗ trợ Việt Nam xây dựng các chính sách hiệu quả hơn, hướng tới những mục tiêu tham vọng hơn.
Trong bối cảnh Việt Nam đã cam kết đạt phát thải ròng bằng 0 vào năm 2050, các chương trình như khoản vay chuyển đổi xanh lần này được kỳ vọng sẽ góp phần quan trọng trong việc hiện thực hóa mục tiêu. Đồng thời, đây cũng là bước đi cụ thể nhằm thúc đẩy quá trình chuyển đổi năng lượng công bằng và phát triển kinh tế theo hướng bền vững./.
Bình luận