Khi eo biển Hormuz, “yết hầu” của năng lượng toàn cầu, bị đặt vào tâm điểm, thế giới không chỉ dõi theo diễn biến chiến sự, mà còn gia tăng lo ngại và thúc đẩy các nỗ lực nhằm ngăn chặn đà leo thang nguy hiểm.
Ngày 21/3, Tổng thống Mỹ Donald Trump đã đưa ra tối hậu thư yêu cầu Iran phải mở hoàn toàn eo biển Hormuz và không có bất kỳ hành động đe dọa nào trong vòng 48 giờ. Ông cảnh báo nếu Tehran không tuân thủ, Mỹ sẽ tấn công và phá hủy các nhà máy điện của Iran, bắt đầu từ cơ sở lớn nhất.
Trong khi đó, Israel tiếp tục phát tín hiệu leo thang. Chính phủ của Thủ tướng Benjamin Netanyahu tuyên bố sẽ “gia tăng đáng kể” các cuộc tấn công nhằm vào Iran trong tuần tới, khẳng định chiến dịch quân sự sẽ được đẩy mạnh cho đến khi đạt được các mục tiêu an ninh. Bộ trưởng An ninh Quốc gia Israel Itamar Ben-Gvir nói: “Chúng ta đang trong chiến tranh. Đây là cuộc chiến mà chúng ta phải tiếp tục, phải đánh bại đối phương để giành chiến thắng. Họ đang cố làm hại chúng ta, nhưng người dân Israel rất mạnh mẽ.”
Ở chiều ngược lại, Iran không những không xuống thang mà còn thể hiện lập trường cứng rắn cả trên thực địa lẫn bàn đàm phán. Tehran tuyên bố đã bắn trúng tiêm kích F-16 của Israel, đồng thời đánh chặn và phá hủy hơn 200 mục tiêu trên không. Bên cạnh đó Iran cũng đã sử dụng tên lửa tấn công khu vực miền Nam Israel gây nhiều thương vong. Iran đưa ra 6 điều kiện trong một khuôn khổ pháp lý mới nhằm chấm dứt xung đột, bao gồm: bảo đảm chiến sự không tái diễn; đóng cửa các căn cứ quân sự Mỹ trong khu vực; bồi thường thiệt hại cho Iran; chấm dứt toàn bộ xung đột khu vực; thiết lập trật tự pháp lý mới tại eo biển Hormuz; cũng như truy tố và dẫn độ các nhân sự truyền thông bị xem là thù địch. Nguồn tin an ninh cho biết Iran sẽ tiếp tục các chiến dịch nhằm trừng phạt những bên bị coi là đối phương cho đến khi đạt được mục tiêu, đồng thời khẳng định các hoạt động hiện nay đều nằm trong kế hoạch đã được chuẩn bị từ nhiều tháng trước. Điều này cho thấy Iran không chỉ duy trì lập trường cứng rắn mà còn hướng tới việc định hình lại cán cân chiến lược trong khu vực.
Trước những diễn biến leo thang, cộng đồng quốc tế đang gia tăng phản ứng. Một nhóm gồm 22 quốc gia, chủ yếu là các nước châu Âu, cùng với Các Tiểu vương quốc Ả Rập Thống nhất và Bahrain, đã lên án mạnh mẽ các cuộc tấn công nhằm vào tàu thương mại không vũ trang và cơ sở hạ tầng dân sự, bao gồm các cơ sở dầu khí tại vùng Vịnh. Các quốc gia này cũng đã tuyên bố sẵn sàng tham gia các nỗ lực nhằm bảo đảm an ninh và tự do hàng hải qua eo biển Hormuz, tuyến đường huyết mạch của thương mại năng lượng toàn cầu.
Những tiếng nói kêu gọi hòa bình tiếp tục được đưa ra. Tại hội nghị của Cộng đồng các quốc gia Mỹ Latinh và Caribe, Tổng thống Colombia Gustavo Petro nhấn mạnh sự cần thiết của một lệnh ngừng bắn ngay lập tức:
“Nhân loại hôm nay cần một lệnh ngừng bắn ngay lập tức. Nếu không, xung đột ở Trung Đông có thể biến thành một thảm họa kinh tế và xã hội toàn cầu. Chúng ta phải lên tiếng vì hòa bình.”
Với các động thái cứng rắn từ cả Mỹ, Israel và Iran, triển vọng hạ nhiệt trong ngắn hạn vẫn rất mong manh. Trung Đông đang đứng trước nguy cơ bước vào một giai đoạn bất ổn sâu sắc hơn, với những hệ lụy không chỉ giới hạn trong khu vực mà còn lan rộng tới kinh tế và an ninh toàn cầu./.
Hồng Nhung/Ban Thời sự VOV1
Bình luận