Chỉ số chịu tác động đầu tiên khi xung đột Mỹ, Israel và Iran nổ ra là giá xăng dầu quốc tế. Giá dầu Brent hôm nay (31/3) đã vượt ngưỡng 113 USD/thùng, ghi nhận mức tăng 56% chỉ trong một tháng, làm dấy lên lo ngại về lạm phát và suy giảm tăng trưởng toàn cầu. Xung đột cũng khiến các thị trường chứng khoán tại châu Á giảm sâu. Tính trong tháng 3 này, chỉ số Nikkei 225 của Nhật Bản đã giảm 13%, còn chỉ số KOSPI của Hàn Quốc đã giảm 18%, mức cao nhất kể từ năm 2008.
Những kỳ vọng trước đó về khả năng sớm chấm dứt xung đột của Tổng thống Mỹ Donald Trump ngày càng suy yếu, khi chiến sự bước sang tháng thứ hai và dấu hiệu xuống thang vẫn còn mờ nhạt. Diễn biến trên khiến giới đầu tư duy trì trạng thái chung là phòng thủ. Dòng tiền đổ vào các tài sản trú ẩn như đồng đô-la Mỹ gia tăng, giúp giá trị đồng tiền này tăng 2,9% trong vòng 1 tháng qua.
Giá năng lượng tăng cao đã và đang gây áp lực lớn lên các nền kinh tế, đặc biệt là tại châu Á và châu Âu - những khu vực phụ thuộc nhiều vào nguồn cung từ bên ngoài, trong đó có Trung Đông. Tại nhiều nước, chính phủ kêu gọi người dân giảm tiêu thụ dầu khí, thậm chí áp dụng chính sách học tập và làm việc trực tuyến, khuyến nghị hạn chế đi lại và cắt giảm các chuyến bay không cần thiết để ứng phó nguy cơ thiếu hụt năng lượng. Thủ tướng Đức Friedrich Merz nhận định về ảnh hưởng nghiêm trọng của cuộc xung đột Trung Đông tới Đức và châu Âu:
"Cuộc chiến này ảnh hưởng đến tất cả chúng ta. Nó đã len lỏi vào cuộc sống thường nhật. Trong nhiều tuần qua, chi tiêu cho xăng dầu và năng lượng của các hộ gia đình và doanh nghiệp Đức đã tăng lên. Nếu cuộc chiến này leo thang thành một cuộc xung đột khu vực lớn, nó có thể gia tăng gánh nặng lên Đức và châu Âu, như những gì chúng ta đã trải qua trong đại dịch Covid hoặc khi bắt đầu cuộc chiến ở Ukraine."
Khủng hoảng cũng lan sang lĩnh vực nông nghiệp khi chi phí phân bón tăng vọt do giá khí đốt leo thang và gián đoạn nguồn cung qua eo biển Hormuz. Chi phí trồng trọt tăng cao, khiến nhiều nước châu Phi buộc phải tìm giải pháp thay thế từ phân bón hữu cơ. Trong khi tại châu Âu, một số nước như Italy và Pháp dừng một số chính sách thuế để giảm gánh nặng cho nông dân, đồng thời thúc đẩy các giải pháp mới nhằm đảm bảo an ninh lương thực.
Là một bên phát động cuộc chiến, Mỹ hiện cũng đang phải chịu những tác động từ việc nguồn cung dầu khí giảm. Giá xăng trung bình tại Mỹ vào ngày cuối cùng của tháng 3 chạm mức 4 USD/gallon, tăng khoảng 18% so với tháng 2 trước đó. Trong phát biểu tại Đại học Harvard, Chủ tịch Cục Dự trữ Liên bang Mỹ (FED), Jerome Powell nhận định cú sốc năng lượng hiện nay còn tiềm ẩn nhiều bất định.
“Lạm phát của Mỹ hiện nay vào khoảng 3%, trong đó thuế quan chiếm từ 0,5 đến 0,8%. Như vậy, chúng ta đã duy trì mức lạm phát khá gần 2% trong thời gian qua. Hiện đang là giai đoạn mà chúng ta phải hứng chịu một loạt các cú sốc nguồn cung, đầu tiên là do đại dịch, sau đó là cú sốc nhỏ hơn đến từ thuế quan và giờ đây chúng ta lại phải đối mặt với cú sốc năng lượng. Không ai biết nó sẽ lớn đến mức nào. Còn quá sớm để biết.”
Các chuyên gia cảnh báo, nếu xung đột còn kéo dài, đặc biệt trong bối cảnh các cơ sở năng lượng đang trở thành mục tiêu bị các bên nhắm tới, giá dầu sẽ tiếp tục duy trì và tăng ở mức cao trong thời gian tới, khiến bức tranh kinh tế toàn cầu thêm ảm đạm./.
Quốc Khánh/VOV1
Bình luận