Tại Việt Nam, tiến trình cải cách bộ máy hành chính gắn với chuyển đổi số đang được đẩy nhanh, mở ra nhu cầu học hỏi kinh nghiệm quốc tế. Từ thực tiễn thành công của các quốc gia Bắc Âu - những nước có nền quản trị hiện đại và hiệu quả hàng đầu thế giới, nhiều bài học giá trị đã được chia sẻ, góp phần gợi mở hướng đi phù hợp cho Việt Nam trong xây dựng nền hành chính phục vụ, minh bạch và lấy người dân làm trung tâm.
Hiện nay, Việt Nam đang triển khai một trong những chương trình cải cách sâu rộng nhất trong nhiều thập kỷ, với trọng tâm là tinh gọn bộ máy, mở rộng phân cấp và thúc đẩy chuyển đổi số trong khu vực công. Trọng tâm là việc tinh gọn bộ máy, chuyển từ mô hình chính quyền 4 cấp xuống 3 cấp, đồng thời thí điểm mô hình chính quyền địa phương 2 cấp phù hợp với tiến trình chuyển đổi số quốc gia. Những vấn đề này đã được trao đổi chuyên sâu tại tọa đàm khoa học quốc tế “Tăng cường phân cấp trong kỷ nguyên số”, do Học viện Chính trị quốc gia Hồ Chí Minh phối hợp với Đại sứ quán các nước Bắc Âu tổ chức nhân Ngày Bắc Âu (23/3). Tại đây, các đại sứ và chuyên gia đã chia sẻ nhiều kinh nghiệm thực tiễn trong cải cách thuế, phát triển hệ thống phúc lợi số, kinh tế chăm sóc cũng như ứng phó với thách thức già hóa dân số.
Theo Đại sứ Na Uy tại Việt Nam Hilde Solbakken, định hướng “địa phương quyết, địa phương làm, địa phương chịu trách nhiệm” là trụ cột quan trọng trong tiến trình cải cách bộ máy và mở rộng phân cấp. Kinh nghiệm từ các nước Bắc Âu cho thấy, việc phân định rõ vai trò giữa trung ương và địa phương là yếu tố then chốt để nâng cao hiệu quả quản trị. Đại sứ nhấn mạnh: “Tại Na Uy, cũng như ở phần lớn các quốc gia Bắc Âu, chính phủ trung ương giữ vai trò xây dựng khuôn khổ pháp lý và ban hành các chính sách cốt lõi. Trên cơ sở đó, chính quyền địa phương chịu trách nhiệm triển khai và cung cấp các dịch vụ thiết yếu như y tế, giáo dục, phát triển hạ tầng, cũng như quản lý quy hoạch và sử dụng đất. Một yếu tố then chốt trong mô hình này là chính phủ trung ương phải thiết lập các tiêu chuẩn rõ ràng, xác định cụ thể quyền lợi của người dân, đồng thời phân định minh bạch vai trò và nhiệm vụ giữa các cấp. Bên cạnh đó, trung ương cũng có trách nhiệm bảo đảm chính quyền địa phương được trang bị đầy đủ về nhân lực và nguồn lực tài chính để thực hiện hiệu quả các nhiệm vụ được giao.”
Từ góc độ chuyên gia, bà Kiann Stenkjaer Hein, đại diện Cơ quan Dữ liệu khí hậu Đan Mạch, cho rằng Việt Nam có thể tận dụng lợi thế của công nghệ hiện đại, đặc biệt là các nền tảng di động, để đẩy nhanh quá trình chuyển đổi số: “Với Việt Nam, việc ưu tiên các giải pháp dựa trên nền tảng di động có thể là hướng đi phù hợp, đi cùng với việc chủ động tận dụng các công nghệ mới. Tuy nhiên, bài học cốt lõi từ Đan Mạch nằm ở sự thống nhất trong chiến lược trên toàn bộ hệ thống chính quyền. Quốc gia này đã phối hợp chặt chẽ trong đầu tư hạ tầng số và đặc biệt chú trọng xây dựng nền tảng kỹ thuật số vững chắc. Do đó, điều quan trọng là phải xác định một chiến lược rõ ràng, với các mục tiêu cụ thể cho quá trình chuyển đổi số. Công nghệ thông tin không phải là đích đến, mà chỉ thực sự phát huy giá trị khi được triển khai để phục vụ những mục tiêu đã được xác định một cách rõ ràng.”
Các đại sứ Bắc Âu cũng chia sẻ nhiều góc nhìn về quản trị hiện đại. Đại sứ Thụy Điển Johan Ndisi nhấn mạnh, minh bạch số không làm giảm khả năng giám sát mà còn giúp nâng cao hiệu quả quản lý. Đại sứ Đan Mạch Nicolai Prytz đề cao vai trò của các giải pháp số thân thiện với người dùng, đặc biệt trong lĩnh vực thuế. Trong khi đó, Đại sứ Phần Lan Pekka Voutilainen cho rằng việc kết hợp công nghệ với quản trị dựa trên niềm tin và giáo dục sẽ góp phần củng cố nền tảng dân chủ và nâng cao năng lực điều hành: “Những dịch vụ cơ bản mà chính phủ cần cung cấp cho người dân từ chăm sóc sức khỏe, thuế cho đến các dịch vụ ở mọi cấp độ cần được xây dựng dựa trên nhu cầu thực tế của họ. Từ góc nhìn của Phần Lan, điều quan trọng là phải lắng nghe người dân để hiểu họ mong muốn điều gì và đâu là yếu tố mang lại sự hài lòng. Trên hết, hãy đơn giản hóa mọi thứ, tránh làm cho quy trình trở nên phức tạp.”
Các chuyên gia Bắc Âu nhận định, trong kỷ nguyên số, phân cấp phải gắn với trách nhiệm giải trình, củng cố niềm tin của người dân và nâng cao chất lượng dịch vụ công. Hoàn thiện thể chế cùng với ứng dụng công nghệ số là yếu tố then chốt để nâng cao hiệu quả quản trị và bảo đảm an sinh xã hội.
Những kinh nghiệm này không chỉ có giá trị thực tiễn đối với Việt Nam, mà còn góp phần tăng cường hợp tác với các nước Bắc Âu, hướng tới xây dựng nền quản trị hiện đại, hiệu quả và lấy người dân làm trung tâm./.
Bình luận