Hàng chục triệu cử tri Mỹ đã bỏ phiếu sớm, trong khi cuộc đua giành quyền kiểm soát Quốc hội vẫn gay cấn tại nhiều bang. Dù không trực tiếp có tên trên lá phiếu, Tổng thống Donald Trump vẫn là tâm điểm khi cử tri chuẩn bị đưa ra sự đánh giá đối với gần hai năm cầm quyền của ông. Từ sức ép giá cả, việc làm, nhập cư đến những lựa chọn đối ngoại, chính quyền Mỹ đang đứng trước phép thử quan trọng về lòng tin của người dân. Liệu đảng Cộng hòa có giữ được quyền kiểm soát Quốc hội, hay đảng Dân chủ sẽ giành lại đa số, qua đó tác động đến hai năm cuối nhiệm kỳ của Tổng thống Trump? PV Đài TNVN phỏng vấn TS. Nguyễn Hồng Hải – Trợ lý giáo sư Đại học VinUniversity, Phó giáo sư thỉnh giảng Đại học Sunshine Coast, Australia, nhà nghiên cứu nhiều năm trong lĩnh vực chính trị học và quan hệ quốc tế.

PV: Kết quả lần này còn được xem là thước đo tín nhiệm của người dân đối với chính quyền Tổng thống Donald Trump. Thưa TS. Nguyễn Hồng Hải, vì sao một cuộc bầu cử Quốc hội lại mang ý nghĩa đánh giá sự điều hành của tổng thống như vậy?

- TS. Nguyễn Hồng Hải: Nó có ý nghĩa là bởi bầu cử Quốc hội giữa nhiệm kỳ được xem như là một cuộc trưng cầu ý dân về hiệu quả hoạt động của tổng thống và chính quyền đương nhiệm, đồng thời nó cũng sẽ là hàn thử biểu đối với tín nhiệm của đảng mà tổng thống đại diện trong cuộc bầu cử tổng thống 2 năm sau đó.

Trước hết, nói về cơ chế bầu cử quốc hội Mỹ một chút. Quốc hội ở đây được hiểu là bao gồm Hạ viện (với 435 ghế) và Thượng viện (với 100 ghế). Với Hạ viện cứ 2 năm lại bầu lại toàn bộ 435 ghế đó, còn Thượng viện thì khoảng 1/3, nghĩa là khoảng 30-35 ghế.

Chúng ta biết rằng theo truyền thống và văn hóa chính trị Mỹ, lập pháp và hành pháp là hai nhánh quyền lực độc lập, trong đó bên lập pháp đại diện quyền lực và tiếng nói của cử tri đóng vai trò thực quyền không chỉ làm luật mà còn giám sát, ngăn chặn và hạn chế sự lạm dụng quyền lực của tổng thống. Theo Hiến pháp Mỹ, tổng thống có nhiệm kỳ 4 năm, nghĩa là dù tốt hay xấu, cử tri và Quốc hội buộc “phải sống chung” và phải sau 4 năm, trừ trường hợp bất thường hay đặc biệt khác, mới có quyền phán quyết về số phận của một thống thống; Tuy vậy, cơ chế bầu Quốc hội 2 năm một lần trao cho cử tri cơ hội “khen thưởng” hay “trừng phạt” đảng mà tổng thống đương nhiệm đại diện, và vì thế nó có nghĩa là cuộc trưng cầu ý dân với tổng thống đương nhiệm là như vậy, để ông ấy phải điều chỉnh chính sách và hoạt động hiệu quả hơn, đáp ứng yêu cầu của cử tri tốt hơn, nếu tổng thống nghĩ đến tương lai cầm quyền của đảng của mình.

PV: Thưa TS. Nguyễn Hồng Hải, từ những ghi nhận vừa rồi, có thể thấy cử tri Mỹ đang đứng trước nhiều mối quan tâm. Theo ông, những yếu tố chủ đạo nào có thể định hình cuộc bầu cử năm nay?

- TS. Nguyễn Hồng Hải: Ở Mỹ, người ta vẫn nói Tổng thống là diện mạo của đảng, và cuộc đua vào quốc hội thường được quyết định bởi những yếu tố có tầm ảnh hưởng quốc gia, chứ rất ít ở cấp địa phương. Chính vì thế, có hai yếu tố thường trực luôn định hình mọi cuộc bầu cử giữa kỳ ở Mỹ. Đó là mức độ tín nhiệm của tổng thống đương nhiệm và đời sống kinh tế.

Chính vì là diện mạo của đảng, nên cần lưu ý ở đây là để đảm bảo khách quan, tên của tổng thống đương nhiệm không xuất hiện trên lá phiếu của cử tri. Tất nhiên điều này chỉ là hình thức, nhưng nó nhấn mạnh đến sức ảnh hưởng của tổng thống đương nhiệm lên kết quả bầu cử. Không phải ngẫu nhiên mà tổng thống đương nhiệm cũng phải đôn đáo chạy đua để vận động cho ứng viên của đảng mình, đó là vì tranh thủ sức hút của cử tri với cá nhân tổng thống để giành lá phiếu cho ứng viên của đảng mà tổng thống ủng hộ.

Theo các cuộc thăm dò gần đây, tỉ lệ tín nhiệm với tổng thống Trump là 32%, được đánh giá là mức thấp nhất với một tổng thống trước bầu cử giữa kỳ kể từ thời tổng thống Harry Truman của đảng Dân chủ cách đây 80 năm. Thế nhưng, tổng thống Trump vẫn rất tự tin vào sức ảnh hưởng của mình nên trong Hội nghị của đảng cộng hòa ở Dallas mùa hè vừa rồi, và trong những ngày đi vận động ở các bang gần đây, ông Trump còn nói với những người ủng hộ mình rằng “cứ giả như tên tôi trên lá phiếu”. Tuy nhiên, với mức tín nhiệm thấp như hiện nay, ngay cả cựu chủ tịch ủy ban toàn quốc của đảng cộng hòa cũng quay sang chỉ trích ông Trump, cho rằng ông ý đang đánh đổi số phận chính trị của đảng với số phận chính trị cá nhân. Và tất nhiên, điều này không có lợi cho kết quả bầu cử của đảng cộng hòa.

Yếu tố thứ hai là tình hình kinh tế và chi phí sinh hoạt của người dân. Năm 2024, ông Trump thắng cử vì hứa là sẽ kiềm chế lạm phát và giảm chi phí sinh hoạt. Tuy nhiên, cho đến nay, kết quả lại ngược lại. Số liệu từ Cục Dự trữ liên bang và Bộ Lao động cho thấy tỷ lệ lạm phát luôn ở mức xấp xỉ 4% trong mấy tháng trở lại đây, trong khi chi phí sinh hoạt tăng, trong đó có giá năng lượng, dẫn đến nhiều người, đặc biệt là người già không đủ khả năng chi trả phí sinh hoạt. Hệ quả của tăng giá này lại xuất phát từ hai chính sách và hành động định hình lên hoạt động của chính quyền tổng thống Trump trong hai năm qua. Thứ nhất là cuộc chiến thuế quan và thứ hai là cuộc chiến với Iran vẫn đang diễn ra hiện nay. Nhiều cử tri, kể cả những người từng ủng hộ ông Trump trong cả ba cuộc bầu cử vừa qua, tỏ ra thất vọng mà mất niềm tin vào ông Trump vì sự thất hứa này. Trong khi đó, tình trạng ưu ái cho cánh hẩu, nói cách khác là tình trạng tham nhũng, và một vài vấn đề khác nữa liên quan đến cách ứng xử và quyết định của ông Trump khiến sự tức giận của cử tri càng gia tăng.

PV:  Một điểm rất đáng chú ý là đa số cử tri đăng ký coi kinh tế là vấn đề rất quan trọng đối với lựa chọn bầu Quốc hội. Thực tế cho thấy các số liệu kinh tế không hẳn là tệ, với mức tăng trưởng kinh tế 2,2%, tỷ lệ thất nghiệp ở mức thấp nhưng tâm lý công chúng lại rất tiêu cực. Theo ông có thể lý giải nghịch lý này như thế nào?

- TS. Nguyễn Hồng Hải: Như tôi nói ở trên, mức tăng trưởng kinh tế là một chuyện, thậm chí tăng trưởng kinh tế còn cao hơn cả mức dự kiến, nhưng giá cả chi phí sinh hoạt mà người dân có đủ sức chi trả hay không lại là một chuyện khác. Tất cả các cuộc thăm dò đều cho thấy, cử tri rất ngán ngẩm và thất vọng với tình hình giá cả và chi phí hiện nay.

Sở dĩ tăng trưởng kinh tế Mỹ đạt được như vậy là nhờ hai yếu tố. Thứ nhất là chi tiêu của người dân không đổi – điều này cũng đúng thôi, thu nhập thấp nhưng vẫn phải chi tiêu cho sinh hoạt chứ, gồm thực phẩm và năng lượng. Ai đã từng ở Mỹ thì đều cảm nhận được sức mua của người tiêu dùng Mỹ là lớn thế nào; và yếu tố thứ hai là đầu tư của doanh nghiệp vào kinh tế dựa trên trí tuệ nhân tạo/công nghệ (để tiết kiệm chi phí lao động và tăng năng suất) tăng.

Bất chấp tăng trưởng kinh tế như vậy, nhưng tâm lý của công chúng tiêu cực là vì lạm phát, giá chi phí cho sinh hoạt tăng, tiết kiệm hộ gia đình giảm. Ngân hàng trung ương Mỹ tiếp tục giữ tỉ lệ lãi suất khá cao nhằm làm chậm lại mức độ lạm phát, nhưng có tác động ngược lại tới hoạt động kinh tế và thị trường việc làm.

Các chuyên gia kinh tế cho rằng mức tăng trưởng kinh tế như vậy không phản ánh đúng bức tranh thực chất của nền kinh tế. Ví dụ, để gia tăng đầu tư cho ứng dụng AI, tỷ lệ vay ngân hàng cho đầu tư này cũng rất lớn, nhưng lợi ích thu lại thì chưa chắc chắn, người ta gọi đây là rủi ro chi phí đầu tư thiết bị. Bên cạnh đó, mặc dù chi tiêu của người dân tăng, chiếm hơn 2/3 GDP, thế nhưng mức lương của người lao động lại không đủ để bù giá sinh hoạt do lạm phát cao. Với việc cuộc chiến với Iran chưa biết lúc nào kết thúc, trong khi mức giá bình quân một gallon (tức là khoảng 3 lít) xăng hiện vẫn trên 4 USD, các chuyên gia kinh tế cho rằng chi tiêu của người dân sẽ giảm, và như vậy thì đương nhiên sẽ kéo mức tăng GDP xuống.

PV: Ngoài kinh tế, Gallup ghi nhận 47% cử tri đăng ký coi tình hình Iran là “cực kỳ quan trọng” đối với lá phiếu. Đây là dấu hiệu đáng chú ý về trọng lượng của một hồ sơ quốc tế trong bầu cử giữa nhiệm kỳ. Còn Chatham House nhận định “đây có thể là cuộc bầu cử hiếm hoi chịu tác động lớn của đối ngoại”. Ông có bình luận gì về khía cạnh này?

- TS. Nguyễn Hồng Hải: Đúng là cuộc chiến với Iran là điều mà đa phần cử tri Mỹ không tán thành. Những tranh cãi xung quanh tính chính danh của cuộc chiến, về quyết định của tổng thống khi phát động một cuộc chiến tranh thì chúng ta đã nghe lâu nay rồi. Chúng ta nên biết rằng theo Hiến pháp Mỹ, để phát động một cuộc chiến ở nước ngoài, tổng thống phải được Quốc hội cho phép. Thế nhưng, chính quyền Mỹ đã viện nhiều lý do để vượt quyền của Quốc hội để tiến hành chiến tranh với Iran. Điều này khiến nhiều cử tri bất mãn. Hơn thế nữa, cuộc chiến này không đem lại cho nước Mỹ an toàn hơn hay lợi ích kinh tế cao hơn, mà ngược lại, trước hết là giá năng lượng tăng.

Có những người theo quan điểm bảo thủ, từng ủng hộ mạnh mẽ ông Trump, giờ đây quay sang đả kích ông. Với họ, ông Trump đã phản bội lại lời hứa của chính ông khi vận động tranh cử cách đây 2 năm, rằng ông sẽ không phát động chiến tranh ở nước ngoài. Nhưng thực tế giờ đây thì ai cũng biết rằng cuộc chiến vô cớ này và không được quốc hội cho phép đã kéo dài một năm rồi, và chính cuộc chiến này đã đẩy giá nhiên liệu gia tăng khiến nhiều nười không đủ tiền để mua xăng chạy xe. Và, đảng Dân chủ đã biết tận dụng cơ hội này để chỉ ra sai lầm của tổng thống Trump và của đảng cộng hòa. Cựu tổng thống Barack Obama khi vận động cho ứng viên của đảng dân chủ ở bang Ohio đã chỉ trích thậm tệ quyết định gây chiến này của tổng thống và chính quyền đương nhiệm, vì theo ông Obama, Iran không có và không đặt ra nguy cơ có vũ khí hạt nhân vì chính quyền của ông đã xử lý được vấn đề này rồi.

Có lẽ cũng phải từ sau cuộc chiến chống khủng bố năm 2001 cho đến nay, vấn đề đối ngoại mới lại có tác động đến bầu cử như vậy. Thế nhưng vấn đề đối ngoại mà đưa đến thắng lợi nhiệm kỳ hai cho tổng thống Bush con khi đó là liên quan đến mối đe dọa an ninh sau khi nước Mỹ bị những kẻ khủng bố tấn công trực tiếp; còn vấn đề đối ngoại ảnh hưởng đến bầu cử quốc hội giữa nhiệm kỳ của ngày hôm nay là hệ quả kinh tế của một cuộc chiến phát động vô cớ bên ngoài lãnh thổ Mỹ.

PV: Các cuộc thăm dò cho thấy cử tri Dân chủ có động lực đi bỏ phiếu cao hơn, trong khi một bộ phận cử tri gốc Mỹ Latinh từng ủng hộ ông Trump năm 2024 có dấu hiệu quay lại với đảng này. Thưa ông, những tín hiệu đó tạo lợi thế đến đâu cho Dân chủ trong nỗ lực giành lại đa số tại Quốc hội? Và ở chiều ngược lại, Cộng hòa có những lợi thế gì để bảo vệ vị thế của mình?

- TS. Nguyễn Hồng Hải: Trước tiên ta có thể thấy là trong lịch sử 20 lần bầu cử quốc hội giữa kỳ của Mỹ tính từ năm 1946 cho đến nay thì có tới 19 lần chính quyền hay đảng của tổng thống đương nhiệm được đánh giá là hoạt động tệ hơn hai năm trước đó; và tính từ năm 1952 thì 13 trong 15 lần bầu cử giữa kỳ thì đảng của tổng thống đương nhiệm đều mất thêm ghế trong Hạ viện, chỉ là mất ít hay nhiều thôi. Có lẽ kết quả bầu cử năm nay sẽ lại tiếp tục chứng minh lịch sử là luôn đúng chăng? Chúng ta sẽ phải chờ đến hết ngày mai.

Tuy nhiên, mọi dự đoán cho đến nay đều thấy kết quả nghiêng về Dân chủ. Và như chị nói, cử tri dân chủ rất hào hứng đi bỏ phiếu cho thấy đây là lợi thế cho đảng dân chủ. Điều này cũng hiểu được thôi, vì đây là cơ hội để những người thua cuộc 2 năm trước đó giành lại quyền kiểm soát một trong hai nhánh quyền lực quan trọng nhất của thể chế chính trị Mỹ, và tạo sự cân bằng quyền lực với tổng thống đương nhiệm.

Với cử tri gốc Mỹ La-tinh, họ quay lưng lại với đảng cộng hòa, hay đúng hơn là với ông Trump, vì ngay sau khi trở lại nhà trắng, ông đã triển khai chiến dịch trục xuất rất quyết liệt, thậm chí là thô bạo, trong đó có rất nhiều người đến từ các nước Mỹ La-tinh.

Một đặc điểm nữa của chính trị bầu cử ở Mỹ là trong số các nhóm cử tri, có một nhóm được gọi là “cử tri không thường xuyên tham gia bầu cử”. Những người này thường hay bỏ qua các cuộc bầu cử giữa kỳ. Họ là giới trẻ, hay người mới chuyển nhà, người mới nhập tịch, người có thu nhập thấp hay người lao động không thể nghỉ làm, và những người thờ ơ với chính trị hay hoài nghi về giá trị lá phiếu của họ, cho rằng kết quả không thay đổi được gì.

Vậy lợi thế của đảng cộng hòa là gì trong cuộc bầu cử này? Tôi thấy có 04 lợi thế. Trước hết, với một bộ phận cử tri nhất định và những cử tri trung thành của cộng hòa, sức ảnh hưởng của tổng thống Trump vẫn rất lớn. Đó là lý do vì sao ông Trump trong một số dịp đã nói với cử tri ủng hộ ông rằng “hãy coi như tên của ông có trên lá phiếu”.

Lợi thế thứ hai là tin kinh tế tăng trưởng tốt, 3,4% trong quý 3 so với dự báo là 3.2%.

Lợi thế thứ ba chính là nhóm “cử tri không thường xuyên tham gia bầu cử”. Đây là nhóm đã góp phần làm nên chiến thắng áp đảo của ông Trump trong đợt bầu cử tổng thống cách đây 2 năm.

Lợi thế thứ 4 và cũng là điểm bất lợi của Dân chủ đó là các ứng viên dân chủ chưa thực sự nổi trội và nổi tiếng trong cử tri. Hiện nay, đa phần thống đốc các bang là người cộng hòa. Vì thế hiệu quả hoạt động của chính quyền bang cũng có tác động đến kết quả bầu cử với các ứng viên cộng hòa ở bang đó.

PV: Dự kiến, cục diện chính trị Mỹ sau cuộc bầu cử giữa nhiệm kỳ có thể diễn biến theo bốn kịch bản chính: Thứ nhất, đảng Cộng hòa tiếp tục duy trì thế đa số tại cả Thượng viện và Hạ viện. Thứ hai, đảng Dân chủ giành quyền kiểm soát Thượng viện. Thứ ba, đảng Dân chủ giành quyền kiểm soát Hạ viện. Thứ tư, đảng Dân chủ giành quyền kiểm soát cả Thượng viện và Hạ viện. Theo ông kịch bản nào được cho là có khả năng cao nhất?

- TS. Nguyễn Hồng Hải: Hiện tại, số ghế ở Hạ viện là 219 cho Cộng hòa và 214 cho Dân chủ. Có 2 ghế trống do từ chức, một của Cộng hòa và 1 của Dân chủ.

Còn ở Thượng viện, số ghế hiện nay là 53 cho Cộng hòa và 47 cho Dân chủ, trong đó có 2 ghế độc lập liên kết với Dân chủ. Như vậy, để kiểm soát Thượng viện, Dân chủ cần 4 ghế nữa.

Kết quả khảo sát liên lục thay đổi trong những lần gần đây và bởi các hãng/kênh điều tra khác nhau. Tỷ lệ trong khảo sát là Dân chủ dẫn trước khoảng 8-11% điểm so với Cộng hòa. Về cơ bản, có vẻ như kết quả thiên về Dân chủ kiểm soát Hạ viện là rõ ràng, trong khi ai là người kiểm soát Thượng viện còn rất khó đoán. Trong 3 cuộc bầu cử gần đây có yếu tố Trump, kết quả khảo sát trước bầu cử chỉ có giá trị tham khảo, chứ không nói lên được điều gì, bởi nhiều yếu tố bất ngờ diễn ra vào phút chót.

Cá nhân tôi cho rằng kịch bản khả dĩ nhất là Hạ viện do Dân chủ kiểm soát, còn Thượng viện có thể vẫn do Cộng hòa kiểm soát nhưng rất sít sao hoặc ngược lại. Nhưng riêng việc Dân chủ kiểm soát Hạ viện cũng đủ khiến chính trị nội bộ Mỹ trở nên kịch tính và gây khó khăn cho tổng thống Trump và chính quyền của ông trong thời gian còn lại của nhiệm kỳ. Và nếu điều này xảy ra thì ông Trump sẽ trở thành “tổng thống vịt què” khá sớm – một thuật ngữ chính trị Mỹ để chỉ tổng thống không còn thực quyền. Có vẻ như ông Trump cảm nhận được điều này nên ông đã dọa sẽ phủ quyết mọi dự luật do Dân chủ đưa ra.

PV: Theo ông, kết quả của cuộc bầu cử giữa kỳ có thể tác động như thế nào đến việc triển khai chính sách đối ngoại của Tổng thống Trump nhất là  với các hồ sơ Iran, Nga–Ukraine, hỗ trợ Israel và chi tiêu quốc phòng?

- TS. Nguyễn Hồng Hải: Tôi nghĩ chúng ta không nên quá ngây thơ cho rằng sẽ có thay đổi quyết liệt trong chính sách đối ngoại của Mỹ sau bầu cử giữa kỳ. Tất nhiên, nó cũng sẽ có tác động nhất định với nghĩa là hạn chế quyết định vượt thẩm quyền của tổng thống trong những vấn đề đối ngoại. Ví dụ, với cuộc chiến với Iran, phe Dân chủ đã đe dọa sẽ luận tội Bộ trưởng chiến tranh Pete Hegseth và họ có thể thúc đẩy ra những nghị quyết ngăn cản ông Trump tiếp tục có những hành động chiến tranh với Iran.

Với hồ sơ Nga-Ukraine, phe dân chủ dưới thời tổng thống Joe Biden ủng hộ Ukraine và chống Nga kịch liệt và khi kiểm soát Hạ viện, họ có thể thúc đẩy ra nghị quyết tăng cường cấm vận và trừng phạt Nga. Vừa rồi chính quyền Trump đã có những nới lỏng cấm vận và trừng phạt Nga, nhưng có lẽ cũng chỉ là tình thế để tạo cú hích về giá năng lượng.

Về việc hỗ trợ Israel và chi tiêu quốc phòng, do tầm ảnh hưởng của cộng đồng người Do thái trong chính trị Mỹ, Hạ viện do Dân chủ kiểm soát sẽ ủng hộ theo từng trường hợp, chứ không hoàn toàn tuyệt đối trong mọi trường hợp và theo đề nghị của Israel như hiện nay. Nước Mỹ sẽ không bao giờ bỏ rơi Israel nếu Israel bị tấn công, chẳng hạn. Đó là vì chính lợi ích của Mỹ ở Trung Đông.

Chi tiêu quốc phòng cũng sẽ được Hạ viên do Dân chủ kiểm soát thông qua, nhưng với con số có hạn chế chứ không phải con số khổng lồ như chính quyền tổng thống Trump mong muốn.

Tuy nhiên, như tôi nói ở trên, để một dự luật đi vào thực tiến, nó cần phải được Tổng thống ký ban hành, và Tổng thống có quyền phủ quyết dự luật đó nếu nó không đáp ứng được lợi ích của chính quyền. Ông Trump đã đe dọa phủ quyết mọi dự luật do Dân chủ đề xuất để buộc Dân chủ phải ngồi vào đàm phán để đi đến cân bằng lợi ích cho cả hai bên. Có lẽ, đó là công cụ và chiến thuật để ông Trump đương đầu với một Hạ viện Dân chủ.

PV: Nếu cuộc bầu cử có kết quả mang tính đảo chiều, nghĩa là Dân chủ giành quyền kiểm soát 1 hoặc cả hai viện. Theo ông, những thay đổi nào trong chính sách của Mỹ sẽ được thế giới, trong đó có Việt Nam, quan tâm nhất?

- TS. Nguyễn Hồng Hải: Theo thông lệ, trừ khi thay đổi chính quyền mới có thể dẫn đến những thay đổi mang tính bước ngoặt trong chính sách đối ngoại của Mỹ, còn kết quả bầu cử quốc hội giữa kỳ như này sẽ không làm thay đổi nhiều nếu không muốn nói là không thay đổi gì chính sách đối ngoại của Mỹ. Bởi quyền kiểm soát chính sách đối ngoại thuộc về tổng thống, chứ không phải quốc hội.

Tuy nhiên, vì kết quả bầu cử giữa kỳ như một cuộc trưng cầu ý dân với đảng và tổng thống đương nhiệm, nên tôi nghĩ trước phản ứng của cử tri, hành động mà thế giới, trong đó có Việt Nam, quan tâm nhất lúc này là Mỹ sẽ rút ra khỏi cuộc chiến với Iran để khơi thông và khôi phục dòng chảy năng lượng trở lại bình thường, đưa đến việc giảm giá năng lượng trên toàn cầu. Tuy nhiên, việc này cũng không diễn ra một sớm một chiều và ngay lập tức được. Có rất nhiều yếu tố và tính toán lợi ích liên quan đến việc này, trong đó có cả diễn biến quan hệ của chính quyền Trump và Nga, kết quả đàm phán chấm dứt chiến tranh Nga-Ukraine, và kể cả những tính toán chiến lược của Iran nữa.

Theo tôi, có mấy mốc quan trọng thời gian tới mà chúng ta cần theo dõi để dự đoán những điều chỉnh chính sách của chính quyền Trump sau bầu cử giữa kỳ. Thứ nhất là hội nghị thượng đỉnh APEC và cuộc họp thượng đỉnh ba bên gồm Nga-Trung Quốc-Mỹ vào cuối tháng 11 này ở Thâm Quyến-Trung Quốc; tiếp đó là Hội nghị G20 ở Miami-Florida, Mỹ vào trung tuần tháng 12; thứ 3 là đàm phán chấm dứt chiến tranh Nga-Ukraine.

Với Việt Nam, tôi nghĩ quan hệ giữa hai nước vẫn duy trì tốt đẹp trên nền tảng của Đối tác Chiến lược Toàn diện mà hai bên xác lập từ 2023. Dù đảng nào kiểm soát QH Mỹ, tôi nghĩ ứng xử chung của cả hai đảng là ủng hộ quan hệ Việt-Mỹ bởi trách nhiệm với lịch sử, bởi sự gắn kết của người dân hai nước, bởi nhận thức của Mỹ về tầm quan trọng của Việt Nam trong sự thay đổi địa chính trị ở khu vực Ấn Độ Dương-Thái Bình Dương, và bởi Việt Nam đang nổi lên như một cường quốc về kinh tế, đóng vai trò ngày càng quan trọng trong chuối cung ứng trong khu vực và toàn cầu.

PV: Cảm ơn TS. Nguyễn Hồng Hải với những phân tích và nhận định vừa rồi!