Chiều ngày 3/04, Bộ Nông nghiệp và Môi trường phối hợp cùng UBND tỉnh Lào Cai tổ chức hội nghị phát triển nuôi trồng thủy sản các tỉnh phía Bắc năm 2026 và triển khai đề án phát triển nuôi trồng thủy sản hồ chứa giai đoạn 2026-2030.
Tiềm năng lớn nhưng khai thác còn manh mún
Trong tổng số hàng nghìn hồ chứa trên cả nước, miền Bắc tập trung phần lớn các hồ chứa lớn như Hòa Bình, Sơn La, Thác Bà, Na Hang, Lai Châu… với tổng diện tích mặt nước hàng trăm nghìn ha, trong đó các hồ lớn trên 5.000 ha chiếm tỷ trọng đáng kể và là không gian trọng điểm phát triển nuôi trồng thủy sản hồ chứa.
Hiện nay nuôi cá lồng, bè là hình thức phát triển chủ đạo tại các hồ chứa lớn miền Bắc. Tổng số lồng nuôi tại các hồ lớn ước khoảng trên 22.000 lồng, với sản lượng khoảng 50 nghìn tấn.
Về năng suất, nuôi trồng thủy sản hồ chứa miền Bắc đạt mức tương đối cao so với các vùng khác. Tại các mô hình thâm canh điển hình, một số đối tượng như cá mè có thể đạt khoảng 50 kg/m³, trắm đen khoảng 30 - 35 kg/m³, cá lăng khoảng 25 - 30 kg/m³.
Nuôi trồng thủy sản hồ chứa miền Bắc đã trở thành một sinh kế quan trọng tại nhiều địa phương. Tuy vậy, tiềm năng vẫn chưa được khai thác tương xứng. Ông Trần Đình Luân, Cục trưởng Cục Thuỷ sản và Kiểm ngư (Bộ Nông nghiệp và Môi trường) cho rằng: "Dù một số địa phương đã bước đầu khai thác tiềm năng hồ chứa, nhưng hoạt động này vẫn còn manh mún, thiếu tính tổng thể và mang tính tự phát. Công tác quản lý đối với các hoạt động trên lòng hồ chưa được quan tâm đúng mức, dẫn đến việc đảm bảo an ninh trật tự cũng như phát huy hiệu quả để nâng cao năng suất, sản lượng vẫn còn nhiều hạn chế."
Gỡ “nút thắt”, đưa thủy sản hồ chứa thành trụ cột mới của nuôi trồng nội địa
Từ thực tiễn địa phương, ông Nguyễn Thái Bình - Phó Giám đốc Sở Nông nghiệp và Môi trường tỉnh Lào Cai cho biết: với hơn 200 hồ chứa cùng hệ thống sông Hồng, sông Chảy, địa phương có trên 20.000 ha mặt nước có thể phát triển nuôi trồng thủy sản. Những năm gần đây, Lào Cai đã thu hút doanh nghiệp đầu tư, phát triển hơn 3.000 lồng cá trên các hồ chứa, đồng thời triển khai mô hình thả cá tự nhiên, tạo sinh kế cho người dân ven hồ.
"Với mô hình tổ chức triển khai liên kết giữa doanh nghiệp và người dân, chúng tôi đánh giá là mô hình mới và hiệu quả. Từ cộng đồng tham gia đánh bắt thủy sản trước đây sẽ hình thành nên các tổ quản lý cộng đồng. Và tổ quản lý cộng đồng này sẽ là người trực tiếp phối hợp cùng doanh nghiệp tổ chức khai thác và đánh bắt thủy sản trên các hồ chứa. Sau đó sẽ có cơ chế hưởng lợi giữa doanh nghiệp và tổ quản lý cộng đồng và cũng dành một nguồn kinh phí cho cộng đồng để tổ chức triển khai thực hiện việc bảo vệ nguồn lợi thủy sản" - ông Nguyễn Thái Bình nói.
Theo Thứ trưởng Bộ Nông nghiệp và Môi trường Phùng Đức Tiến, nuôi trồng thủy sản hồ chứa không thể tách rời bài toán quản lý tổng hợp tài nguyên nước. Đây không chỉ là câu chuyện mở rộng diện tích hay tăng số lượng lồng nuôi, mà đòi hỏi một cách tiếp cận mới - phát triển có quy hoạch, kiểm soát chặt chẽ và gắn với chuỗi giá trị. Các hồ chứa hiện nay đều phục vụ đa mục tiêu như thủy điện, thủy lợi, cấp nước sinh hoạt và nuôi trồng thủy sản. Vì vậy, cần có cách tổ chức phù hợp để hài hòa lợi ích giữa người dân, doanh nghiệp, hợp tác xã và địa phương, qua đó khai thác hiệu quả tiềm năng và phát triển bền vững nuôi trồng thủy sản hồ chứa. Đồng thời, những vướng mắc về cơ chế, chính sách cần sớm được tháo gỡ.
"Khung pháp lý còn vướng ở Luật Thủy lợi, quản lý tài nguyên nước, an toàn thực phẩm. Tôi đề nghị trong giai đoạn 2026-2030, cần nghiên cứu, đề xuất sửa đổi, bổ sung các quy định nhằm phát huy hiệu quả tính đa chức năng của các công trình hồ chứa - vừa phục vụ sinh hoạt, công nghiệp, nông nghiệp, vừa đáp ứng nhu cầu dân sinh. Trước thực tế nguồn nước được khai thác cho nhiều mục tiêu, đề nghị Cục Thủy sản đóng vai trò đầu mối, phối hợp với các đơn vị liên quan để rà soát, tháo gỡ và hoàn thiện cơ chế quản lý" - thứ trưởng Phùng Đức Tiến nhấn mạnh.
Đề án phát triển nuôi trồng thủy sản hồ chứa giai đoạn 2026-2030 đặt mục tiêu đến năm 2030 đạt sản lượng hơn 260.000 tấn mỗi năm, với tổng giá trị khoảng 16.000 tỷ đồng. Theo đề án, hơn 50% cơ sở nuôi thuỷ sản hồ chứa sẽ tham gia tổ hợp tác, hợp tác xã hoặc chuỗi liên kết; 100% cơ sở cập nhật thông tin trên cơ sở dữ liệu quốc gia về thủy sản.
Bình luận