Theo thông kê, mỗi năm nước ta phải hứng chịu trung bình từ 10 đến 12 cơn bão và áp thấp nhiệt đới, cùng hàng trăm đợt mưa lũ, sạt lở đất. Thực tiễn cho thấy, thiệt hại sẽ được giảm thiểu đáng kể nếu thông tin cảnh báo được cung cấp kịp thời, chính xác và đến đúng đối tượng. Nhiều chuyên gia cho rằng: thách thức hiện nay là các hiện tượng cực đoan thường xảy ra ở quy mô nhỏ nhưng cường độ lớn và biến đổi rất nhanh. Điều này đòi hỏi hệ thống dự báo quốc gia phải chuyển dịch mạnh mẽ theo hướng: Nhanh hơn, chính xác hơn và thông minh hơn. Thứ trưởng Bộ Nông nghiệp và Môi trường Lê Công Thành để ứng phó với thiên tai cực đoan hiện nay cần phải đầu tư một hệ thống dự báo "thông minh" hơn:
Từ góc độ của đơn vị luôn đồng hành sát sao với người dân vùng lũ, ông Cao Đức Phát, Chủ tịch Quỹ Cộng đồng phòng tránh thiên tai, nhấn mạnh rằng công nghệ phải phục vụ mục tiêu đưa thông tin đến cộng đồng dân cư một cách hữu hiệu nhất. Ông cho rằng, sự phát triển của công nghệ số và AI chính là "cánh tay nối dài" để thông tin dự báo không chỉ dừng lại ở các phòng điều hành mà phải chạm đến từng bản làng, từng người dân.
Để đạt được mục tiêu "nhanh hơn, chính xác hơn", ngành khí tượng thủy văn đang tập trung vào bốn trụ cột chính: làm chủ công nghệ lõi, quan trắc thông minh, xử lý dữ liệu lớn và truyền tải thông tin kịp thời,. Tiến sĩ Nguyễn Xuân Hiển, Phó Giám đốc Trung tâm dự báo Khí tượng thủy văn quốc gia cho biết đơn vị đang ứng dụng mạnh mẽ Trí tuệ nhân tạo (AI) để giám sát và dự báo bão, dông lốc với độ chính xác cải thiện rõ rệt,.
Không chỉ dừng lại ở các mô hình “trên giấy”, các giải pháp tích hợp hiện đại đang được thử nghiệm để giải quyết những bài toán khó như dự báo lũ quét và sạt lở đất cho từng xã, phường. Tiến sĩ Bùi Du Dương đại diện Trung tâm quy hoạch và điều tra Tài nguyên nước quốc gia giới thiệu về giải pháp hybrid - đây là một giải pháp tích hợp được nhiều nguồn dữ liệu khác nhau từ thực đo cũng như từ viễn thám, từ mô hình toán lý cũng như các cái mô hình mới hiện nay như AI học máy để tận dụng thế mạnh của từng phương pháp, từ đó có thể cho ra những giải pháp linh hoạt hơn, ổn định hơn và dự báo sát với thực tế hơn.
Điểm mới trong công tác phòng chống thiên tai hiện nay chính là sự tham gia mạnh mẽ của các doanh nghiệp công nghệ tư nhân. Với lợi thế về hạ tầng IoT và các mô hình dự báo toàn cầu, các đơn vị này đang mang đến những "bản tin thời tiết cá nhân hóa" với độ phân giải siêu cao. Bà Quách Minh Ngọc, đại diện công ty Weather News cho rằng: Kết quả của những cái mô hình dự báo AI được đánh giá là có độ chính xác vượt trội hơn 30% so với các mô hình vật lý thông thường, đặc biệt là đối với dự báo quỹ đạo bão. Mô hình hiện nay đang hướng đến hệ thống có độ phân giải cao 250m x 250m và tần suất cập nhật cứ mỗi 10 phút một lần.
Công nghệ dù hiện đại đến đâu, mục tiêu cuối cùng vẫn là đưa thông tin cảnh báo đến tận tay người dân một cách nhanh nhất và dễ hiểu nhất. Khi mỗi người dân ở vùng sâu, vùng xa có thể nhận được cảnh báo sạt lở đất qua điện thoại trước vài giờ đồng hồ, đó chính là lúc khoa học công nghệ thực hiện sứ mệnh bảo vệ tính mạng và tài sản của nhân dân. Cuộc chuyển mình sang kỷ nguyên số của ngành khí tượng thủy văn đang mở ra hy vọng về một xã hội an toàn hơn, chủ động hơn trước thiên tai.
Bình luận