Giữa mênh mông biển trời Trường Sa có một "nghĩa trang" không bia mộ. Chỉ có biển cả ôm trọn những người lính đã hóa thân vào lòng biển để gìn giữ chủ quyền thiêng liêng của Tổ quốc. Mỗi lần đi qua vùng biển Cô Lin - Len Đao - Gạc Ma, các đoàn công tác đều dành phút mặc niệm, dâng hương, thả hoa tưởng nhớ những Anh hùng liệt sĩ đã nằm lại giữa trùng khơi. Lễ tưởng niệm trên boong tàu giữa biển không chỉ là lời tri ân đối với những người đã ngã xuống, mà còn nhắc nhở mỗi người hôm nay phải sống xứng đáng với sự hy sinh ấy. 

Giữa đại dương mênh mông, phút mặc niệm diễn ra trong sự thiêng liêng thành kính. Không có bia mộ cụ thể, nhưng cả vùng biển này chính là nơi yên nghỉ của các anh. Những lời tưởng niệm vang lên giữa tiếng gió biển như nhắc nhớ về những người lính hải quân đã ngã xuống vì chủ quyền biển đảo của Tổ quốc. Trên boong tàu KN 490, nhiều đại biểu không giấu được xúc động khi nghe bài diễn văn tưởng niệm được đọc tại vùng biển Cô Lin - Len Đao - Gạc Ma.

 "Cách đây 38 năm, ngày 14 tháng 3 năm 1988, các anh đã lấy thân mình bảo vệ lá cờ đỏ sao vàng trên đảo  Gạc Ma, viết nên 'Vòng tròn bất tử' - biểu tượng sáng ngời của ý chí kiên cường, tinh thần quyết tử cho Tổ quốc quyết sinh. Máu của các anh đã hòa vào biển cả, hóa thành những cột mốc chủ quyền bất diệt giữa trùng khơi. Các anh nằm lại nơi này và hòa mình vào lòng biển đảo quê hương. Mặc dù nhiều năm qua Đảng, Nhà nước, Quân ủy Trung ương, Bộ Quốc phòng, các cấp, các ngành và trực tiếp là cán bộ chiến sĩ Hải quân đã cố gắng hết sức mình, song lòng biển thì sâu rộng mà sức người thì có hạn, hoàn cảnh bất lợi nên đến nay hình hài nhiều đồng chí vẫn đang phải nằm lại nơi biển sâu lạnh lẽo, đang hàng ngày, hàng giờ mòn mỏi theo thời gian, quặn đau trong sự khắc nghiệt của thiên nhiên bão tố.

Hôm nay, giữa biển trời thiêng liêng của Tổ quốc, chúng tôi thành kính dâng những nén tâm nhang, những vòng hoa trắng để tri ân những người con ưu tú đã anh dũng hy sinh vì chủ quyền biển, đảo. Xin đời đời nhớ ơn các Anh hùng liệt sĩ! Tổ quốc đời đời ghi công các anh!" - Thượng tá Phạm Minh Chiến, Phó Chính ủy Trung đoàn 551, Vùng 5 Hải quân - Tổ trưởng Tổ công tác chính trị, Đoàn công tác số 17 năm 2026 xúc động đọc diễn văn tưởng niệm.

Tiếng nhạc "Hồn tử sĩ" khép lại. Cả boong tàu KN490 lặng im. Chỉ còn tiếng sóng, tiếng gió và lá cờ Tổ quốc tung bay giữa biển trời Trường Sa. Những nén hương, những đóa cúc trắng, cúc vàng cùng những cánh hạc giấy được nhẹ nhàng thả xuống biển, mang theo lòng thành kính của các thành viên đoàn công tác gửi đến những người đã nằm lại nơi đầu sóng ngọn gió.

Theo ông Nguyễn Văn Mậu, PTGĐ Tập đoàn Công nghiệp-Năng lượng Quốc gia Việt Nam: Lễ tưởng niệm đặc biệt ý nghĩa và xúc động: "Chúng tôi cảm nhận sâu sắc rằng sự hy sinh của các anh là biểu tượng của lòng yêu nước, tinh thần quả cảm và trách nhiệm bảo vệ chủ quyền biển đảo thiêng liêng của Tổ quốc. Các anh sẽ mãi là điểm tựa tinh thần để các thế hệ hôm nay và mai sau tiếp tục gìn giữ biển đảo quê hương". 

Giữa không gian thiêng liêng ấy, mọi khoảng cách dường như đều được xóa nhòa. Có cựu chiến binh từng đi qua chiến tranh, có văn nghệ sĩ, bác sĩ, doanh nhân, nhà báo...có người nhiều lần đến Trường Sa, cũng có người lần đầu đặt chân tới vùng biển này nhưng tất cả đều chung một niềm xúc động và lòng biết ơn.  Họa sĩ Quản Thanh, Hội Văn nghệ sĩ Thành phố Hải Phòng chia sẻ: Dù từng nhiều lần nghe về sự kiện Gạc Ma qua sách báo, nhưng chỉ khi đứng giữa vùng biển này mới thực sự cảm nhận rõ sự hy sinh lớn lao của các chiến sĩ Hải quân năm xưa ở vùng biển Cô Lin - Len Đao - Gạc Ma. Đứng giữa biển trời thiêng liêng của Tổ quốc, nghĩ về sự hy sinh của các anh, tôi không biết nói gì hơn ngoài lòng biết ơn sâu sắc đối với những người đã ngã xuống để bảo vệ chủ quyền biển đảo quê hương..."

Cùng chung niềm xúc động ấy, Bác sĩ Võ Thành Nam Bình, Bệnh viện Đa khoa Trung tâm tỉnh Gia Lai bày tỏ: "Được tham dự lễ tưởng niệm các Anh hùng liệt sĩ đã hy sinh vì chủ quyền biển đảo của Tổ quốc, tôi vô cùng xúc động. Sự hy sinh của các anh là tấm gương lớn để thế hệ hôm nay noi theo. Tôi sẽ tiếp tục cống hiến hết mình trong công việc và lan tỏa tình yêu biển đảo, tình yêu Trường Sa tới nhiều người hơn nữa."

Giữa mênh mông của biển trời Trường Sa, "Vòng tròn bất tử" ở vùng biển Gạc Ma vẫn hiện hữu như một biểu tượng bất diệt của lòng yêu nước và ý chí bảo vệ chủ quyền biển, đảo. Đứng trước vùng biển thiêng ấy, mỗi thành viên trong đoàn công tác đều thêm thấm thía giá trị của hòa bình và trách nhiệm của thế hệ hôm nay trong việc gìn giữ biển, đảo của Tổ quốc.

Anh Phạm Nhật Nam, Công ty Đầu tư và Phát triển Thương mại Việt Hưng chia sẻ: "Sau khi thắp hương tưởng niệm và thả những bông hoa, những con hạc giấy xuống biển, tôi càng cảm nhận sâu sắc rằng Tổ quốc sẽ mãi mãi không bao giờ quên công lao của các anh. Sự hy sinh ấy cũng nhắc nhở chúng tôi phải có trách nhiệm hơn với biển đảo quê hương bằng những hành động thiết thực...".

Trong nhiều năm qua có 186 cán bộ, chiến sĩ đã anh dũng hy sinh trên các vùng biển đảo khu vực Quần đảo Trường Sa. Trong đó có 118 đồng chí của Lữ đoàn 146. Đặc biệt là sự hy sinh của 64 cán bộ, chiến sĩ Hải quân nhân dân Việt Nam vào tháng 3/1988.

Ba mươi tám năm đã trôi qua (kể từ ngày 14/3/1988), những người lính Hải quân năm ấy đã hóa thân vào lòng biển nhưng tinh thần bất khuất và ý chí bảo vệ chủ quyền của các anh vẫn trường tồn như những cột mốc chủ quyền bất diệt giữa trùng khơi. "Vòng tròn bất tử" không chỉ là biểu tượng của lòng quả cảm và tinh thần quyết tử vì Tổ quốc, mà còn là lời nhắc nhở mỗi người Việt Nam hôm nay biết trân trọng hòa bình, gìn giữ những giá trị được đánh đổi bằng máu xương của các thế hệ cha anh. Để mỗi lần hướng về Trường Sa, hướng về Gạc Ma, chúng ta không chỉ tưởng nhớ những người đã hóa thân vào biển cả, mà còn thêm vững tin, tiếp nối ý chí và trách nhiệm bảo vệ vững chắc chủ quyền biển, đảo thiêng liêng của Tổ quốc.

Thu Lan