Trải qua 71 năm xây dựng, chiến đấu, chiến thắng và phát triển, Hải quân nhân dân Việt Nam (HQNDVN) đã lập nhiều chiến công vang dội, có chiến công trở thành huyền thoại như những kỳ tích của dân tộc ta, Quân đội ta trong thời đại Hồ Chí Minh, 3 lần vinh dự được Đảng, Nhà nước tuyên dương danh hiệu Anh hùng lực lượng vũ trang nhân dân. Phát huy truyền thống vẻ vang đó, cán bộ, chiến sĩ HQNDVN không ngừng phấn đấu, xây dựng Quân chủng chính quy, hiện đại, bảo vệ vững chắc chủ quyền biển, đảo thiêng liêng của Tổ quốc.

Trước yêu cầu quản lý, bảo vệ vùng biển sau khi miền Bắc được giải phóng, ngày 7/5/1955, Cục Phòng thủ bờ bể - đơn vị tiền thân của HQNDVN được thành lập. Quân số ban đầu của Cục Phòng thủ bờ bể chỉ có 141 cán bộ, chiến sĩ, công nhân viên; với chức năng, nhiệm vụ là: “Cơ quan giúp Bộ Tổng Tư lệnh chỉ đạo các lực lượng phòng thủ bờ bể, tổ chức đào tạo cán bộ, nhân viên thủy thủ; sản xuất, sửa chữa dụng cụ, phương tiện về thủy quân; xây dựng các thủy đội để bàn giao cho các khu và liên khu làm nhiệm vụ quản lý, bảo vệ chủ quyền, an ninh trên các vùng sông, biển”.

Sau gần 9 năm vừa xây dựng vừa chiến đấu trong điều kiện đất nước bị chiến tranh chia cắt, đến đầu năm 1964, Cục Phòng thủ bờ bể đã phát triển thành một quân chủng chiến đấu, quân chủng kỹ thuật của Quân đội ta, đánh dấu bước tiến quan trọng về quy mô tổ chức, lực lượng và sức mạnh chiến đấu. Ngay trong trận đầu thử lửa, bộ đội Hải quân đã anh dũng đánh đuổi tàu khu trục Mađốc xâm phạm vùng biển và cùng quân dân miền Bắc đập tan cuộc tập kích bằng không quân, hải quân của đế quốc Mỹ, bắn rơi 8 máy bay, bắt sống giặc lái, lập nên chiến công đánh thắng trận đầu ngày 2 và 5/8/1964, nối tiếp truyền thống đã ra quân là đánh thắng của Quân đội nhân dân Việt Nam anh hùng.

Trong giai đoạn lịch sử này, HQNDVN đã vinh dự 3 lần được đón Bác Hồ về thăm. Mỗi lần đến với cán bộ, chiến sĩ Hải quân, Bác đều dành những tình cảm quý mến và sự quan tâm rất sâu sắc. Người đã căn dặn bộ đội Hải quân: “Ngày trước ta chỉ có đêm và rừng. Ngày nay, ta có ngày, có trời, có biển. Bờ biển ta dài, tươi đẹp, ta phải biết giữ gìn lấy nó”. Khắc ghi lời Bác dạy, trong cuộc kháng chiến chống Mỹ cứu nước, bộ đội Hải quân đã anh dũng chiến đấu, liên tiếp lập công hiển hách: Cùng quân dân miền Bắc đánh bại 2 cuộc chiến tranh phá hoại và phong tỏa miền Bắc của đế quốc Mỹ; mở Đường Hồ Chí Minh trên biển vận chuyển chi viện cho cách mạng miền Nam; tổ chức xây dựng và huấn luyện lực lượng đặc công nước chi viện cho chiến trường và trực tiếp chiến đấu ở Cửa Việt-Đông Hà. Đặc biệt trong cuộc tổng tiến công và nổi dậy mùa Xuân năm 1975, HQNDVN đã phối hợp chặt chẽ với các lực lượng, thần tốc, táo bạo, bất ngờ tiến công giải phóng quần đảo Trường Sa và các đảo trên vùng biển miền Trung, Tây Nam của Tổ quốc, góp phần làm nên chiến thắng trọn vẹn của dân tộc. Đất nước hòa bình thống nhất, HQNDVN tiếp tục tham gia chiến đấu bảo vệ biên giới Tây Nam và hoàn thành xuất sắc nhiệm vụ quốc tế giúp bạn Lào và Campuchia. Đồng thời tập trung xây dựng, củng cố, phát triển lực lượng, làm nòng cốt bảo vệ vững chắc chủ quyền, giữ vững hòa bình, ổn định trên các vùng biển, đảo của Tổ quốc, xây đắp nên truyền thống vẻ vang: “Chiến đấu anh dũng, mưu trí sáng tạo, làm chủ vùng biển, quyết chiến quyết thắng”.

Dưới sự lãnh đạo, chỉ đạo của Đảng, Nhà nước, trực tiếp là Quân ủy Trung ương, Bộ Quốc phòng, HQNDVN luôn khẳng định vai trò nòng cốt trong bảo vệ chủ quyền biển, đảo và không ngừng phát triển về mọi mặt, đáp ứng yêu cầu nhiệm vụ trong giai đoạn cách mạng mới. Nhất là từ năm 2011 đến nay, cùng với một số lực lượng trong toàn quân, Quân chủng Hải quân được xây dựng tiến thẳng lên hiện đại, có đủ 5 thành phần lực lượng: tàu mặt nước, tàu ngầm, không quân hải quân, pháo binh - tên lửa bờ, hải quân đánh bộ và đặc công hải quân. Chất lượng tổng hợp, trình độ, khả năng sẵn sàng chiến đấu của Quân chủng không ngừng nâng lên. Ngày 2/9/2025, lần đầu tiên HQNDVN tổ chức diễu binh trên biển kỷ niệm 80 năm Cách mạng tháng Tám thành công và Quốc khánh nước CHXHCN Việt Nam, với sự tham gia của lực lượng tàu mặt nước, tàu ngầm, không quân hải quân; qua đó khẳng định sự lớn mạnh sau 70 năm xây dựng, phát triển và 15 tiến thẳng lên hiện đại dưới ngọn cờ vinh quang của Đảng; được lãnh đạo Đảng, Nhà nước, Quân đội tin tưởng, đánh giá cao; để lại dấu ấn rất sâu sắc trong lòng Nhân dân ta và bạn bè quốc tế.

Những năm qua, trong bối cảnh tình hình thế giới, khu vực và Biển Đông diễn biến phức tạp, khó lường, Đảng ủy, Bộ Tư lệnh Quân chủng Hải quân đã thường xuyên nghiên cứu nắm chắc tình hình; chủ động tham mưu, đề xuất với cấp trên những chủ trương, giải pháp chiến lược, đồng thời xử trí kịp thời, chính xác các tình huống, không để bị động bất ngờ, bảo vệ vững chắc chủ quyền và môi trường hòa bình trên biển để phát triển đất nước. Đặc biệt, cán bộ, chiến sĩ Hải quân đã quán triệt và thực hiện xuất sắc “lời thề giữ biển” của Đại tướng Lê Đức Anh trong Lễ kỷ niệm 33 năm Ngày thành lập HQNDVN (7/5/1955 - 7/5/1988) tại quần đảo Trường Sa: “Chúng ta xin thề trước hương hồn của tổ tiên ta, trước hương hồn của cán bộ, chiến sĩ đã hy sinh vì Tổ quốc, xin hứa với đồng bào cả nước, xin nhắn nhủ với thế hệ mai sau: Quyết tâm bảo vệ bằng được Tổ quốc thân yêu của chúng ta, bảo vệ bằng được quần đảo Trường Sa - Một phần lãnh thổ và lãnh hải thiêng liêng của Tổ quốc chúng ta”. HQNDVN không chỉ bảo vệ vững chắc chủ quyền biển đảo, mà còn xây dựng đặc khu Trường Sa “mạnh về phòng thủ, tốt về lối sống, đẹp về cảnh quan môi trường, mẫu mực về đoàn kết quân dân”, từng bước hiện thực hóa mục tiêu đưa Trường Sa trở thành “trung tâm kinh tế, văn hóa, xã hội trên biển của cả nước, là khu vực phòng thủ vững chắc, góp phần bảo vệ chủ quyền biển, đảo thiêng liêng của Tổ quốc” theo đúng tinh thần Nghị quyết số 09-NQ/TW của Bộ Chính trị.  

Là lực lượng hoạt động trên biển - môi trường “có tính quốc tế”, HQNDVN luôn chú trọng triển khai các hoạt động đối ngoại quốc phòng một cách chủ động, đồng bộ, linh hoạt, hiệu quả, ngày càng đi vào chiều sâu, thực chất, cả trên bình diện song phương và đa phương. Trong đó, ưu tiên hợp tác với quân đội và hải quân các nước láng giềng, nước lớn, đối tác chiến lược, bạn bè truyền thống, nhằm xây dựng vùng biển hòa bình, ổn định, nâng cao vị thế, uy tín của HQNDVN trên trường quốc tế và góp phần bảo vệ Tổ quốc từ sớm, từ xa. Minh chứng sinh động là đầu năm 2026, Tàu 17 hành trình xuyên Tết Bính Ngọ để tham gia Diễn tập MILAN tại Ấn Độ. Tiếp đó, Tàu 016-Quang Trung tham dự Diễn tập Kakadu và Lễ duyệt binh tàu quốc tế tại Sydney nhân kỷ niệm 125 năm Ngày thành lập Hải quân Hoàng gia Australia, với hải trình kỷ lục trên 11 ngàn hải lý an toàn, được bạn bè quốc tế đánh giá rất cao về khả năng hội nhập, tính chuyên nghiệp và năng lực chuyên môn...

 Cùng với đó, HQNDVN còn thường xuyên làm tốt công tác dân vận, chính sách hậu phương quân đội; tham gia phát triển kinh tế-xã hội gắn với củng cố quốc phòng ở các vùng biển, đảo trọng yếu chiến lược như Trường Sa, DK1, Tây Nam; tích cực tham gia giúp đỡ nhân dân phòng chống, khắc phục hậu quả thiên tai, tìm kiếm cứu hộ, cứu nạn trên biển. Toàn Quân chủng đã và đang triển khai sâu rộng, có hiệu quả các chương trình, hoạt động phối hợp tuyên truyền biển đảo với các cơ quan trung ương và địa phương. Trong đó, chương trình “Hải quân Việt Nam làm điểm tựa cho ngư dân vươn khơi bám biển” và hoạt động “Hải quân nhận đỡ đầu con ngư dân” là một điểm nhấn mang ý nghĩa chính trị và nhân văn rất sâu sắc. Qua đó không chỉ làm sáng đẹp phẩm chất “Bộ đội Cụ Hồ-Người chiến sĩ Hải quân”, mà còn góp phần xây dựng “thế trận lòng dân” trên biển ngày càng vững chắc, huy động sức mạnh tổng hợp để phát triển bền vững kinh tế biển gắn với bảo vệ vững chắc chủ quyền quốc gia...

Hơn bảy thập kỷ xây dựng, chiến đấu, chiến thắng và phát triển, các thế hệ cán bộ, chiến sĩ Hải quân đã tỏ rõ lòng trung thành tuyệt đối với Đảng, Nhà nước và Nhân dân, không ngừng nỗ lực phấn đấu hoàn thành xuất sắc mọi nhiệm vụ được giao. Càng trong khó khăn thử thách, gian khổ hy sinh, bộ đội Hải quân càng được tôi luyện trưởng thành và phẩm chất “Bộ đội Cụ Hồ - Người chiến sĩ Hải quân” ngày càng tỏa sáng, nhân lên mạnh mẽ. Những chiến công xuất sắc và bề dày truyền thống của Quân chủng 3 lần anh hùng là động lực tinh thần to lớn, cổ vũ, động viên cán bộ, chiến sĩ Hải quân hôm nay ra sức cống hiến nhiều hơn nữa, phấn đấu bền bỉ hơn nữa, để không ngừng xây dựng Quân chủng “cách mạng, chính quy, tinh nhuệ, hiện đại”, thực sự là lực lượng nòng cốt bảo vệ vững chắc chủ quyền biển, đảo của Tổ quốc.

Thời gian tới, trong bối cảnh tình hình thế giới, khu vực đang có những biến động rất nhanh chóng, phức tạp và khó lường; để hoàn thành trọng trách mà Đảng, Nhà nước, Quân ủy Trung ương, Bộ Quốc phòng giao cho, trước hết lãnh đạo, chỉ huy các cấp và cán bộ, chiến sĩ toàn Quân chủng cần phải quán triệt sâu sắc tình hình nhiệm vụ, nâng cao cảnh giác cách mạng; tổ chức thực hiện thắng lợi các chỉ tiêu, nhiệm vụ, giải pháp mà Nghị quyết Đại hội XIV của Đảng, Nghị quyết Đảng bộ Quân đội lần thứ XII, Nghị quyết Đại hội Đảng bộ Quân chủng lần thứ XIV đã xác định và chỉ đạo của Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm về “2 kiên định, 2 đẩy mạnh, 2 ngăn ngừa” và “5 vững”. Trong quá trình triển khai các nhiệm vụ, các mặt công tác, phải luôn luôn đổi mới sáng tạo, làm quyết liệt, làm đúng, làm hiệu quả, với phương châm 6 rõ: “rõ người, rõ việc, rõ thời gian, rõ trách nhiệm, rõ thẩm quyền, rõ sản phẩm” gắn với thực hiện 6 dễ: “dễ hiểu, dễ nhớ, dễ làm, dễ kiểm tra, dễ đánh giá kết quả, dễ gắn trách nhiệm”.

 Toàn Quân chủng chú trọng nâng cao chất lượng giáo dục chính trị, lãnh đạo tư tưởng, xây dựng bản lĩnh chính trị kiên định vững vàng, bồi đắp niềm tin chiến thắng và ý chí quyết tâm chiến đấu cao cho cán bộ, chiến sĩ, để trong bất luận hoàn cảnh nào, HQNDVN cũng luôn tận trung với Đảng, tận hiếu với dân, sẵn sàng chiến đấu hy sinh vì chủ quyền biển đảo thiêng liêng của Tổ quốc. Các cấp ủy, chỉ huy thường xuyên nắm, dự báo, đánh giá đúng tình hình, đề xuất chủ trương, giải pháp xây dựng, phát huy nhân tố chính trị tinh thần của bộ đội trong huấn luyện, sẵn sàng chiến đấu và công tác. Thực hiện tốt quan điểm “kiên quyết, kiên trì đấu tranh bảo vệ vững chắc độc lập, chủ quyền, thống nhất, toàn vẹn lãnh thổ, biển đảo, vùng trời; giữ vững môi trường hòa bình, ổn định để phát triển đất nước”. Đồng thời quan tâm xây dựng, phát huy, làm cho mọi cán bộ, chiến sĩ thấm nhuần sâu sắc giá trị văn hóa “Bộ đội Cụ Hồ-Người chiến sĩ Hải quân” thời kỳ mới, có khát vọng cống hiến, vươn lên, không sợ hy sinh gian khổ, sẵn sàng nhận và hoàn thành mọi nhiệm vụ được giao.

Đảng ủy, Bộ Tư lệnh Quân chủng và cấp ủy, chỉ huy các cấp tiếp tục lãnh đạo, chỉ đạo, triển khai đồng bộ các giải pháp xây dựng HQNDVN “cách mạng, chính quy, tinh nhuệ, hiện đại” theo hướng “tinh, gọn, mạnh”; chú trọng phát triển các lực lượng trực tiếp làm nhiệm vụ sẵn sàng chiến đấu bảo vệ chủ quyền chủ quyền biển, đảo, nhất là trên các vùng biển trọng điểm. Tiếp tục đổi mới, nâng cao chất lượng huấn luyện, đào tạo, xây dựng đội ngũ cán bộ có phẩm chất tốt, năng lực toàn diện, nhất là năng lực tham mưu đề xuất, tổ chức chỉ huy, quản lý, triển khai thực hiện nhiệm vụ và có khả năng làm việc trong môi trường quốc tế. Kết hợp chặt chẽ giữa huấn luyện quân sự với giáo dục chính trị, xây dựng chính quy, quản lý rèn luyện kỷ luật, bảo đảm an toàn; đẩy mạnh cải cách hành chính, chuyển đổi số, tạo chuyển biến toàn diện, đột phá, vững chắc về chất lượng các mặt công tác của Quân chủng.

Trên cơ sở quán triệt, thực hiện tốt chỉ đạo của Bộ trưởng Bộ Quốc phòng về đột phá phát triển khoa học công nghệ, đổi mới sáng tạo và “quyết tâm nghiên cứu, sản xuất vũ khí trang bị tiên tiến, hiện đại”, Quân chủng phải kịp thời tham mưu, đề xuất với Bộ Quốc phòng các phương án đầu tư nâng cao năng lực và mức độ tự chủ trong công tác bảo đảm hậu cần-kỹ thuật, đáp ứng yêu cầu nhiệm vụ trong tình hình mới. Cán bộ, chiến sĩ phát huy tinh thần học tập, lao động sáng tạo, tích cực nghiên cứu, ứng dụng khoa học kỹ thuật, công nghệ, sáng kiến, sáng chế nhằm nâng cao chất lượng, hiệu quả công tác, nhất là trong khai thác, sử dụng, làm chủ vũ khí trang bị hiện đại. Đồng thời thường xuyên tổng kết thực tiễn, nghiên cứu vận dụng nghệ thuật tác chiến trên sông biển trong lịch sử dân tộc vào điều kiện mới, kết hợp khảo cứu các cuộc xung đột và chiến tranh trên thế giới để phát triển, hoàn thiện lý luận nghệ thuật quân sự Hải quân, đáp ứng với sự thay đổi của tình hình và hình thái chiến tranh mới trên biển.

Các cấp ủy quán triệt, chấp hành nghiêm nguyên tắc tổ chức hoạt động, phương thức lãnh đạo và nền nếp, chế độ sinh hoạt đảng, nhất là việc tiếp tục đổi mới, nâng cao chất lượng sinh hoạt chi bộ trong Đảng bộ Quân đội giai đoạn mới. Chăm lo xây dựng các cấp uỷ, tổ chức đảng thật sự trong sạch, vững mạnh tiêu biểu, gắn với xây dựng đơn vị vững mạnh toàn diện “mẫu mực, tiêu biểu”; không ngừng nâng cao năng lực lãnh đạo, sức chiến đấu của cấp ủy, tổ chức đảng. Các đơn vị quan tâm làm tốt công tác dân vận và phối hợp chặt chẽ với các bộ, ngành Trung ương, cấp ủy, chính quyền địa phương trong tuyên truyền biển đảo, tuyên truyền thu hút nguồn lực xây dựng Quân chủng hiện đại. Khơi dậy và phát huy mạnh mẽ tinh thần tự chủ, tự tin, tự lực, tự cường, tự hào dân tộc; bồi đắp tình yêu quê hương, đất nước; xây dựng mối đoàn kết quân dân; luôn coi “tàu, đảo là nhà, biển cả là quê hương, cán bộ, chiến sĩ và ngư dân trên biển là anh em ruột thịt”. Tích cực tham gia hỗ trợ, giúp đỡ nhân dân phát triển kinh tế-xã hội, giảm nghèo bền vững, phòng chống, khắc phục hậu quả thiên tai, tìm kiếm cứu hộ, cứu nạn, thực sự là điểm tựa vững chắc cho ngư dân vươn khơi bám biển, xây dựng “thế trận lòng dân” vững mạnh trên các vùng biển, đảo của Tổ quốc...

Phát huy cao độ chủ nghĩa anh hùng cách mạng và tiếp nối truyền thống vẻ vang của các thế hệ cha anh đi trước, mỗi cán bộ, chiến sĩ Hải quân hôm nay nguyện quán triệt, thực hiện tốt lời dạy của Bác Hồ kính yêu và “lời thề giữ biển” của Đại tướng Lê Đức Anh; ra sức học tập, phấn đấu, tiếp tục xây dựng Quân chủng “cách mạng, chính quy, tinh nhuệ, hiện đại”, bảo vệ vững chắc chủ quyền biển, đảo Tổ quốc, xứng đáng với niềm tin yêu của Đảng, Nhà nước và Nhân dân.

Phó Đô đốc Nguyễn An Phong - Bí thư Đảng ủy, Chính ủy Hải quân