Cùng với “đầu tư” và “xuất khẩu”, “tiêu dùng” tiếp tục là một trong 3 chân kiềng “vững” để đạt mục tiêu tăng trưởng từ 10% trở lên trong năm 2026 và cả giai đoạn 2026 - 2030. Trước bối cảnh tình hình thế giới tiếp tục diễn biến phức tạp, khó lường; cạnh tranh chiến lược giữa các nước lớn ngày càng gay gắt, căng thẳng địa chính trị, xung đột quân sự leo thang tại một số quốc gia, khu vực... các Nghị quyết của Chính phủ tiếp tục nhấn mạnh tầm quan trọng của thị trường nội địa và cuộc vận động “Người Việt Nam ưu tiên dùng hàng Việt Nam”. PV Nguyên Long phỏng vấn ông Trần Hữu Linh - Cục trưởng Cục Quản lý và phát triển thị trường trong nước, Bộ Công Thương về các giải pháp đặt mục tiêu này; cùng với đó là các giải pháp đảm bảo nguồn cung xăng dầu, ổn định giá cả hàng hoá trước các biến động khó lường của tình hình thế giới.

PV. Thưa ông, các Nghị quyết của Chính phủ tiếp tục nhấn mạnh tầm quan trọng của thị trường nội địa, đặt mục tiêu tổng mức bán lẻ hàng hóa và doanh thu dịch vụ tiêu dùng tăng từ 13% - 15% trong năm 2026. Xin ông cho biết Cục Quản lý và Phát triển thị trường trong nước thực hiện các chỉ đạo trên như thế nào?

Ông Trần Hữu Linh: Ngay khi Nghị Quyết 01 của Chính phủ được bàn hành thì Bộ Công Thương đã có kế hoạch rất cụ thể để triển khai, trong đó tập trung vào các chỉ tiêu giao cho Bộ Công Thương. Cụ thể, đối với Cục Quản lý và Phát triển thị trường trong nước được giao chủ trì theo dõi và triển khai các biện pháp để đạt được tổng mức bán lẻ hàng hóa và doanh thu dịch vụ tiêu dùng tăng từ 13 - 15% trong năm 2026. Có thể nói đây là một thách thức rất lớn trong bối cảnh năm 2025 tổng mức bán lẻ hàng hóa và doanh thu dịch vụ tiêu dùng của Việt Nam chỉ tăng 9,2%.

Ngay sau khi nhận được nhiệm vụ này Cục Quản lý và phát triển thị trường trong nước đã xây dựng ngay kế hoạch để triển khai, và chúng tôi tập trung vào 4 hoạt động chính: Thứ nhất là xây dựng và ban hành các chính sách mang tính đột phá. Thứ hai là tiếp tục củng cố và phát triển các hạ tầng tương mại. Thứ ba là triển khái các hoạt động để kích cầu nội địa và thứ tư là đẩy mạnh hoạt động giám sát, kiểm tra thị trường.

Đối với khối thứ nhất liên quan đến việc xây dựng chính sách thì có thể nói rằng thị trường nội địa muốn tăng trưởng mạnh thì chúng ta cần có những chính sách phù hợp nhưng phải mang tính đột phá. Hiện nay chúng tôi đang tập trung vào nhóm các chính sách như đang dự thảo để chuẩn bị trình Thủ tướng Chính phủ hàng loạt các Nghị định về phát triển chợ, Nghị định về xăng dầu, Nghị định về kinh doanh khí và các Nghị định kiểm tra xử phạt vi phạm hành chính; Và đặc biệt là chúng tôi đang chủ trì soạn thảo Luật giao dịch hỏng hóa phái sinh và sẽ trình Quốc hội thông qua vào kỳ họp cuối năm nay. Các chính sách đều có những cơ chế rất đặc biệt, đặc thù, đột phá để giúp cho thị trường nội địa tăng trưởng.

Đối với nhóm hoạt động thứ 2 về phát triển hạ tầng thương mại thì Cục tiếp tục đẩy mạnh để phát triển các hệ thống thương mại hiện đại, từ hệ thống bán lẻ, các cửa hàng tiện ích, trung tâm thương mại, siêu thị, và đề xuất các cơ chế để nâng cấp khoảng hơn 8.500 chợ truyền thống thành những địa điểm mua sắm văn minh, và phối hợp với các nhà cung ứng bán lẻ để đưa hàng Việt về nơi vùng sâu, vùng xa, vùng biên giới, vùng khó khăn Đặc biệt, trong việc phát triển hạ tầng thương mại thì chúng tôi đề xuất những mô hình hạ tầng thương mại mới. Cụ thể là trong 6 tháng đầu năm nay chúng tôi cũng sẽ trình Bộ để trình Thủ tướng Chính phủ xây dựng các mô hình outlet, các cửa hàng miễn thuế để thu hút việc chi tiêu của người tiêu dùng, đặc biệt là các khách du lịch quốc tế đến Việt Nam.

Đối với nhóm hoạt động kích cầu, chúng tôi tăng cường đẩy mạnh các hoạt động để kích cầu tiêu dùng trong nước, triển khai các chương trình mua sắm, giảm giá, cuộc vận động người Việt Nam ưu tiên dùng hàng Việt Nam; Đặc biệt tập trung vào nhóm kích cầu thông qua các hoạt động thương mại điện tử, bán hàng online…

Và cuối cùng là không thể thiếu được công tác giám sát, kiểm tra thị trường, bởi thị trường lành mạnh thì mới phát triển bền vững. Thì chúng tôi tiếp tục chỉ đạo các lực lượng quản lý thị trường, lực lượng kiểm tra để giám sát, kiểm tra thị trường, là tập trung vào việc đấu tranh, phát hiện và xử lý các hành vi vi phạm, gian lận thương mại đối với hàng giả, xâm phạm quyền sở hữu trí tuệ...

Chúng tôi hy vọng rằng việc phối hợp đồng bộ giữa 4 nhóm hoạt động trên sẽ giúp cho tăng trưởng được tổng mức bán lẻ hóa doanh thu dịch vụ tiêu dùng, hướng tới mục tiêu 13-15% như Nghị quyết 01 của Chính phủ đã đề ra.

PV. Thưa ông, thị trường trong nước phát triển bền vững có vai trò quan trọng của doanh nghiệp và người tiêu dùng. Trong bối cảnh đẩy mạnh chân kiềng “đầu tư công”, thực hiện hiệu quả cuộc vận động "Người Việt Nam ưu tiên dùng hàng Việt Nam" cần được quan tâm như thế nào – nhất là khi nhiều sản phẩm công nghiệp phục vụ xây dựng và tiêu dùng / chi tiêu công DN trong nước hoàn toàn có thể đáp ứng được?

 Ông Trần Hữu Linh: Chúng ta phải khẳng định rằng để GDP tăng trưởng thì yếu tố tiêu dùng rất quan trọng, và thường chiếm khoảng 60% trong tăng trưởng GDP.

Trong 15 năm qua, Cuộc vận động người Việt Nam ưu tiên dùng hàng Việt Nam đã khơi dậy niềm tự hào đối với sản phẩm Việt, qua đó, doanh nghiệp Việt Nam đã có ý thức để xây dựng thương hiệu Việt để chinh phục người tiêu dùng Việt, và người Việt Nam càng ngày càng tin tưởng và mua sắm hàng Việt nhiều hơn. Hàng Việt cũng xuất hiện nhiều hơn trong các trung tâm thương mại, siêu thị, trung tâm mua sắm lớn.

Tuy nhiên, đối với giai đoạn 2026-2031, với những mục tiêu tăng trưởng hai con số của Chính phủ đặt ra tỷ lệ tăng trưởng thị trường nội địa năm 2026 là từ 13 - 15% thì đây là thách thức rất lớn và nó đòi họ phải có sự đổi mới toàn diện. Ngay cả Cuộc vận động người Việt Nam ưu tiên dùng hàng Việt Nam thì chúng tôi cũng đã đề xuất thay đổi theo hướng là ngay từ khẩu hiệu cũng cần có một khẩu hiệu mới, có thể là người Việt Nam dùng sản phẩm Việt Nam để khẳng định chắc chắn hàng Việt chất lượng tốt và người Việt Nam thì cần phải sử dụng hàng Việt Nam, qua đó mới thúc đẩy được sự tin tưởng của NTD đối với hàng Việt; Và chúng tôi đang lên phương án rất nhiều hoạt động để giúp cho doanh nghiẹp nội địa của Việt Nam nâng cao năng lực cạnh tranh, giúp cho hàng Việt 100% “made in Việt Nam” chinh phục được ngưởi tiêu dùng. Đặc biệt là các hệ thống phân phối, hạ tầng thương mại, trung tâm thương mại, siêu thị thì có nhiều chương trình để kích cầu thu hút người tiêu dùng Việt Nam quan tâm và mua sắm hàng Việt Nam. 

PV. Theo ông, đâu là khó khăn, thách thức lớn nhất trong triển khai các nhiệm vụ này (cần có sự hỗ trợ trực tiếp) từ Chính phủ và các bộ ngành, đơn vị liên quan – bởi tình hình thế giới có tác động không nhỏ tới tâm lý tiêu dùng / và tăng trưởng tổng mức bán lẻ hàng hóa và doanh thu dịch vụ tiêu dùng trong năm 2025 chỉ tăng khoảng 9,2%...?

Ông Trần Hữu Linh: Trong năm 2025 vừa qua tăng trưởng tổng mức bán lẻ hàng hóa và dịch vụ chỉ đạt 9,2%. Để năm 2026 đạt 13-15% thì phải nói đây là thách thức rất lớn. Để đạt được mục tiêu này chúng tôi khẳng định rằng một mình Bộ Công Thương, Cục Quản lý & Phát triển thị trường trong nước chúng tôi thì không thể nào có thể hoàn thành đạt được chỉ tiêu này nếu như không có sự phối hợp của các bộ, ngành và đặc biệt là các địa phương. Bởi vì để đạt được tổng mức bán lẻ hàng hóa và doanh thu dịch vụ tiêu dùng cao thì cần phải có sự phối hợp đồng bộ nhiều chính sách, từ kích cầu chính sách về thương mại và đặc biệt là phối hợp một cách linh hoạt với chính sách tài chính, tiền tệ, lãi suất v.v .v. Do vậy, cần sự phối hợp rất chặt chẽ của các bộ, ngành, đặc biệt là Bộ Tài chính, Ngân hàng Nhà nước trong việc điều hành lãi suất, tỷ giá và các bộ ngành khác có liên quan. Đặc biệt ở địa phương thì cũng cần triển khai nhiều hoạt động để nâng cao năng lực cho doanh nghiệp, người tiêu dùng, thu hút người tiêu dùng mua sắm.

Chúng tôi xin khẳng định rằng thách thức rất là lớn và cần phải phối hợp đồng bộ nhiều chính sách, nhiều giải pháp của các bộ, ngành…

PV. Cụ thể đối với thị trường xăng dầu trong nước, trước diễn biến phức tạp của thị trường năng lượng thế giới, đặc biệt là xung đột quân sự tại Trung Đông (giữa Mỹ và Iran) dẫn đến biến động giá dầu khá phức tạp. Chính phủ yêu cầu không để xảy ra thiếu hàng, gián đoạn nguồn cung hàng hóa thiết yếu... đặc biệt là xăng dầu. Xin được hỏi đâu là giải pháp trọng tâm để đạt được yêu cầu này, trong bối cảnh chúng ta đang phải phụ thuộc cả nguồn nhập khẩu xăng dầu thành phẩm lẫn nguồn dầu thô đầu vào cho sản xuất thưa ông?

Ông Trần Hữu Linh: Có thể nói xung đột quân sự giữa Mỹ và Iran ảnh hưởng rất là lớn đến cung / cầu xăng dầu trong nước và trên thế giới, và hiện nay thì tình hình rất là khó đoán định. Ngay khi chiến sự giữa Mỹ và Iran nổ ra thì Cục quản lý và phát triển thị trường trong nước đã nhanh chóng họp với hai doanh nghiệp, nhà máy sản xuất ăng dầu là Nghi Sơn, Bình Sơn và các doanh nghiêp đầu mối lớn, Tập đoàn PVN.

Chúng tôi cũng đã báo cáo Bộ Công Thương và xây dựng các kịch bản, các phương án để đối phó với diễn biến thị trường nguồn cung / giá xăng dầu thế giới đang tăng rất là nhanh, và nguồn cung thì khan hiếm, và eo biển Hormuz ở Iran thì đang bị đóng cửa, ảnh hưởng đến khoảng 1/4 sản lượng dầu thô của thế giới.

Chúng tôi đã báo cáo bộ Bộ Công Thương để dự kiến trình Thủ tướng Chính phủ nhiều phương án, trong đó, đối với Bộ Công Thương sẽ theo dõi sát tình hình, diễn biến thị trường, nguồn cung / giá xăng dầu thế giới để có những giải pháp xử lý phù hợp ngay lập tức.

Đặc biệt là Bộ Công Thương sẽ tăng cường kiểm tra tình hình nhập / xuất / dự trữ lưu thông xăng dầu của các thương nhân đầu mối kinh doanh xăng dầu. Bộ cũng sẽ chỉ đạo các thương nhân đầu mối phải thực hiện nghiêm túc việc tổng nguồn xăng dầu tối thiểu năm 2026 mà đã được phân giao theo tiến độ để đảm bảo đầy đủ nguồn cung xăng dầucho hệ thống phân phối. Với các thương nhân đầu mối kinh doanh xăng dầu thì phải thực hiện nghiêm túc việc dự trữ xăng dầu theo quy định.

Chúng tôi cũng sẽ tăng cường công tác kiểm tra thị trường, cho lực lượng quản lý thị trưởng của Cục quản lý Phát triển thị trường trong nước cũng như các Chi cục ở địa phương để ngăn chặn tình trạng găm hàng, nâng giá bất hợp lý. Chúng tôi cũng đã có văn bản ngay sau khi xung đột Mỹ - Iran vừa mới nổ ra, chỉ đạo Sở Công thương các tỉnh, thành phố tăng cường công tác kiểm tra, chấp hành các quy định trong kinh doanh xăng dầu ở các cửa hàng bán lẻ để đảm bảo nguồn cung và cung ứng xăng dầu ra thị trường, đáp ứng nhu cầu tiêu dùng của xã hội.

Chúng tôi cũng đang phối hợp với các bộ, ngành có liên quan như các đơn vị của Bộ Tài chính để nghiên cứu xây dựng phương án bình ổn giá xăng dầu để trình Thủ tướng xem xét quyết định theo các kịch bản, có thể tính đến kịch bản nếu như xung đột sớm hạ nhiệt, và đặc biệt nếu như kịch bản xấu, xung đột kéo dài gây nên đứt gãy nguồn cung thì trong trường hợp đó sẽ phải có phương án để sử dụng quỹ bình ổn giá xăng dầu.

Chúng tôi cũng trao đổi với Tập toàn công nghiệp năng lượng Quốc gia Việt Nam (PVN) để chỉ đạo các nhà máy lọc dầu chủ động trong mọi phương diện để đảm bảo hoạt động ổn định, cung cấp đủ nguồn hàng cho thị trường trong nước theo những hợp đồng đã ký với thương nhân đầu mối, và chỉ đạo đơn vị sản xuất kinh doanh chủ động để có kịch bản điều chỉnh sản xuất nguồn hàng, nỗ lực tối đa để đảm bảo nguồn cung xăng dầu trong nước, đặc biệt là 2 nhà máy lọc dầu Bình Sơn và Nghi Sơn.

Qua đây chúng tôi cũng đề nghị các thương nhân sản xuất cũng như là các nhà máy lọc dầu cần phải vận hành an toàn, ổn định, cung ứng đủ xăng dầu cho thị trường theo đúng kế hoạch đã đăng ký, và chủ động dự báo tình hình, xây dựng kế hoạch ứng phó và đa dạng hóa nguồn cung nguyên liệu cho các nhà máy; Rồi tăng cường nhập khẩu từ các nguồn dầu thô thay thế cho các nguồn dầu thô từ Trung Đông.

Chúng tôi cũng đề nghị các thương nhân đầu mối kinh doanh xăng dầu phải thực hiện nghiêm túc, đầy đủ, tổng nguồn xăng dầu tối thiểu của 2026 và đặc biệt là các thương nhiên đầu mối xăng dầu, rồi thương nhâm phân phối tuyệt đối không được để gián đoạn nguồn cung trong hệ thống kinh doanh xuyên suốt từ đầu mối phân phối đến doanh nghiệp, cửa hàng bán lẻ, trong mọi tình huống phải cung cấp đầy đủ xăng dầu cho các cửa bán lẻ thuộc hệ thống của mình để duy trì hoạt động bán hàng thường xuyên, và cũng cần chú trọng chia sẻ nguồn cung, chia sẻ lợi nhuận trong hệ thống phân phối hợp lý để đảm bảo không bị gián đoạn việc cung ứng xăng dầu cho thị trường.

Bộ Công thương cũng đã trình Chính phủ để xem xét sớm ban hành Nghị định thay thế các Nghị định về kinh doanh xăng dầu cho phù hợp với tình hình thực tế. Chúng cũng đã có dự kiến trình Chính phủ để chỉ đạo các bộ, ngành như Bộ Tài chính, Bộ KHCN, Ngân hàng nhà nước để phối hợp một cách linh hoạt trong công tác điều hành giá xăng dầu cũng như xây dựng các quy chuẩn, hợp quy chất lượng các lô xăng dầu nhập khẩu để giúp ngắn thời gian cấp phép và đưa xăng dầu lưu thông trong thời gian ngắn nhất, cũng như chuẩn bị cho việc lộ trình xăng E10 từ ngày 1/6/2026.

Chúng tôi cũng kiến nghị với Ngân hàng Nhà nước Việt Nam cũng như UBND các tỉnh, thành phố để ưu tiên những nguồn ngoại tệ tín dụng cho các doanh nghiệp sản xuất kinh doanh xăng dầu để nhập khẩu dầu thô, sản phẩm xăng dầu trong bối cảnh hiện nay. Các địa phương cũng cần phải hỗ trợ trong công tác lưu thông phân phối xăng dầu về công tác thanh tra, kiểm tra, giám sát các hoạt động kinh doanh xăng dầu của doanh nghiệp thuộc phạm vi địa bàn quản lý ở địa phương.

PV. Xin trân trọng cảm ơn ông!