Thị trường xăng dầu Việt Nam bước vào năm 2026 với nhiều nhiệm vụ mới, thời cơ và thách thức đan xen: Vừa thực hiện nhiệm vụ đảm bảo nguồn cung cho tăng trưởng GDP “2 con số”, vừa thực hiện lộ trình chuyển đổi nhiên liệu sinh học, xoá bỏ hoàn toàn xăng khoáng để chuyển sang sử dụng đại trà xăng sinh học E5, E10. Trong bối cảnh đó, xung đột quân sự ở Trung Đông nổ ra, eo biển Hormuz - cung đường vận chuyển tới ¼ sản lượng dầu thế giới đi qua. Thị trường xăng dầu Việt Nam đã và đang được bảo đảm nguồn cung, chất lượng và giá. Đáng lưu ý, các mặt hàng xăng dầu phổ biến trên thị trường Việt Nam có giá thấp hơn nhiều so với các quốc gia lân cận. Vậy, đâu là những giải pháp giúp thị trường xăng dầu Việt Nam đạt được những kết quả như vậy trong nửa đầu năm 2026? PV Nguyên Long phỏng vấn ông Trần Hữu Linh - Cục trưởng Cục Quản lý và phát triển thị trường trong nước, Bộ Công Thương về nội dung này:

PV. Thưa ông, trước những biến động rất mạnh của thị trường xăng dầu thế giới, nhìn lại nửa đầu năm 2026, tình hình sản xuất, kinh doanh xăng dầu tại thị trường xăng dầu Việt Nam vẫn giữ nhịp: ổn định cả nguồn cung và giá. Xin ông cho biết những giải pháp cơ bản nào đã giúp thị trường xăng dầu Việt Nam đạt được kết quả như vậy?

Cục trưởng Trần Hữu Linh: Như chúng ta đã biết, ngày 28/02/2026, Mỹ và Israel đã tấn công quân sự vào Iran gây gián đoạn nguồn cung dầu mỏ từ Trung Đông. Giá dầu trên thế giới biến động, liên tục tăng với biên độ cao, thời gian kéo dài, tạo nên cuộc khủng hoảng năng lượng lớn nhất kể từ thập niên 1970. Ở nhiều nước như Thái Lan, Lào, Campuchia xảy ra tình trạng xếp hàng dài chờ mua xăng dầu. Philippines ban bố tình trạng khủng hoảng về năng lượng.

Đối với Việt Nam, xung đột đã và đang tạo ra sức ép lớn trên nhiều phương diện. Việt Nam phụ thuộc đến hơn 70% nguồn cung xăng dầu vào nước ngoài, bao gồm phải nhập khẩu 30% xăng dầu thành phẩm; 02 nhà máy lọc dầu trong nước đáp ứng 70% nhu cầu xăng dầu nhưng phải nhập khẩu đến hơn 70% lượng dầu thô để tinh chế.

Giá xăng dầu tăng cao cũng kéo theo chi phí sản xuất, vận tải và giá hàng hóa tăng, từ đó gây áp lực lên lạm phát và ổn định kinh tế vĩ mô. Trước tình hình đó, Bộ Công Thương đã đánh giá đúng tình hình: Cuộc khủng hoảng lần này khác với cuộc khủng hoảng xăng dầu năm 2022, do cuộc chiến tranh Nga – Ucraina dễ dự báo và có tính chất đơn giản hơn nhiều do chỉ tác động đến 02 nền kinh tế và không làm ảnh hưởng đến nguồn cung dầu thô trên toàn thế giới. Trái lại, cuộc khủng hoảng lần này ảnh hưởng nghiêm trọng đến nguồn cung năng lượng nhfvà dầu thô trên toàn thế giới. Bộ Công Thương đã sớm dự báo và đánh giá đúng tình hình, diễn biến thị trường năng lượng thế giới để có các giải pháp, biện pháp kịp thời.

Bộ Công Thương đã xác định 3 mục tiêu và nguyên tắc rõ ràng: Thứ nhất là phải bảo đảm nguồn cung xăng dầu cho thị trường trong mọi tình huống; Thứ 2 là điều hành giá xăng dầu phù hợp với diễn biến thị trường thế giới, hạn chế biến động bất thường; Thứ ba là phải hài hòa lợi ích giữa nhà nước, doanh nghiệp và người tiêu dùng, góp phần kiểm soát lạm phát, ổn định kinh tế vĩ mô.

Cùng với đó, Bộ Cũng đưa ra 04 nguyên tắc chính: Thứ nhất là bảo đảm cân đối cung - cầu, an ninh năng lượng quốc gia; Thứ hai là điều hành giá linh hoạt, bám sát thị trường thế giới nhưng có kiểm soát, sử dụng đồng bộ các công cụ: Quỹ bình ổn giá, thuế, ngân sách, tín dụng; ưu tiên giảm tác động đến sản xuất, vận tải và đời sống người dân; Thứ ba là công khai, minh bạch, ổn định tâm lý thị trường; Thứ tư là phải phù hợp với khả năng tiếp cận của người dân, doanh nghiệp.

PV. Một điểm đang lưu ý là cùng với bảo đảm nguồn cung thì giá các mặt hàng xăng dầu tại thị trường Việt Nam thời gian này luôn thấp hơn nhiều nước lân cận, nguy cơ thẩm lậu xăng dầu là rất lớn. Vậy, cơ quan quản lý đã làm gì để bảo đảm thị trường xăng dầu vận hành ổn định, các chính sách của Nhà nước không bị trục lợi, thưa ông?

 Cục trưởng Trần Hữu Linh: Theo số liệu so sánh giá bán lẻ xăng dầu tại một số quốc gia trên thế giới và các nước trong khu vực cũng như có chung đường biên giới với chúng ta, giá bán lẻ xăng dầu tại Việt Nam vẫn ở mức thấp hơn nhiều quốc gia trong khu vực và thấp hơn nhiều quốc gia phát triển như Singapore, Hàn Quốc, Anh, Hoa Kỳ. Điều này cho thấy việc điều hành giá xăng dầu tại Việt Nam đã góp phần giảm mức tăng giá trong nước so với xu hướng tăng của giá xăng dầu thế giới và khu vực.

Có thể nói, trong thời gian qua Bộ Công Thương đã thực hiện nhiều giải pháp đồng bộ, điều hành rất linh hoạt, bám sát diễn biến của thị trường thế giới, đồng thời, sử dụng các công cụ bình ổn một cách tối ưu, bao gồm Quỹ bình ổn và các chính sách về thuế, phí.

Việc tăng nguồn cung từ sản xuất, Bộ Công Thương đã chỉ đạo các thương nhân sản xuất tăng khai thác dầu thô trong nước; tìm kiếm nguồn dầu thô cho nhà máy lọc dầu Nghi Sơn; yêu cầu 02 Nhà máy lọc dầu duy trì công suất tối đa an toàn; đưa các nhà máy ethanol, condensate vào sản xuất.

Về nâng cao năng lực dự trữ, tồn kho, Bộ đã yêu cầu thương nhân đầu mối xăng dầu nghiêm túc thực hiện nghĩa vụ duy trì dự trữ tối thiểu; khẩn trương nhập khẩu xăng dầu về nước trong tháng 3, 4/2026 theo tiến độ đã ký kết và đăng ký; Tăng cường kiểm tra, giám sát việc duy trì nguồn cung xăng dầu của các thương nhân đầu mối và thương nhân phân phối; kịp thời phát hiện và xử lý các hành vi không đảm bảo dự trữ theo quy định.

Điều hành giá linh hoạt theo diễn biến thị trường thế giới: Đứng trước tốc độ tăng giá dầu thô rất nhanh, biên độ lớn, Bộ Công Thương đã điều hành giá một cách chủ động, hiệu quả. Bộ đã kiến nghị ban hành rất kịp thời các chính sách, văn bản pháp luật để điều hành thị trường xăng dầu.   

Quản lý và giám sát thị trường nghiêm minh: Bộ yêu cầu lực lượng quản lý thị trường kiểm tra việc duy trì nguồn cung, dự trữ lưu thông cũng như việc chấp hành quy định về kinh doanh xăng dầu. Qua công tác kiểm tra đã kịp thời chấn chỉnh và xử lý các hành vi vi phạm, hỗ trợ hiệu quả cho công tác điều hành giá và bình ổn giá xăng dầu. Cục Quản lý và Phát triển TTTN đã xử phạt đối với 08 doanh nghiệp đầu mối xăng dầu không đảm bảo dự trữ theo quy định. Bộ cũng đang triển khai kiểm tra toàn bộ các thương nhân phân phối xăng dầu trên cả nước.

PV. Lộ trình chuyển đổi NLSH, kinh doanh đại trà xăng E10 từ 01/6, đến nay sau gần 1 tháng cho thấy khá thuận lợi và suôn sẻ. Xăng E10 đã được thí điểm là mặt hàng tiêu dùng phổ biến trên thị trường. Người tiêu dùng cũng đã dần yên tâm với xăng sinh học khi Bộ Công Thương khẳng định quản lý chặt chẽ chất lượng mặt hàng này (từ nguồn cung ethanol, xăng khoáng đến phối trộn và phân phối). Dưới góc độ quản lý Nhà nước về thị trường xăng dầu, xin ông cho biết thực tế?

Cục trưởng Trần Hữu Linh: Về tình hình đảm bảo cung ứng và phân phối xăng sinh học. từ ngày 01/6/2026 đến nay, việc triển khai lộ trình áp dụng tỷ lệ phối trộn nhiên liệu sinh học với nhiên liệu truyền thống theo quy định tại Thông tư 50/2025/TT-BCT ngày 07/11/2025 của Bộ Công Thương cơ bản diễn ra đúng tiến độ, thị trường xăng dầu duy trì ổn định, nguồn cung etanol nhiên liệu (E100), xăng khoáng và xăng sinh học (E5, E10) được các thương nhân kinh doanh xăng dầu bảo đảm đáp ứng nhu cầu thị trường; hệ thống phân phối hoạt động ổn định, không xảy ra tình trạng gián đoạn hoặc thiếu hụt nguồn cung.

Về nguồn cung Etanol (E100), hiện nay Việt Nam có 03 nhà máy sản xuất etanol nhiên liệu (E100) đang hoạt động, cụ thể: Nhà máy nhiên liệu sinh học Dung Quất (Quảng Ngãi) công suất đang chạy 6000 m3/tháng (80% công suất), Nhà máy sản xuất etanol Quảng Nam (Đà Nẵng) đang chạy 6.500 m3/tháng (85% công suất) và Nhà máy cồn Đồng Nai đang chạy 6.000 m3/tháng (100% công suất). Như vậy, 03 nhà máy sản xuất E100 cho phối trộn E10 đạt công suất thực tế khoảng 18.500 m3/tháng. Từ cuối tháng 7, nhà máy cồn Đăk Nông sẽ phục hồi sản xuất với công suất dự kiến từ 5.000-6.000 m3/tháng. Như vậy, so với nhu cầu E100 khoảng gần 100.000 m³/tháng để phục vụ phối trộn xăng E10 trên phạm vi toàn quốc, sản lượng sản xuất trong nước hiện đáp ứng khoảng 20-25% nhu cầu, nguồn nhập khẩu khoảng từ 75-80%.

Về thị trường nhập khẩu Etanol, hiện trực tiếp từ Hoa Kỳ, Braxin - 02 quốc gia cung cấp hơn 80% sản lượng Etanol của thế giới hoặc nhập từ các trung tâm phân phối khu vực như Singapore, Hàn Quốc, Trung Quốc… Hệ thống Cảng - kho hiện có (tại Quảng Ninh, Nhà Bè - TP. Hồ Chí Minh, Vân phong - Khánh Hòa, Đà Nẵng…) đủ năng lực tiếp nhận tàu Etanol cỡ lớn, bảo đảm khả năng tiếp nhận lượng Etanol cần cho pha chế xăng sinh học. Trong tháng 6, các thương nhân đầu mối có cơ sở pha chế đã nhập khẩu và mua trong nước nguồn Etanol đủ để pha chế với sản lượng khoảng hơn 103.000 m3 Etanol.

Về nguồn cung xăng khoáng, hiện nay nguồn cung xăng khoáng tại Việt Nam được hình thành từ hai nguồn chính, bao gồm sản xuất trong nước và nhập khẩu. Về sản xuất trong nước, hai nhà máy lọc dầu chủ lực là Dung Quất và Nghi Sơn tiếp tục duy trì hoạt động tương đối ổn định, không có kế hoạch dừng bảo dưỡng lớn trong giai đoạn này, qua đó duy trì nguồn cung xăng khoáng ở mức ổn định cung cấp khoảng 70% nhu cầu xăng khoáng cho thị trường. Về nguồn nhập khẩu, các doanh nghiệp đầu mối đã tích cực triển khai các hợp đồng nhập khẩu xăng khoáng nhằm bảo đảm nguồn cung để phối trộn và cung ứng ra thị trường.

Tổng nguồn xăng khoáng mua trong nước và nhập khẩu tháng 6 năm 2026 đạt 982.616 m3 đáp ứng đủ nhu cầu pha chế, phối trộn xăng sinh học và nhu cầu tiêu thụ trên thị trường.

Về năng lực phối trộn, hiện nay, có 08 thương nhân đầu mối sản xuất và kinh doanh xăng dầu được cấp phép pha chế, phối trộn xăng sinh học E10 và có 04/08 thương nhân pha chế, phối trộn xăng E5. Nghị quyết 29/2026/NQ-CP ngày 16/6/2026 của Chính phủ ban hành, tháo gỡ khó khăn về việc cho phép thuê phòng thử nghiệm để đăng ký cơ sở pha chế, dự kiến sẽ có thêm khoảng 06 thương nhân đầu mối kinh doanh xăng dầu được cấp phép trong tháng 7, sẽ giúp các doanh nghiệp chủ động hơn trong pha chế, phối trộn, kinh doanh xăng sinh học, góp phần đảm bảo nguồn cung xăng sinh học cho thị trường.

Về tiêu thụ xăng sinh học, tổng tiêu thụ xăng sinh học (E5, E10): Từ 01-hết tháng 6 vào khoảng 980 triệu lít. Trong đó, xăng E10 khoảng 924 triệu lít (chiếm khoảng 95%) và xăng E5 khoảng 56 triệu lít (chiếm hơn 5%). Hiện nay, cả nước có hơn 17.000 cửa hàng bán xăng, dầu, tất cả cửa hàng có bán xăng đã chuyển sang kinh doanh xăng sinh học. Tất cả 26 thương nhân đầu mối cung ứng xăng E10 và có 11/26 thương nhân đầu mối cung ứng xăng E5.

Về giá bán xăng sinh học, thực hiện Nghị quyết số 29/2026/NQ-CP ngày 16/6/2026 của Chính phủ về thí điểm một số chính sách thực hiện lộ trình sử dụng xăng sinh học E10, theo đó xăng sinh học E10RON 95-III được xác định là mặt hàng tiêu dùng phổ biến thay thế xăng khoáng RON95-III, từ kỳ điều hành ngày 18/6/2026, Bộ Công Thương thực hiện điều hành giá xăng E10RON 95-III.

PV: Về công tác kiểm tra, giám sát lộ trình sử dụng xăng sinh học, chất lượng xăng sinh học thì sao, thưa ông?

Cục trưởng Trần Hữu Linh: Đây là một công việc được ưu tiên của Bộ Công Thương. Bộ đã tăng cường công tác giám sát, kiểm tra, kiểm soát việc chấp hành quy định trong kinh doanh xăng dầu, trong đó đặc biệt lưu ý về chất lượng xăng dầu (lấy mẫu kiểm định), việc niêm yết giá, bán theo giá niêm yết và việc thực hiện lộ trình sử dụng xăng sinh học:

Bộ Công Thương đã phối hợp với Bộ Khoa học và công nghệ thực hiện kiểm tra quy trình pha chế, phối trộn xăng sinh học tại 04 thương nhân đầu mối kinh doanh xăng dầu (Tập đoàn xăng dầu Việt Nam tại kho Nhà bè, Tổng công ty Dầu tại kho Đình Vũ, Công ty TNHH Hải Linh tại kho Hải Phòng, Công ty TNHHMTV Dầu khí TP. Hồ Chí Minh, tại kho Cát lái), về cơ bản các doanh nghiệp tuân thủ nghiêm quy trình pha chế, phối trộn theo quy định.

Bộ Công Thương cũng đã tiến hành kiểm tra lấy mẫu xăng sinh học (07 mẫu, 06 mẫu xăng E10, 01 mẫu xăng E5) tại Công ty TNHH Hải Linh, Công ty Cổ phần Anh Phát Petro, tất cả các mẫu kiểm tra đều đạt yêu cầu theo quy định tại Thông tư số 19/2026/TT-BKHCN của Bộ Khoa học và Công nghệ ban hành “Sửa đổi 01:2026 QCVN 01:2022/BKHCN Quy chuẩn kỹ thuật quốc gia về xăng, nhiên liệu điêzen và nhiên liệu sinh học”.

Bộ Công Thương cũng đã chỉ đạo các địa phương đẩy mạnh công tác giám sát, kiểm tra, kiểm soát việc kinh doanh xăng sinh học, theo đó công tác kiểm tra, giám sát được các địa phương triển khai chủ yếu thông qua lực lượng Quản lý thị trường, phối hợp với Sở Khoa học và Công nghệ, UBND cấp xã, phường và các cơ quan chuyên môn. Nội dung kiểm tra tập trung vào: việc thực hiện lộ trình chuyển đổi sang E10; niêm yết giá; bán đúng chủng loại; không găm hàng, không tạo khan hiếm giả; kiểm tra đo lường, chất lượng, tỷ lệ phối trộn và điều kiện kinh doanh xăng dầu.

PV. Thưa ông, thị trường xăng dầu 6 tháng cuối năm vẫn còn rất nhiều diễn biến bất lợi, khó lường. Xin ông cho biết các kế hoạch / giải pháp nhằm bảo đảm thị trường vận hành ổn định ở cả nguồn cung và giá bán, góp phần hiện thực hoá mục tiêu tăng trưởng “2 con số” gắn với ổn định vĩ mô, kiểm soát lạm phát?

Cục trưởng Trần Hữu Linh: Đúng như vậy, có thể nói chiến sự ở Trung Đông vẫn chưa chấm dứt hoàn toàn, do vậy 6 tháng cuối năm 2026 vând dề đặt ra là đảm bảo nguồn cung cũng như điều hành giá xăng dầu rất quan trọng, bởi vì giá xăng dầu ảnh hưởng trực tiếp tới giá cả hàng hóa trên thị trường, ảnh hưởng tới điều hành kinh tế vĩ mô, đến chỉ số CPI...

Cùng với đó, thực hiện chỉ đạo của Bộ Chính trị tại Kết luận số 14-KL/TW về bảo đảm nguồn cung và ổn định giá nhiên liệu trong tình hình mới, để đảm bảo nguồn cung xăng dầu và bình ổn giá xăng dầu thời gian tới, Bộ Công Thương tiếp tục thực hiện các biện pháp sau:

Thứ nhất, thực hiện các biện pháp nhằm tăng nguồn cung, sản xuất trong nước, tối ưu công suất sản xuất và pha chế của các nhà máy lọc dầu; tiếp tục chỉ đạo các thương nhân đầu mối kinh doanh xăng dầu bảo đảm nguồn cung xăng dầu cho thị trường trong nước, đảm bảo nguồn cung E10 từ ngày 1/6/2026, duy trì dự trữ lưu thông theo quy định, không để xảy ra tình trạng thiếu hụt, gián đoạn nguồn cung xăng dầu trong mọi tình huống.

Thứ hai, dự báo, xây dựng các kịch bản điều hành thị trường xăng dầu, giá xăng dầu theo các mức biến động của giá xăng dầu thế giới, chủ động các giải pháp điều hành phù hợp trong từng giai đoạn, bảo đảm việc điều hành giá xăng dầu gắn với mục tiêu kiểm soát lạm phát, ổn định kinh tế vĩ mô và bảo đảm an ninh năng lượng quốc gia.

Thứ ba, điều hành giá xăng dầu theo cơ chế linh hoạt, phối hợp sử dụng hiệu quả Quỹ bình ổn và các công cụ thuế, phí; hạn chế việc tăng giá đột biến hoặc giảm giá đột ngột gây tác động lớn đến kinh tế – xã hội và tâm lý thị trường.

Thứ tư, kiểm tra hoạt động kinh doanh xăng dầu; kiểm tra việc duy trì nguồn cung, dự trữ lưu thông, việc chấp hành quy định về kinh doanh xăng dầu và việc thực hiện giá bán xăng dầu theo quy định; xử lý nghiêm các hành vi vi phạm như găm hàng, đầu cơ, buôn lậu xăng dầu qua biên giới, bán không đúng giá quy định hoặc gián đoạn bán hàng không có lý do chính đáng.

Đặc biệt, từ nay đến cuối năm, theo chỉ đạo của Chính phủ, Bộ Công Thương sẽ phải trình Dự thảo Nghị định mới thay thế cho các Nghị định về kinh doanh xăng dầu trước đây với tư duy mới về quản lý cũng như điều hành. Chúng tôi cũng hy vọng những quy định dự kiến sẽ được ban hành trong thời gian tới đây cũng sẽ có những thay đổi để lĩnh vực mặt hàng xăng dầu sẽ bám sát thị trường hơn.

PV. Xin trân trọng cảm ơn ông!