Ngày 06/3/2026, Bộ Công Thương tổ chức Hội nghị lấy ý kiến đối với chính sách dự án Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của 4 luật, gồm: Luật Thương mại, Luật Cạnh tranh, Luật Quản lý ngoại thương, Luật Bảo vệ quyền lợi người tiêu dùng. Việc sửa đổi nhằm tháo gỡ vướng mắc pháp lý, đẩy mạnh phân cấp cho địa phương, cải thiện môi trường và nâng cao hiệu lực quản lý. Hội nghị được tổ chức theo hình thức trực tiếp kết hợp với trực tuyến. 

Theo ông Ngô Đức Minh, Vụ trưởng Vụ Pháp chế (Bộ Công Thương), việc xây dựng dự án luật sửa đổi 4 luật nêu trên nhằm thực hiện chương trình lập pháp năm 2026 theo nghị quyết của Ủy ban Thường vụ Quốc hội.

Việc sửa đổi xuất phát từ những thay đổi lớn trong quá trình phát triển kinh tế - xã hội và yêu cầu hoàn thiện thể chế. Đặc biệt, những năm gần đây, Việt Nam đang thực hiện nhiều chủ trương cải cách mạnh mẽ, đặc biệt là sắp xếp lại tổ chức bộ máy, tăng cường phân cấp, phân quyền cho chính quyền địa phương.

Theo thống kê có 55,7% tổng số nhiệm vụ quản lý nhà nước trong lĩnh vực ngành Công Thương đã được phân cấp cho các địa phương. Tuy nhiên, các nghị định này chỉ có hiệu lực đến ngày 28/2/2027. Vì vậy, để tránh khoảng trống pháp lý và bảo đảm tính ổn định lâu dài của hệ thống pháp luật, cần phải luật hóa các nội dung phân cấp, phân quyền thông qua việc sửa đổi các luật liên quan. Ông Ngô Đức Minh, Vụ trưởng Vụ Pháp chế (Bộ Công Thương) cho biết: "Về mục tiêu quan điểm chỉ đạo của việc xây dựng luật lần này thì chúng tôi bám sát với quan điểm, tinh thần chỉ đạo của Trung ương, Bộ Chính trị cũng như của Thủ tướng Chính phủ. Đầu tiên là phải tháo gỡ điểm nghẽn thể chế, biến pháp luật thành lợi thế cạnh tranh, cải cách, cắt giảm thủ tục hành chính, cắt giảm tối đa chi phí tuân thủ và nâng cao hiệu lực, hiệu quả của các hoạt động quản lý nhà nước, trong đó, có hoạt động về bảo vệ quyền lợi người tiêu dùng và tạo một môi trường cạnh tranh lành mạnh".

Theo đại diện Bộ Công Thương, thực tiễn thi hành các luật trong thời gian qua cho thấy, bên cạnh những kết quả đạt được, vẫn còn tồn tại một số khó khăn, vướng mắc.

Đối với pháp luật về thương mại và lĩnh vực quản lý ngoại thương, một số quy định còn chồng chéo với pháp luật về đầu tư, dân sự; thực tiễn phát sinh các tình huống, cơ chế mới cần được sửa đổi và hoàn thiện.

Đối với pháp luật cạnh tranh, sự phát triển nhanh chóng của kinh tế số, đặc biệt là các nền tảng số đa diện, đã đặt ra những thách thức mới đối với việc xác định thị trường liên quan, đánh giá sức mạnh thị trường và kiểm soát hành vi lạm dụng vị trí thống lĩnh, vị trí độc quyền. Những hành vi như phân biệt đối xử giữa các nhà cung cấp dịch vụ, áp đặt điều kiện giao dịch không công bằng, lạm dụng dữ liệu thông qua nền tảng số … cần được nghiên cứu nhằm hoàn thiện khuôn khổ pháp lý, bảo đảm môi trường cạnh tranh công bằng, minh bạch. Bên cạnh đó, yêu cầu tách bạch rõ ràng giữa tố tụng cạnh tranh và xử phạt vi phạm hành chính, bảo đảm không xử lý trùng lặp, đồng thời nâng cao tính minh bạch, hiệu quả trong quá trình điều tra, xử lý vụ việc cạnh tranh, cũng là một nội dung quan trọng được đặt ra trong Dự án Luật lần này.

Đối với pháp luật bảo vệ quyền lợi người tiêu dùng, sự giao thoa giữa quy định về bảo vệ thông tin người tiêu dùng và pháp luật về bảo vệ dữ liệu cá nhân đòi hỏi phải rà soát, điều chỉnh để bảo đảm thống nhất, đồng bộ; đồng thời phù hợp với mô hình tổ chức thanh tra mới theo quy định của pháp luật hiện hành…

Các nội dung sửa đổi tập trung vào 2 nhóm chính sách lớn. Thứ nhất, chính sách về đẩy mạnh phân cấp, phân quyền gắn với cải cách thủ tục hành chính, điều kiện đầu tư kinh doanh. Theo đó, một số thẩm quyền quản lý nhà nước, như thẩm quyền cấp phép gia công hàng hóa thuộc diện xuất khẩu, nhập khẩu theo giấy phép, được đề xuất phân cấp từ Bộ về Ủy ban nhân dân cấp tỉnh, bảo đảm phương châm “địa phương quyết, địa phương làm, địa phương chịu trách nhiệm”, đồng thời giảm chi phí tuân thủ và thời gian xử lý cho doanh nghiệp.

Thứ hai, chính sách về tháo gỡ các khó khăn, vướng mắc có nguyên nhân từ pháp luật, trong đó có việc luật hóa khái niệm “hàng giả” trong Luật Thương mại; hoàn thiện cơ chế tự chứng nhận xuất xứ hàng hóa; bổ sung, làm rõ các hành vi bị cấm trong lĩnh vực cạnh tranh; hoàn thiện cơ chế xử lý vi phạm pháp luật về cạnh tranh; và tăng cường bảo vệ quyền, lợi ích hợp pháp của người tiêu dùng trong môi trường số.

Các chính sách được xây dựng trên quan điểm bảo đảm tính hợp hiến, hợp pháp; tính thống nhất, đồng bộ của hệ thống pháp luật; phù hợp với điều ước quốc tế mà Việt Nam là thành viên; đồng thời cân bằng hợp lý giữa yêu cầu quản lý nhà nước và quyền tự do kinh doanh của doanh nghiệp.

Ghi nhận sự tham gia, góp ý, đặt câu hỏi từ đông đảo các luật sư, đại diện pháp luật cho các doanh nghiệp, tổ chức hiệp hội doanh nghiệp trong nước và quốc tế, ông Trịnh Anh Tuấn, Chủ tịch Uỷ ban Cạnh tranh Quốc gia cho rằng: "Với sự quan tâm như thế này, chúng tôi sẽ cố gắng tổ chức nhiều hội thảo nữa để xin ý kiến của các anh chị, có thể không phải chỉ hội thảo ngoài Bắc, có thể hội thảo ở miền Nam và các khu vực khác để phối hợp với Liên đoàn Thương mại và Công nghiệp Việt Nam để tổ chức các hội thảo xin ý kến, để có cái nhìn đa chiều để triển khai. Mặc dù quy trình xây dựng luật hiện nay thời gian tương đối ngắn nên khoảng thời gian xin ý kiến sẽ bị hạn chế, tuy nhiên, Ban soạn thảo muốn lắng nghe được thêm nhiều ý kiến của anh chị để có thể hoàn thiện hơn".

Đại diện Uỷ ban Cạnh tranh Quốc gia và Vụ Pháp chế, Bộ Công Thương cho biết, đến nay, hồ sơ đánh giá tác động chính sách dự án Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của 04 Luật nêu trên đã được Bộ Công Thương hoàn thiện và gửi Bộ Tư pháp thẩm định trước khi trình Chính phủ xem xét, phê duyệt./.

Nguyên Long