Nghị định mới của Chính phủ về kinh doanh xăng dầu dự kiến sẽ được ban hành trong tháng 2/2026 và có hiệu lực trong tháng 4/2026. Nghị định này sẽ thay thế các Nghị định 80/2023/NĐ-CP, Nghị định 95/2021/NĐ-CP, Nghị định số 83/2014/NĐ-CP) và sẽ có nhiều điểm mới đáng chú ý. Trong đó, điểm thay đổi lớn nhất trong nghị định mới về kinh doanh xăng dầu chính là cơ chế giá.

Theo ông Trần Hữu Linh - Cục trưởng Cục Quản lý và Phát triển thị trường trong nước (Bộ Công Thương), doanh nghiệp là các thương nhân đầu mối, thương nhân phân phối sẽ được trao quyền tự quyết giá xăng dầu trong một số trường hợp, vì thế vai trò của cơ quan quản lý nhà nước tại các địa phương (là các Sở Công Thương) đóng vai trò hết sức quan trọng:

"Tại thời điểm Nghị định mới có hiệu lực, thị trường (có thể) chưa ổn định, giá là do thương nhân đầu mối, do cửa hàng quy định - có cây xăng giá bán cao hơn, nhưng có nơi/cây xăng giá sẽ thấp hơn. Như vậy, theo tâm lý của người mua hàng là cây nào rẻ thì người ta sẽ tập trung vào cây đấy người ta đổ cho nên có thể sẽ xảy ra tình trạng thời gian đầu như thế. Cho nên các Sở Công thương cũng nên lường trước những việc như thế này. Thứ hai là phải giám sát, theo dõi sát cung - cầu trên địa bàn, và đặc biệt là việc tuần thủ của các cây xăng, các cửa hàng bán lẻ - là đối tượng mà Sở Công Thương đang cấp phép; Chúng ta bây giờ là xăng dầu là giá thị trường, sẽ chấp nhận là trong một thành phố (như Hà Nội chẳng hạn) nơi thì cây xăng có giá thấp nơi cây xăng nó cao, đấy là chuyện bình thường của cơ chế thị trường. Và đôi khi người tiêu dùng người ta vẫn đến cây xăng giá cao hơn một chút nhưng dịch vụ nó tốt hơn..." - ông Trần Hữu Linh thông tin.

Một điểm thay đổi đáng kể nữa trong hoạt động kinh doanh xăng dầu trong năm 2026 đó là thị trường sẽ thay thế hoàn toàn các loại xăng khoáng hiện hành bằng mặt hàng xăng sinh học E10 và sẽ được áp dụng trên toàn quốc từ 01/6/2026. Đây là các mặt hàng được phối trộn từ 90% xăng khoáng với 10% nhiên liệu sinh học ethanol nhằm đảm bảo tiêu chuẩn khí thải ra môi trường.

Theo ông Đào Duy Anh - Phó Cục trưởng Cục đổi mới sáng tạo, chuyển đổi xanh và khuyến công (Bộ Công Thương), điều này được thực hiện theo lộ trình sử dụng nhiên liệu sinh học đã được Chính phủ phê duyệt. Để chuẩn bị cho việc kinh doanh xăng sinh học E10 được áp dụng trên toàn quốc từ 01/6/2026, các cơ quan liên quan đã làm việc với các đầu mối kinh doanh xăng dầu lớn như Petrolimex, PVoil, Hiệp hội xăng dầu Việt Nam và các doanh nghiệp trong hệ thống kiến nghị cần khoảng 3 tháng để thực hiện các công tác chuyển đổi, hoàn thiện cơ sở hạ tầng. Vì thế, đến thời điểm 01/6 tới đây là có khoảng 7 tháng để đảm bảo các điều kiện triển khai đồng loạt việc kinh doanh mặt hàng này trên toàn quốc.

Ông Nguyễn Thế Hiệp - Phó Giám đốc Sở Công Thương Hà Nội cho biết thựcx tế và kiến nghị: "Trong chuẩn bị triển khai lộ trình về sử dụng nhiên liệu sinh học theo quy định của Bộ Công Thương thì Sở Công thương Hà Nội đã chỉ đạo có các văn bản hướng dẫn các doanh nghiệp kinh doanh xăng dầu chuẩn vị về cơ sở vật chất, bồn bể, phương tiện vận tải… để sẵn sàng cung ứng xăng sinh học; Đồng thời phối hợp với các chính quyền cơ sở thực hiện tốt công tác thông tin, tuyên truyền, giúp cho người dân, doanh nghiệp hiểu rõ đặc tính, lợi ích của xăng sinh học, tạo sự đồng thuận xã hội để triển khai áp dụng trên diện rộng từ ngày 01/6/2026. Sở Công thương kiến nghị Bộ Công Thương tiếp tục quan tâm chỉ đạo các thương nhân đầu mối bảo đảm nguồn cung xăng ổn định cho các đô thị lớn, trong đó có Hà Nội; và sớm ban hành các hướng dẫn thống nhất về nhiên liệu sinh học, phòng cháy chữa cháy và cơ chế điều hành giá trong bối cảnh áp dụng cơ chế thị trường, tạo cơ sở để địa phương tổ chức thực hiện đồng bộ, hiệu quả".

Đánh giá cao các điểm mới của Nghị định về kinh doanh xăng dầu đã hoàn thiện sau nhiều lần lấy ý kiến, chỉ còn chờ phê duyệt để thay thế các Nghị định hiện hành, ông Bùi Ngọc Bảo - Chủ tịch Hiệp hội xăng dầu Việt Nam cũng cho biết, các doanh nghiệp kinh doanh xăng dầu đã có sự chủ động để thích ứng. Mặc dù vậy, cùng với việc sớm ban hành Thông tư hướng dẫn, cũng cần phổ biến sớm cho doanh nghiệp để không bị vướng khi triển khai trên thực tế.

"Kể cả trong Nghị định mới này cũng có rất nhiều thứ mà các doanh nghiệp cần được biết, các cơ quan quản lý nhà nước phải có những hướng dẫn để làm sao mà nó đúng và các doanh nghiệp người ta không vi phạm. Đơn cử như tâm điểm của việc chuyển đổi số là cái điện thoại di động, thì vào hầu hết tất cả các cửa hàng chúng ta đều cấm điện thoại di động thì tôi chẳng hiểu chuyển đổ số thế nào, thanh toán không tiền mặt nó như thế nào? Chúng ta cứ quy định như thế, sau đó là đi kiểm tra và phạt các doanh nghiệp..." - ông Bùi Ngọc bảo băn khoăn.

Đại diện Cục Quản lý và Phát triển thị trường trong nước, Bộ Công Thương cho biết, Thông tư hướng dẫn Nghị định kinh doanh xăng dầu mới đã có bản hoàn thiện và đang được lấy ý kiến doanh nghiệp, người dân trên Công thông tin điện tử của Bộ và Cục. Theo dự kiến cũng sẽ được ban hành khi Nghị định có hiệu lực.

Trước diễn biến khó lường của thị trường xăng dầu thế giới và nhu cầu trong nước dự báo tiếp tục tăng, lại triển khai áp dụng Nghị định mới về kinh doanh xăng dầu với nhiều thay đổi lớn, đại diện cơ quan quản lý nhà nước nhấn mạnh yêu cầu đảm bảo nguồn cung xăng dầu trong mọi tình huống, đáp ứng xăng dầu cho mục tiêu tăng trưởng từ 10% trở lên trong năm 2026. Đồng thời, việc điều hành giá phải bám sát thị trường thế giới, hài hòa lợi ích giữa Nhà nước, doanh nghiệp và người tiêu dùng.

Ông Trần Hữu Linh - Cục trưởng Cục Quản lý và Phát triển thị trường trong nước (Bộ Công Thương) nhấn mạnh vai trò của chính quyền địa phương và công tác truyền thông, tạo sự đồng thuận trong xã hội: "Đặc biệt chúng tôi nhấn mạnh địa phương thì cần hết sức là cùng với Bộ đồng hành trong việc tuyên truyền lộ trình nhiên liệu sinh học. Cái này phải đạt được sự đồng thuận của xã hội. Mặc dù chúng ta cũng đã thử nghiệm rồi, nhưng một khi bắt buộc 100% phải dùng xăng E10 vào thời điểm 01/6/2026 là một câu chuyện hoàn toàn khác. Cho nên địa phường cũng phải cùng với Bộ Công Thương truyền thông cho thị trường, cho người tiêu dùng để đồng thuận chủ trương của Chính phủ về việc chuyển đổi sang sử dụng xăng E10".

Để bảo đảm nguồn cung xăng dầu đáp ứng tăng trưởng từ 10% trở lên năm 2026 và tiêu dùng trong nước, Bộ Công Thương đã phân giao tổng nguồn tối thiểu gần 31,8 triệu m³/tấn trong năm 2026 (bình quân khoảng 2,65 triệu m³/tấn/tháng). Hai nhà máy sản xuất xăng dầu là Nghi Sơn và Bình Sơn phải đảm bảo lượng cung ứng xăng ra thị trường đầy đủ. Các thương nhân đầu mối và phân phối được yêu cầu duy trì dự trữ lưu thông theo đúng quy định, cung ứng đầy đủ cho hệ thống bán lẻ, không để xảy ra gián đoạn nguồn cung, kể cả cục bộ./.

Nguyên Long