Dốc tiền tỷ khép kín chuồng trại

Hơn 30 năm gắn bó với nghề nuôi heo thịt, bà Nguyễn Kim Phượng, ngụ ở phường Hố Nai hiểu rõ cái giá của dịch bệnh. Đợt bùng phát dịch tả heo châu Phi cách đây khoảng 2 năm khiến kinh tế gia đình bà gần như kiệt quệ.

Gượng dậy sau dịch, bà Phượng quyết định thay đổi toàn bộ tập quán cũ. Đầu tiên là chặt đứt nguy cơ từ con giống. Thay vì nhập heo trôi nổi từ Nha Trang như trước đây, trang trại chuyển hẳn sang nguồn giống địa phương tại khu vực Bình Phước cũ.

Toàn bộ khu chăn nuôi được thiết kế độc lập, cách ly tuyệt đối với khu dân cư. Ngoài hệ thống hầm biogas và bể chứa nước thải đạt chuẩn, mọi phương tiện và người ra vào đều phải qua quy trình tiêu độc, sát trùng nghiêm ngặt. Công nhân ăn ở tập trung ngay trong trại, tuyệt đối không tiếp xúc với bên ngoài cho đến khi xuất bán.

Bà Nguyễn Kim Phượng, chia sẻ: “Muốn ngừa dịch tả heo châu Phi thì quan trọng nhất là an toàn sinh học, cùng với đó phải chọn nguồn heo giống uy tín, chứ heo lạ thì mình không dám bắt. Người trong trại cũng phải tuân thủ quy trình sát trùng, hạn chế ra vào. Công nhân ở tại trại, khi nào xuất bán heo xong mới được về nhà để hạn chế nguy cơ mang mầm bệnh vào đàn heo”.

Còn tại phường Long Bình, bài toán an toàn sinh học cho đàn heo của bà Nguyễn Thị Hiền lại gắn liền với sản xuất tuần hoàn. Quản lý đàn heo thịt quy mô gần 1.000 con, bà Hiền không ngần ngại chi gần 700 triệu đồng để lắp đặt hệ thống chuồng lạnh khép kín, máy ép phân cơ học, đồng thời cải tạo toàn bộ cụm hầm biogas và hồ sinh học chứa nước thải.

Chất thải chăn nuôi qua xử lý không còn bốc mùi hôi thối mà trở thành nguồn phân hữu cơ giá trị, triệt tiêu nguy cơ ô nhiễm nguồn nước mặt xung quanh.

Để chuẩn bị nguồn cung phục vụ thị trường Tết 2027, trang trại của bà Hiền đã chủ động khai báo tái đàn, tuân thủ nghiêm ngặt quy trình lấy mẫu xét nghiệm định kỳ và kiểm soát con giống đầu vào: “Gia đình tôi đã khai báo với chính quyền địa phương về việc tái đàn, từ lúc nhập giống đến khi xuất bán đều tuân thủ việc lấy mẫu kiểm tra. Tôi cũng cam kết không sử dụng chất cấm trong chăn nuôi. Là người làm ra sản phẩm cho cộng đồng, tôi chỉ mong muốn thịt mình sản xuất phải xanh, sạch để mọi người được sử dụng thực phẩm tốt hơn”.

Lời giải con giống và hướng đi xuất khẩu

Bức tranh từ các hộ chăn nuôi cá thể phản ánh đòi hỏi cấp thiết của “thủ phủ heo Đồng Nai”.

Theo số liệu từ Hiệp hội Chăn nuôi Đồng Nai, địa phương hiện sở hữu đàn heo khoảng 4 triệu con cùng 36 đến 38 triệu con gà.

Mỗi ngày, Đồng Nai cung ứng riêng cho thị trường TP.HCM khoảng 8.000 con heo – chiếm hơn 60% thị phần tiêu thụ tại đô thị lớn nhất cả nước.

Quy mô này vừa là thế mạnh, vừa là áp lực rất lớn khi mục tiêu không chỉ dừng ở thị trường nội địa mà đang hướng thẳng ra thị trường quốc tế. Rào cản lớn nhất hiện nay nằm ở chất lượng con giống thiếu đồng đều và thói quen lạm dụng thuốc thú y, đặc biệt là kháng sinh. Tình trạng dùng kháng sinh tùy tiện không chỉ làm giảm giá trị thịt thương phẩm mà còn tạo ra nguy cơ vi khuẩn kháng thuốc, đẩy rủi ro dịch bệnh lên mức báo động.

Ông Trương Việt, tư vấn thú y của Hiệp hội Chăn nuôi TP.Đồng Nai cho rằng: “Trong chăn nuôi, con giống phải được lựa chọn theo hướng năng suất cao, khỏe mạnh và có khả năng chống chịu bệnh tốt. Các nhà khoa học cũng đang nghiên cứu để tạo ra những giống vật nuôi có khả năng kháng bệnh. Tuy nhiên, vi khuẩn gây bệnh luôn biến đổi để thích nghi, trong khi các loại kháng sinh mới không phải lúc nào cũng theo kịp. Vì vậy, người chăn nuôi phải có kiến thức về sử dụng kháng sinh, không thể tùy tiện sử dụng như hiện nay”.

Bên cạnh giải pháp kỹ thuật, bài toán quan trọng của ngành chăn nuôi địa phương là phải tổ chức lại sản xuất theo chuỗi, giảm giá thành và kiểm soát minh bạch từ trang trại đến bàn ăn.

Nhìn nhận ở góc độ cơ cấu ngành, ông Nguyễn Trí Công, Chủ tịch Hiệp hội Chăn nuôi TP.Đồng Nai cho rằng, nâng cao năng lực cạnh tranh và đáp ứng các tiêu chuẩn kỹ thuật quốc tế là điều kiện tiên quyết: “Khi tham gia thị trường quốc tế, người chăn nuôi phải tìm cách hạ giá thành, nâng cao năng suất, liên kết chuỗi cung ứng và đáp ứng các tiêu chuẩn kỹ thuật. Tôi nghĩ rằng, cũng như trồng trọt đã có mã định danh, chăn nuôi cần tiến tới khai báo và cấp mã cho từng trang trại. Khi quy hoạch được vùng chăn nuôi, kiểm soát được số lượng đàn vật nuôi thì chúng ta sẽ chủ động hơn trong kiểm soát dịch bệnh và chắc chắn ngành chăn nuôi Đồng Nai phát triển tốt hơn”.

TP.Đồng Nai hiện đã thiết lập thành công các vùng an toàn dịch bệnh, tạo điểm tựa pháp lý vững chắc cho mục tiêu xuất khẩu. Song song với các vùng nuôi truyền thống, khu vực phía Bắc thành phố (thuộc địa phận Bình Phước cũ) đang mở ra không gian phát triển mới với quỹ đất dồi dào, phù hợp xây dựng các cụm chăn nuôi tập trung quy mô lớn, xa khu dân cư.

Sự thay đổi không dừng lại ở việc tăng đàn hay nâng sản lượng, mà là một cuộc tái cơ cấu thực chất về tư duy: biến mỗi trang trại thành một mắt xích sạch trong chuỗi cung ứng khép kín. Chỉ khi kiểm soát triệt để từ gen giống, môi trường đến dư lượng thuốc, ngành chăn nuôi Đồng Nai mới có thể đứng vững trên sân nhà và tự tin bước ra thế giới.

Lưu Sơn/VOV TPHCM