Nếu như cách đây nửa thế kỷ, nông nghiệp của vùng ĐBSCL vẫn còn lạc hậu, sản xuất chỉ đủ tiêu dùng trong nước thì đến nay đã vươn mình trở thành một trong những quốc gia hàng đầu thế giới về xuất khẩu nông sản. Trong phần đầu của loạt bài “Nâng tầm vị thế nông sản vùng ĐBSCL trong hội nhập quốc tế” nhóm phóng viên Đài TNVN khu vực ĐBSCL đề cập tới những định hướng chiến lược trong phát triển nông nghiệp của vùng. Bên cạnh đó, hình thành các vùng nguyên liệu tập trung, liên kết, hỗ trợ đầu ra cho các sản phẩm để nâng cao vị thế các mặt hàng nông sản trong bối cảnh hội nhập kinh tế quốc tế sâu rộng.
Bài 1: Thay đổi tư duy hướng đến nền nông nghiệp bền vững
Năm 1975, diện tích canh tác lúa vùng ĐBSCL mới chỉ có hơn 2 triệu ha, trong đó phần lớn là lúa ruộng một vụ, năng suất thấp, sản lượng từ 5-7 triệu tấn/năm. Đất nước thống nhất, nhưng hậu quả chiến tranh tàn phá nặng nề. Thời kỳ đó, mỗi năm, Việt Nam phải nhập khẩu hơn 2 triệu tấn lương thực.
50 năm sau Ngày Giải phóng miền Nam thống nhất đất nước, năng suất lúa tại ĐBSCL từ 5-6 triệu tấn vào năm 1977, nay lên hơn 20 triệu tấn/năm. Hiện sản xuất và xuất khẩu lúa gạo Việt Nam tham gia vào chuỗi giá trị mang tính toàn cầu.
Những ngày tháng 4 lịch sử này, cánh đồng lúa hơn 50 hecta của HTX Tiến Thuận, xã Thạnh An, huyện Vĩnh Thạnh là mô hình điểm của Cần Thơ trong thực hiện Đề án 1 triệu hecta lúa vùng ĐBSCL hiện lên một màu xanh mướt mắt. Theo ông Nguyễn Cao Khải, Giám đốc HTX, canh tác theo quy trình đề án 1 triệu hecta giúp người dân giảm lượng giống, phân bón: Sản xuất theo mô hình tuần hoàn này so với cách sản xuất truyền thống thì lợi nhuận nó cao hơn từ 2 đến 6 triệu/ha. Tại vì mình làm ở trong mô hình theo cách này thì giảm được những chi phí, tức là giảm từ 2 đến 3 lần phun thuốc.
Cùng với cây lúa, từ việc thay đổi tư duy để phát triển nông nghiệp theo hướng bền vững, nhờ vậy mà sản phẩm nhãn, xoài của huyện Cờ Đỏ, TP. Cần Thơ đã xâm nhập vào thị trường Hoa Kỳ, Australia, Nhật Bản, Thái Lan, EU, Trung Quốc, Hàn Quốc và nhiều thị trường khó tính khác. Ông Trần Phước Sơn, HTX sản xuất cây ăn trái Trạng Tí Garden ở huyện Cờ Đỏ cho biết: Hàng hóa mình muốn cạnh tranh được thì mình không còn cách nào khác hơn là vừa cải tiến kỹ thuật, nhưng mà phải làm theo hướng sạch để đảm bảo an toàn.
Báo cáo kinh tế thường niên ĐBSCL năm 2023 do Phòng Thương mại và Công nghiệp Việt Nam (VCCI) phối hợp với Trường Chính sách công và quản lý Fulbright (FSPPM) thực hiện cho thấy, nông nghiệp giữ vai trò quan trọng nhất trong GRDP của ĐBSCL. Đây là khu vực có tầm quan trọng trong bảo đảm an ninh, chính trị, phát triển kinh tế của đất nước.
Bốn mũi nhọn kinh tế vùng là hạt gạo, con tôm, cá da trơn và trái cây không chỉ đem lại cuộc sống khấm khá cho người dân nơi đây, mà ngày càng mở rộng xuất khẩu, nâng cao giá trị, thương hiệu Việt Nam trên bản đồ hàng hóa quốc tế.
Ông Trần Thái Nghiêm, Phó Giám đốc Sở Nông nghiệp và Môi trường Cần Thơ cho biết, sản xuất lúa gạo của Cần Thơ hàng năm khoảng 1,3 triệu tấn; còn ngành hàng trái cây khoảng 200.000 tấn/năm. Những năm qua, Cần Thơ đã hỗ trợ người dân canh tác theo các tiêu chuẩn, xây dựng mã số vùng trồng, tăng cường liên kết: "Chúng tôi cũng đang tập trung gắn kết các doanh nghiệp liên kết với các vụ sản xuất để đảm bảo đầu ra ổn định. Bên cạnh đó thúc đẩy các lĩnh vực phụ trợ, trong đó phát triển công nghiệp bảo quản, chế biến và đây cũng là một trong những giải pháp thúc đẩy phát triển cây ăn trái bền vững hơn".
Ngày 27/11/2023, Thủ tướng Chính phủ đã phê duyệt Đề án “Phát triển bền vững một triệu hecta chuyên canh lúa chất lượng cao và phát thải thấp gắn với tăng trưởng xanh vùng ĐBSCL”. Đề án có ý nghĩa quan trọng trong định hướng chuyển đổi phương thức canh tác lúa bền vững, nhằm gia tăng giá trị ngành hàng lúa gạo Việt Nam, nâng cao thu nhập và đời sống cho người nông dân.
Theo ông Lê Thanh Tùng, Phó Chủ tịch hiệp hội Ngành hàng lúa gạo Việt Nam, qua triển khai thí điểm Đề án 1 triệu hecta lúa đã mang lại hiệu quả cho người dân, giảm lượng giống gieo sạ, giảm phân bón, thuốc bảo vệ thực vật, tăng năng suất, giảm phát thải khí nhà kính: Về liên kết sản xuất giữa doanh nghiệp và các hợp tác xã là hoàn toàn có thể khả thi và đây là một cái chứng minh cho thấy rằng có thể mở rộng trên diện tích khoảng 1 triệu ha.
Đề án 1 triệu hecta lúa ở vùng ĐBSCL được xem như luồng gió mới, thổi hồn vào cây lúa, vào nền nông nghiệp ở nơi đây. Ông Phạm Thái Bình, Công ty Cổ phần Nông nghiệp Công nghệ cao Trung An nêu rõ, qua các mùa vụ canh tác, người dân và HTX đồng tình, doanh nghiệp phấn khởi khi xây dựng được chuỗi giá trị, tập trung sản xuất để đưa ngành hàng lúa gạo của ĐBSCL vươn xa. "Lần này làm quyết liệt hơn, hoàn thiện hơn và cao cấp hơn để đưa ngành hàng lúa gạo Việt Nam nói chung, của ĐBSCL nói riêng, nâng lên một cái tầm cao mới".
Những năm qua, nông nghiệp vùng ĐBSCL luôn khẳng định vai trò, vị thế và là trụ đỡ của nền kinh tế khi đóng góp tới 31% GDP toàn ngành nông nghiệp với các thế mạnh về lúa gạo, thủy sản và trái cây. Cùng với đó, nông nghiệp của vùng đang chuyển mình mạnh mẽ để thích nghi trong bối cảnh hội nhập toàn cầu với xu hướng tiêu dùng xanh, thích ứng với biến đổi khí hậu.
Trong phần hai của loạt bài “Nâng tầm vị thế nông sản vùng ĐBSCL trong hội nhập quốc tế” nhóm phóng viên sẽ phân tích, làm rõ sự thay đổi tư duy của người dân trong canh tác theo tiêu chuẩn để đáp ứng yêu cầu của thị trường. Cùng với đó, là xúc tiến thương mại để quảng bá sản phẩm, nâng cao giá trị các mặt hàng nông sản của vùng ĐBSCL trên thị trường quốc tế./.
Bình luận