LOTUS là hệ thống tiêu chí công trình xanh đầu tiên được phát triển dành riêng cho thị trường xây dựng tại Việt Nam, do Hội đồng Công trình Xanh Việt Nam (VGBC) phát triển. Hệ thống này được xây dựng dựa trên việc tham khảo các hệ thống quốc tế như LEED (Hoa Kỳ), Green Star (Úc), BREEAM (Anh), GBI (Malaysia), đồng thời được điều chỉnh để phù hợp với điều kiện tự nhiên, kinh tế và pháp lý tại Việt Nam.

Trải qua nhiều năm nghiên cứu và phát triển, chiều ngày 27/03 Hội đồng Công trình Xanh Việt Nam đã chính thức ra mắt “LOTUS V4  và tổ chức Hội thảo kiến thức cơ bản về công trình xanh”, sự kiện đã quy tụ các chuyên gia, doanh nghiệp, tổ chức hoạt động trong lĩnh vực xây dựng và phát triển bền vững. Đây không chỉ là sự kiện giới thiệu bộ tiêu chuẩn mới, mà còn là cơ hội để các bên trong hệ sinh thái: nhà phát triển dự án, kiến trúc sư, các nhà đầu tư cùng trao đổi về cách triển khai tiêu chuẩn xanh trong thực tiễn.

LOTUS V4: Tiêu chuẩn “toàn diện” cho công trình xanh Việt Nam

Theo đại diện VGBC, LOTUS V4 được định vị là phiên bản toàn diện nhất trên thị trường, khi đồng thời được xây dựng dựa trên các tiêu chuẩn quốc tế của Hội đồng Công trình Xanh Thế giới và tuân thủ quy chuẩn xây dựng Việt Nam. Cách tiếp cận này giúp giải quyết một trong những thách thức lớn của thị trường: làm sao để “chuẩn quốc tế” có thể áp dụng hiệu quả trong điều kiện nội địa.

Trong bối cảnh thị trường đang chuyển dịch từ “xây dựng xanh” sang “tài sản đáp ứng ESG”, các chuyên gia cho rằng yêu cầu đặt ra cho công trình không chỉ là tối ưu hiệu suất môi trường, mà còn phải thể hiện được giá trị xã hội và năng lực quản trị trong suốt vòng đời vận hành. Đây chính là lý do LOTUS được thiết kế nhằm thích ứng hoàn hảo với đặc thù khí hậu và thổ nhưỡng trong nước. Các công trình đạt chuẩn LOTUS V4 đều được thiết lập khả năng chống chịu chủ động trước các rủi ro thiên tai đặc thù tại Việt Nam như bão lũ, ngập lụt hay các hình thái thời tiết cực đoan. Điều này không chỉ giúp bảo vệ giá trị tài sản trong dài hạn mà còn củng cố tính bền vững cốt lõi, cũng như gia tăng lợi thế cạnh tranh cho mọi dự án trong mắt các nhà đầu tư quốc tế.

"Với định hướng của Việt Nam đi theo phát thải dòng bằng 0 vào năm 2050 cũng như căn cứ vào Luật xây dựng và tài chính xanh để hỗ trợ cho các công trình phát triển bền vững thì hy vọng nhiều chủ đầu tư sẽ chọn LOTUS V4 để tiếp cận được nguồn tài chính xanh cũng như đảm bảo công trình đi theo tiêu chuẩn quốc tế và tuân thủ theo yêu cầu của Luật xây dựng Việt Nam".

Bộ tiêu chí của LOTUS V4 bao trùm toàn bộ vòng đời công trình, từ thiết kế, thi công đến vận hành, với chín nhóm nội dung gồm quản lý, khu đất và môi trường, năng lượng, nước, vật liệu và tính tuần hoàn, sức khỏe và tiện nghi, cộng đồng và công bằng, hiệu năng vượt trội và khả năng chống chịu trước biến đổi khí hậu.

Đáng chú ý, LOTUS V4 đặt trọng tâm vào lộ trình khử carbon dài hạn, yêu cầu các dự án xây dựng kế hoạch giảm phát thải rõ ràng, hướng tới mục tiêu phát thải ròng bằng 0 vào năm 2050. Các tiêu chí về hiệu quả năng lượng và sử dụng năng lượng tái tạo được xây dựng nhằm giúp công trình đạt trạng thái “sẵn sàng Net Zero”.

Chia sẻ về giá trị thực tiễn của bộ tiêu chuẩn mới, đại diện VGBC cho biết chứng nhận LOTUS không chỉ là cam kết về môi trường mà còn là công cụ tài chính giúp tối ưu chi phí vận hành và nâng cao hiệu quả đầu tư. Thực tế từ các dự án đã triển khai cho thấy mức tiết kiệm có thể đạt từ 25 % đến 60 % năng lượng và 40 % - 50% nguồn nước, với thời gian hoàn vốn phổ biến trong khoảng 2 đến 5 năm. Đây được xem là yếu tố quan trọng giúp nhà đầu tư gia tăng giá trị tài sản và năng lực quản trị trong kỷ nguyên ESG.

Nhiều diễn giả cũng cho rằng: Trong toàn bộ các yếu tố của công trình xanh, năng lượng đang trở thành trọng tâm của quá trình chuyển đổi. Không chỉ liên quan đến mục tiêu giảm phát thải, hiệu quả năng lượng còn tác động trực tiếp đến chi phí vận hành và khả năng chống chịu trước biến động về nguồn cung. Vì vậy, các tiêu chí liên quan đến hiệu suất năng lượng và năng lượng tái tạo trong LOTUS V4 được xem là nền tảng để công trình đạt trạng thái vận hành bền vững trong dài hạn.

"Trên thực tế, xu hướng toàn cầu và khu vực cho thấy, các dự án không theo hướng xanh trong 5–7 năm tới có nguy cơ trở thành “tài sản mắc kẹt” – tức là khó hoặc không thể khai thác. Nguyên nhân có thể do không thích ứng với biến đổi khí hậu (quá nóng, quá ẩm hoặc nhiều bão lũ), hoặc do các doanh nghiệp ngày càng yêu cầu thuê văn phòng trong các tòa nhà đạt tiêu chuẩn xanh. Tương tự, với các công trình công cộng như trường học hay trụ sở, khi Chính phủ dần đưa ra quy định bắt buộc theo tiêu chuẩn xanh, thì những tài sản không đáp ứng sẽ ngày càng khó cho thuê, khó bán và khó lấp đầy. Vì vậy, việc chuyển dịch sang công trình xanh là xu hướng tất yếu và cần được nhìn nhận nghiêm túc. Hiện nay, nhiều quốc gia, trong đó có Việt Nam, đã bắt đầu triển khai các chính sách khuyến khích chuyển đổi từ xây dựng truyền thống sang xây dựng xanh. Thực tế, đây không phải là điều quá phức tạp: chỉ cần điều chỉnh trong thiết kế và vật liệu là đã có thể đạt chứng nhận công trình xanh. Đây không phải một mô hình hoàn toàn mới, mà là sự nâng cấp, và các kiến trúc sư, kỹ sư hay chủ đầu tư đều có thể tiếp cận tương đối dễ dàng. Đáng chú ý, các chính sách như hỗ trợ giảm 2% lãi suất cho vay đối với dự án xanh (theo Nghị định 198) đang tạo động lực rõ rệt. Dù áp dụng cho nhiều lĩnh vực như năng lượng tái tạo, nhưng với quy mô lớn của ngành bất động sản và xây dựng tại Việt Nam, tiềm năng tận dụng chính sách này là rất đáng kể. Vai trò dẫn dắt của Chính phủ vì thế mang tính then chốt, và hiện đã bắt đầu được hiện thực hóa. Song song, cần có các hệ thống xác thực như chứng nhận công trình xanh LOTUS – được công nhận trong danh mục phân loại tài chính xanh – để đảm bảo các dự án đủ điều kiện tiếp cận nguồn vốn. Điều này giúp củng cố niềm tin cho ngân hàng và cơ quan quản lý.

Thông qua hệ thống đánh giá có cấu trúc rõ ràng, các dự án đạt chứng nhận LOTUS có thể chứng minh:

- Hiệu quả môi trường (giảm phát thải, tối ưu tài nguyên)

- Giá trị xã hội (không gian sống lành mạnh, thiết kế hòa nhập, kết nối cộng đồng)

- Năng lực quản trị (quy trình thiết kế, vận hành minh bạch, có kiểm soát)

Yếu tố này đặc biệt quan trọng trong bối cảnh các doanh nghiệp ngày càng chịu áp lực về minh bạch thông tin, đồng thời đối mặt với rủi ro “tẩy xanh” (greenwashing), tức hiện tượng các tuyên bố hoặc cam kết về môi trường bị phóng đại, thiếu kiểm chứng hoặc không phản ánh đúng thực tế hoạt động.

Một điểm nhấn đáng chú ý của LOTUS V4 là khả năng kết nối trực tiếp với hệ thống tài chính xanh. Trong bối cảnh các chính sách quốc gia đang dần hoàn thiện, từ quy chuẩn năng lượng đến hệ thống phân loại xanh và cơ chế ưu đãi tài chính, việc sở hữu một chứng nhận đáng tin cậy trở thành yếu tố quan trọng giúp doanh nghiệp định danh dự án “xanh” và tiếp cận các nguồn vốn ưu đãi.

Song song với đó, bối cảnh chính sách tại Việt Nam cũng đang có những thay đổi đáng kể. Các quy định liên quan đến kiểm kê phát thải, hiệu suất năng lượng và phân loại dự án xanh đang dần được hoàn thiện, tạo ra một khung tham chiếu rõ ràng cho thị trường. Điều này khiến việc sở hữu các chứng nhận có tính chuẩn hóa như LOTUS không chỉ mang ý nghĩa định vị thương hiệu, mà còn trở thành một yếu tố hỗ trợ doanh nghiệp trong quá trình đáp ứng yêu cầu pháp lý và tiếp cận các cơ chế ưu đãi tài chính.

Theo các đánh giá quốc tế, LOTUS V4 có mức độ tương thích cao nhất với phân loại tài chính bền vững của ASEAN (ASEAN Taxonomy) so với các hệ thống khác đang hiện hành tại Việt Nam, đồng thời phù hợp với định hướng phân loại xanh trong nước Hệ thống này cũng được xếp cùng nhóm với các tiêu chuẩn uy tín trong khu vực như Green Star (Úc) và Green Mark (Singapore). Điều này không chỉ khẳng định chất lượng chuyên môn của bộ tiêu chuẩn, mà còn mở ra cơ hội để các dự án tại Việt Nam:

- Tăng khả năng tiếp cận nguồn vốn xanh

- Nâng cao độ tin cậy với nhà đầu tư quốc tế

- Giảm rủi ro trong quá trình thẩm định tài chính

Các chuyên gia nhận định: Thị trường công trình xanh đang bước vào giai đoạn siết chặt tiêu chuẩn, với trọng tâm chuyển từ đánh giá hồ sơ sang đo lường hiệu quả vận hành thực tế từ năm 2026. Trong bối cảnh đó, LOTUS V4 được thiết kế như một hệ thống linh hoạt, giúp chủ đầu tư triển khai từng bước, đồng thời cân đối giữa chi phí và lợi ích dài hạn, hướng tới mở rộng áp dụng ở quy mô khu công nghiệp và cộng đồng.

Việc ra mắt LOTUS V4 không chỉ là nâng cấp tiêu chuẩn, mà còn phản ánh sự chuyển dịch của thị trường sang hướng đo lường, kiểm chứng và gắn với tài chính bền vững, qua đó nâng cao năng lực cạnh tranh và khả năng tiếp cận dòng vốn xanh cho các dự án.