Giá các mặt hàng xăng, dầu phổ biến tại thị trường trong nước đã tăng mạnh, tác động từ diễn biến giá xăng dầu thế giới trong những ngày vừa qua tăng đột biến do xung đột quân sự giữa Mỹ, Israel với Iran. Đáng lưu ý, các mặt hàng xăng đã tăng trên dưới 2.000 đồng/lít; mặt hàng dầu hoả tăng tới 7.132 đồng/lít.
Theo tính toán của tiến sĩ Nguyễn Tiến Thoả - Chủ tịch Hội thẩm định giá Việt Nam, nguyên Cục trưởng Cục Quản lý giá, Bộ Tài chính, tại kỳ điều hành giá lần này, các mặt hàng xăng đã tăng tới 13,6%, dầu điêzen tăng hơn 23%, mặt hàng dầu hoả tăng tới 43,8%. Đây là mức tăng khá mạnh trong vài năm trở lại đây và chắc chắn sẽ ảnh hưởng nhiều mặt tới tình hình sản xuất, kinh doanh và nền kinh tế, nhất là các lĩnh vực sử dụng nhiều xăng dầu. Ước tính ban đầu, mức tăng này sẽ ảnh hưởng tới chỉ số giá tiêu dùng (tính chung) khoảng 0,63%. Vì vậy, theo TS Nguyễn Tiến Thoả, việc cần làm ngay là phải kiểm soát chặt giá cả thị trường để tránh tình trạng tăng giá hàng hoá theo kiểu “té nước theo mưa”.
"Việc giá xăng dầu tăng mạnh như vậy thì đối với nền kinh tế không có gì khác là các thành tố tham gia thị trường đều phải có trách nhiệm hỗ trợ, chia sẻ với nhau. Các doanh nghiệp phải xử lý việc chi phí sản xuất kinh doanh của mình, tiết giảm chi phí, qua đó tạo điều kiện hạ giá thành kết hợp với việc tăng năng xuất để mà giảm chi phí trong một đơn vị sản phẩm" - TS Nguyễn Tiến Thoả nhấn mạnh.
Thị trường xăng dầu thế giới biến động tăng mạnh do chịu ảnh hưởng của cuộc xung đột quân sự giữa Mỹ, Israel với Iran và có thể còn có những diễn biến phức tạp, khó lường và rất khó đoán định, nhất là khi eo biển Hormuz - tuyến hàng hải vận chuyển khoảng 1/4 sản lượng dầu toàn cầu tiếp tục bị tắc nghẽn.
Ông Trần Hữu Linh - Cục trưởng Cục Quản lý và phát triển thị trường trong nước, Bộ Công Thương, cho biết ngay khi xung đột quân sự giữa Mỹ và Iran nổ ra, Bộ đã nhanh chóng họp với hai doanh nghiệp sản xuất xăng dầu trong nước là Nghi Sơn, Bình Sơn và các doanh nghiêp đầu mối nhập khẩu lớn, làm việc với Tập toàn công nghiệp năng lượng Quốc gia Việt Nam (PVN) để chỉ đạo các nhà máy lọc dầu chủ động trong mọi phương diện để đảm bảo hoạt động ổn định, cung cấp đủ nguồn hàng cho thị trường trong nước theo những hợp đồng đã ký. Đồng thời, sẽ tăng cường kiểm tra tình hình nhập, xuất khẩu, dự trữ lưu thông xăng dầu của các thương nhân đầu mối kinh doanh xăng dầu; Yêu cầu các thương nhân đầu mối phải thực hiện nghiêm túc việc tổng nguồn xăng dầu tối thiểu năm 2026 đã được phân giao theo tiến độ để đảm bảo đầy đủ nguồn cung xăng dầu cho hệ thống phân phối.
Theo ông Trần Hữu Linh - Cục trưởng Cục Quản lý và phát triển thị trường trong nước, Bộ Công Thương, các thương nhân đầu mối kinh doanh xăng dầu phải thực hiện nghiêm túc việc dự trữ xăng dầu theo quy định. Cơ quan quản lý nhà nước sẽ tiếp tục theo dõi sát tình hình, diễn biến thị trường, nguồn cung cũng như giá xăng dầu thế giới để có những giải pháp xử lý phù hợp ngay lập tức. "Qua đây chúng tôi cũng đề nghị các thương nhân sản xuất như là các nhà máy lọc dầu cần phải vận hành an toàn, ổn định, cung ứng đủ xăng dầu cho thị trường theo đúng kế hoạch đã đăng ký, và chủ động dự báo tình hình, xây dựng kế hoạch ứng phó và đa dạng hóa nguồn cung nguyên liệu cho các nhà máy; Rồi tăng cường nhập khẩu từ các nguồn dầu thô thay thế cho các nguồn dầu thô từ Trung Đông" - ông Trần Hữu Linh đề nghị.
Cùng với việc đa dạng hoá thị trường nhập khẩu xăng dầu thành phẩm và nguyên liệu để sản xuất xăng dầu tại các nhà máy lọc dầu trong nước, TS. Nguyễn Tiến Thoả nhấn mạnh việc đảm bảo nguồn dự trữ lưu thông bắt buộc gắn với tăng cường sử dụng tiết kiệm, hiệu quả và chuyển đổi năng lượng thay thế xăng dầu để chủ động nguồn cung. "Hiện nay chúng ta nói rằng chúng ta đủ điều kiện đến một vài tháng nữa, nhưng nếu diễn biến của thị trường vẫn tiếp tục như thế này thì như thế nào? Thì chúng ta vẫn phải tính đến việc tiêu dùng tiết kiệm, có hiệu quả, kể cả việc chuyển đổi nhiên liệu, những ngành nghề nào có thể chuyển đối được nhiên liệu thay thế để chúng ta cũng cần phải tính toán, để làm sao mà vừa bảo đảm cho mức tiêu hao nhiên liệu trên một đơn vị sản phẩm nó thấp nhất do chúng ta tiết kiệm được, nhưng cái thứ hai là chúng ta chuyển được phụ thuộc vào nhiên liệu trong cái bối cảnh thị trường như vậy" - TS Nguyễn Tiến Thoả nêu quan điểm.
Theo các chuyên gia, cần phải kiên trì điều hành giá xăng dầu theo cơ chế giá thị trường. Theo đó, cần phải sửa đổi, ban hành ngay Nghị định về kinh doanh xăng dầu để đáp ứng với tình hình mới. Việc điều hành giá xăng dầu theo chu kỳ 1 tuần/lần như hiện nay, dù đã ngắn hơn so với trước đây nhưng trong bối cảnh giá thế giới tăng đột biến từng ngày, giá bán lẻ trong nước sẽ không theo kịp đà tăng của thế giới dẫn đến lỗ sâu. Khi doanh nghiệp tư nhân bị lỗ sâu sẽ không nhập hàng, áp lực lên doanh nghiệp nhà nước cũng như đảm bảo nguồn cung cho thị trường trong dài hạn.
Ông Bùi Ngọc Bảo – Chủ tịch Hiệp hội xăng dầu Việt Nam đề xuất: "Nghị định kinh năng xăng dầu mới để thay thế Nghị định 83 đáng lẽ ra phải được ký ban hành từ quý 2, quý 3 năm trước. Cái này là giải pháp về cơ chế giá, vận hành để doanh nghiệp không bị lỗ mang tính chất gượng ép. Bây giờ, trong bối cảnh này, cái tốt nhất là khi chưa ký ban hành Nghị định mới về kinh doanh xăng dầu được ngay thì những cái gì thành viên Chính phủ đã đồng ý rồi, những điều khoản nào liên quan đến điều hành giá thì nên cho Bộ áp dụng ngay. Khi giá chạy theo thị trường, doanh nghiệp không thấy rủi ro về lỗ thì sẽ nhập hàng về, nguy cơ thiếu hàng sẽ giảm xuống".
Cũng theo nhiều chuyên gia, trong trước mắt, cơ quan quản lý nhà nước cần nghiên cứu xây dựng phương án bình ổn giá xăng dầu để trình Thủ tướng xem xét quyết định theo các kịch bản, có thể tính đến kịch bản xấu, khi xung đột tại Trung Đông kéo dài gây đứt gãy nguồn cung thì phải có phương án để sử dụng quỹ bình ổn kết hợp với các dư địa thuế, phí… để bình ổn giá xăng dầu, góp phần kiểm soát lạm phát./.
Nguyên Long
Bình luận