Trung Đông hiện là thị trường tiềm năng đối với thủy sản Việt Nam. Năm 2025, xuất khẩu thủy sản Việt Nam sang Trung Đông đạt hơn 400 triệu USD, tăng 9,6% so với năm 2024. Theo Hiệp hội Chế biến và Xuất khẩu thủy sản Việt Nam (VASEP), Trung Đông là khu vực giữ vai trò đặc biệt quan trọng trong lưu thông  hàng hóa toàn cầu. Trong bối cảnh căng thẳng quân sự gia tăng ở khu vực này, tác động đối với ngành thủy sản không chỉ dừng ở chi phí vận chuyển tăng cao mà còn là nguy cơ biến động giá theo từng phân khúc sản phẩm. Bà Lê Hằng - Phó Tổng thư ký Hiệp hội Chế biến và Xuất khẩu thủy sản Việt Nam (VASEP) cho biết:

"Trung Đông vốn là một thị trường tiềm năng đối với ngành thủy sản Việt Nam, với các phân khúc sản phẩm như là cá ngừ, cá tra hoặc tôm. Xung đột Trung Đông dẫn đến cái tình trạng là chi phí về năng lượng, xăng dầu tăng và ảnh hưởng đến các giá thành sản xuất cũng như là kinh doanh thương mại của ngành thủy sản. Cùng với đó, ảnh hưởng đến đường vận tải biển, khiến cho chi phí cũng như là thời gian vận tải biển cho việc lưu thông hàng hóa, trong đó có thủy sản từ Việt Nam đi các thị trường tại Trung Đông cũng như là các thị trường khác như EU sẽ bị ảnh hưởng. Hiện nay, các hãng tàu gần như là đều đã thông báo cước vận tải tăng và một số thậm chí là dừng nhận hàng vào một số cảng vùng Vịnh ở Trung Đông. Tất cả đã ảnh hưởng đến kế hoạch kinh doanh của các doanh nghiệp thủy sản, không chỉ sang thị trường Trung Đông mà các thị trưởng khác."

Căng thẳng tại khu vực Trung Đông, đặc biệt việc đóng cửa eo biển Hormuz, đã làm gián đoạn luồng hàng qua biển Ả Rập, khiến lưu lượng tàu qua khu vực này giảm mạnh và nhiều hãng tàu lớn phải tạm ngưng hoặc chuyển hướng tuyến vận tải. Việc chuyển hướng vận tải biển sẽ làm kéo dài thời gian vận chuyển, chi phí vận tải biển tăng mạnh. Những yếu tố này làm tăng đáng kể chi phí logistics quốc tế, trực tiếp làm giảm biên lợi nhuận và khả năng cạnh tranh của doanh nghiệp xuất nhập khẩu.

Ông Vũ Đức Giang - Chủ tịch Hiệp hội Dệt may Việt Nam (VITAS) cho biết, ngành dệt may Việt Nam buộc phải đánh giá, cân nhắc lại chiến lược phát triển năm 2026. Các doanh nghiệp đang tìm phương án vận chuyển phù hợp để đảm bảo không vi phạm hợp đồng. Đồng thời, tối ưu hóa quy trình sản xuất, giảm lãng phí, nâng cao năng suất lao động nhằm bù đắp chi phí cũng như nâng cao khả năng thích ứng với yêu cầu từ phía khách hàng.

"Các doanh nghiệp tính toán đến vấn đề về công tác tổ chức sản xuất, làm sao bây giờ tiết giảm tối đa chi phí ở nội tại của doanh nghiệp. Chúng ta phải bù đắp được chi phí vận chuyển tăng hoặc nếu hàng loạt chi phí liên quan đến sản phẩm sợi tổng hợp tăng, phải làm sao đó để chúng ta có một giá thành tốt nhất..."

Đối với những doanh nghiệp có biên lợi nhuận thấp sẽ gặp khó khăn hơn, bởi chỉ cần chi phí vận tải tăng thêm 20%-40%, lợi nhuận của doanh nghiệp có thể bị bào mòn đáng kể. Do đó, trong bối cảnh hiện nay, các doanh nghiệp cần xây dựng kịch bản vận tải thay thế, không nên phụ thuộc vào một tuyến hàng hải hay một đối tác vận chuyển. Đồng thời, thay vì tập trung quá nhiều vào một vài thị trường truyền thống, doanh nghiệp xuất khẩu cần mở rộng sang các thị trường mới, nâng cao giá trị gia tăng của sản phẩm để bù đắp chi phí tăng. TS. Mạc Quốc Anh - Phó Chủ tịch kiêm Tổng Thư ký Hiệp hội Doanh nghiệp nhỏ và vừa TP Hà Nội cho biết, nhiều doanh nghiệp trực thuộc của Hiệp hội cũng như các doanh nghiêp trên địa bàn cả nước đã phải điều chỉnh kế hoạch tài chính, giá bán và lịch giao hàng để thích ứng với chi phí logistic và nguyên liệu tăng cao. Trong bối cảnh đó, Hiệp hội doanh nghiệp nhỏ và vừa TP Hà Nội đưa ra một số khuyến nghị quan trọng:

"Thứ nhất là chúng ta phải tăng cường thông tin dự báo và hỗ trợ thị trường cho doanh nghiệp. Thứ hai, chúng tôi mong muốn hỗ trợ giảm chi phí logistic và tài chính cho doanh nghiệp xuất khẩu. Thứ ba, chúng tôi khuyến nghị là phải thúc đẩy đa dạng hóa thị trường và tuyến vận tải. Thứ tư là chúng ta tăng cương năng lực quản trị rủi ro chuỗi cung ứng. Thứ năm, chúng tôi mong muốn và kiến nghị đến Chính phủ phải đẩy mạnh ngoại giao kinh tế, bảo đảm ổn định thị trường về năng lượng. Chúng ta có thể thấy, trong những giai đoạn bất ổn của kinh tế thế giới, thách thức luôn đi kèm cơ hội, nếu có chính sách hỗ trợ kịp thời và doanh nghiệp chủ động thích ứng, Việt Nam vẫn có thể duy trì đà tăng trưởng xuất khẩu và tận dụng sự dịch chuyển của chuỗi cung ứng toàn cầu."

Trước diễn biến phức tạp của xung đột tại khu vực Trung Đông, Bộ Công Thương sẽ tiếp tục phối hợp với các hiệp hội và doanh nghiệp để theo dõi sát diễn biến thị trường, chủ động ứng phó với các biến động của thương mại quốc tế trong bối cảnh tình hình địa chính trị thế giới có nhiều yếu tố bất định. Thứ trưởng Bộ Công Thương Nguyễn Sinh Nhật Tân cho biết:

"Bộ Công Thương rất chủ động, có khuyến cáo doanh nghiệp. Chúng tôi lưu ý doanh nghiệp, thứ nhất là theo dõi sát sao diễn biến tình hình, cần cập nhật thường xuyên tình hình chính trị - an ninh tại khu vực Trung Đông, đặc biệt là các thông tin từ Bộ Ngoại giao, Bộ Công Thương và các cơ quan truyền thông uy tín để có đánh giá kịp thời về rủi ro. Thứ hai, rà soát hợp đồng, kiểm tra lại các điều khoản trong hợp đồng xuất nhập khẩu, đặc biệt là các điều khoản về giá cước, thời gian giao hàng, bảo hiểm và điều khoản bất khả kháng để lường trước các tình huống phát sinh. Thứ ba, đa dạng hóa thị trường và đối tác, hạn chế phụ thuộc quá mức vào một thị trường hoặc một tuyến vận tải. Thứ tư, dự phòng chuỗi cung ứng, doanh nghiệp cần xây dựng kế hoạch dự phòng cho chuỗi cung ứng, bao gồm việc tìm kiếm các nhà cung cấp nguyên liệu thay thế và các tuyến vận chuyển khác để giảm thiểu tác động khi có gián đoạn. Thứ năm là cân nhắc các giải pháp vận tải thay thế, trong trường hợp khả thi, cần xem xét đến các phương thức vận tải khác hoặc kết hợp các phương thức vận tải để tối ưu hóa chi phí và thời gian."

Trong thời gian tới, Bộ Công Thương tiếp tục triển khai một số nhiệm vụ cụ thể như phối hợp chặt chẽ với Bộ Xây dựng, Bộ Ngoại giao nghiên cứu, theo dõi, bám sát tình hình; phối hợp với Hiệp hội Doanh nghiệp dịch vụ logistics, Hiệp hội Chủ tàu, các doanh nghiệp logistics và hãng tàu có các giải pháp hỗ trợ doanh nghiệp xuất nhập khẩu trước tình hình giá cước tăng cao và thiếu container rỗng, đảm bảo không để xảy ra tình trạng khan hiếm, khó đặt chỗ trên tàu; phối hợp với các cơ quan báo chí, truyền thông và các cơ quan quản lý liên quan cập nhật kịp thời các thông tin, đăng tải khuyến cáo nhanh chóng và chuẩn xác đến cộng đồng doanh nghiệp./.