Theo quy định lộ trình áp dụng tỷ lệ phối trộn nhiên liệu sinh học với nhiên liệu truyền thống tại Việt Nam, từ 01/6/2026 sẽ “khai tử” mặt hàng xăng khoáng, bắt buộc sử dụng xăng E10 (phối trộn 90% xăng khoáng với 10% cồn ethanol). Theo các chuyên gia, việc đẩy nhanh lộ trình tiêu thụ xăng E10 sẽ cùng lúc đảm bảo nhiều lợi ích: vừa góp phần giảm ô nhiễm môi trường, giảm lượng nhập khẩu xăng khoáng trong bối cảnh xung đột Trung Đông, góp phần đảm bảo nguồn cung trong nước. Về lâu dài, việc đẩy mạnh lộ trình xăng sinh học sẽ góp phần giải quyết đầu ra cho lĩnh vực nông nghiệp. 

Tại toạ đàm “Chủ động nguồn nguyên liệu, sẵn sàng cho lộ trình phối trộn và sử dụng nhiên liệu sinh học” do Bộ Công Thương tổ chức mới đây, ông Đỗ Văn Tuấn - Chủ tịch Hiệp hội Nhiên liệu sinh học Việt Nam nhấn mạnh, việc triển khai lộ trình phối trộn nhiên liệu sinh học (NLSH) nhằm đạt nhiều mục tiêu quan trọng, đó là: góp phần giảm ô nhiễm môi trường; giải quyết đầu ra cho lĩnh vực nông nghiệp và chủ động trong vấn đề an ninh năng lượng (ANNL), giảm nguồn năng lượng hoá thạch, giảm nhập khẩu xăng dầu.

Việc áp dụng lộ trình NLSH thí điểm xăng E5RON92 từ cuối năm 2014 và thay thế hoàn toàn xăng khoáng RON92 từ đầu năm 2018 đã đạt được những kết quả bước đầu. Tuy nhiên, việc chậm thực hiện lộ trình phối trộn NLSH theo các Quyết định 49 và 53 của Thủ tướng Chính phủ đã khiến một số nhà máy sản xuất cồn ethanol trong nước tạm dừng sản xuất mặt hàng này.

Chủ tịch Hiệp hội NLSH Việt Nam Đỗ Văn Tuấn chia sẻ thực tế: Một số nhà máy sản xuất ethanol được xây dựng nhưng mà bởi vì không có thị trường cho nên các nhà máy sản xuất ra nhưng không bán được, không có thị trường nên dẫn tới đóng cửa, đặc biệt là hai nhà máy của Tập đoàn dầu khí Việt Nam (nay là Tập đoàn công nghiệp năng lượng Quốc gia Việt Nam) như nhà máy cồn Bình Phước, Nhà máy cồn Dung Quất đã đóng cửa rất nhiều năm nay. Khi chương trình NLSH này được tái khởi động và được thiết kế rất toàn diện thì đấy chính là một cơ hội rất lớn để cho các nhà mái này có cơ hội phục hồi. Và như thời điểm này thì Nhà máy cồn Dung Quất đã chạy lại rồi, và Nhà máy cồn Bình Phước theo tôi đánh giá cũng sẽ nhanh chóng chạy lại. Bên cạnh đó thì cũng có một số nhà máy cồn của tư nhân thì cũng đã hoạt động, nhưng hoạt động ở mức độ công suất rất là nhỏ, không hiệu quả.

"Khi chương trình NLSH được thiết kế lại như ngày hôm nay, tôi đánh giá rằng nó sẽ giúp cho các nhà máy cồn có cơ hội chạy tối đa công suất. Và khi các nhà máy cồn hoạt động thì rõ ràng người ta có nhu cầu mua nguyên liệu để sản xuất, và hai nguyên liệu cơ bản của các nhà máy cồn đấy là ngô và sắn. Do vậy, khi các nhà máy có nhu cầu mua nguồn liệu thì nó sẽ kích thích bà con xây dựng các kế hoạch về trồng ngô, trồng sắn, khi người ta biết được đầu ra ổn định thì sẽ lập kế hoạch về vùng trồng, canh tác, tổ chức sản xuất để người ta đáp ứng nhu cầu thu mua các nhà máy. Tôi cho rằng đó chính là con đường để chúng ta có được vùng nguyên liệu ổn định" - Chủ tịch Hiệp hội NLSH quả quyết.

Dưới góc độ quản lý nhà nước về lĩnh vực cung ứng xăng dầu tại thị trường trong nước, ông Đỗ Minh Quân, Phòng Quản lý kinh doanh xăng dầu và khí, Cục Quản lý và Phát triển thị trường trong nước (Bộ Công Thương) cho biết, theo lộ trình phối trộn xăng E10 từ đầu năm 2026 và bắt buộc áp dụng trên cả nước từ 01/6/2026, nếu cả 6 nhà máy sản xuất NLSH cùng đảm bảo công suất thiết kế thì nguồn ethanol trong nước có thể đáp ứng được khoảng 30-40%: "Việt Nam hiện nay có 6 nhà máy sản xuất cồn nhưng hiện nay chỉ có khoảng 3 nhà máy đang hoạt động và cũng chưa hết công suất. Bởi vì trước chưa có đủ thị trường để hoạt động hết công suất, nên khi đưa vào áp dụng lộ trình để triển khai thực hiện, nếu tất cả 6 nhà máy hoạt động hết công suất với thiết kế vào khoảng 400 - 500 nghìn m3 thì có thể đáp ứng được khoảng 40% nhu cầu trong nước. Như vậy là ngay giai đoạn đầu khi triển khai lộ trình chúng ta vẫn phải nhập khẩu khoảng 60% ethanol từ nước ngoài".

"Khi xây dựng Thông tư 50 thì Bộ Công Thương cũng đã căn cứ trên tình hình thực tế cũng như là cơ sở dữ liệu, số liệu báo cáo, thì cũng đã xây dựng những phương án để có thể nhập khẩu ethanol. Hiện nay có 2 cường quốc về xuất khẩu ethanol trên thế giới là Mỹ và Braxin, mỗi năm sản lượng mà họ sản xuất dư thừa sau khi trừ đi nguồn ở trong nước của họ thì nó rơi vào khoảng tầm 30 - 40 triệu m3/năm, và hoàn toàn có thể tăng năng lực sản xuất nếu chúng ta có nhu cầu. Như vậy có thể thấy lượng mình cần nhập khẩu tầm 600-700 nghìn m3 là tương đối nhỏ so với khả năng cung ứng ethanol của hai cường quốc này, chưa kể chúng ta có thể nhập từ các trung tâm phân phối của khu vực như tại Hàn Quốc hay là Singapore…" - ông Đỗ Minh Quân thông tin.

Theo các chuyên gia, cùng với tăng cường khả năng sản xuất trong nước, khả năng nhập khẩu cồn ethanol dễ dàng và thuận lợi hơn nhiều so với nhập khẩu xăng khoáng cũng như dầu thô trong bối cảnh hiện nay, bởi nguồn nhập khẩu NLSH ở châu Á chủ yếu là từ khu vực châu Mỹ và chủ yếu từ Mỹ. Việc gia tăng nhập khẩu cồn ethanol từ Mỹ còn góp phần cân bằng cán cân thương mại. Vì vậy, phát triển nhiên liệu sinh học không chỉ là câu chuyện nội địa, mà còn gắn với chiến lược hội nhập và kinh tế đối ngoại.

Từ kinh nghiệm áp dụng tiêu dùng NLSH vì mục đích môi trường gắn với chủ động nguồn cung của nhiều nước, ông Bùi Ngoc Bảo - Chủ tịch Hiệp hội xăng dầu Việt Nam cho rằng, lộ trình NLSH củaViệt Nam không chỉ đối với xăng E5, E10 mà đã thiết kế tới việc phối trộn dầu Diesel sinh học (B5, B10). Nếu hiện thực hoá mục tiêu này, việc giảm phụ thuộc vào nhiên liệu hoá thạch sẽ rất đáng kể và hết sức có ý nghĩa đối với những nước có nền nông nghiệp đang phát triển như Việt Nam.

"Rõ ràng về cơ cấu nếu 1 năm chúng ta sử dụng chừng 26 - 26,5 triệu m3/tấn xăng dầu, nếu mà đối với Diezel và xăng mà chúng ta chiếm 10% ethanol thì rõ ràng là 1 năm chúng ta đã giảm phụ thuộc vào trong cả xăng và Diezel tới 2 triệu m3/tấn. Thì đấy là một con số hết sức có ý nghĩa. Và nếu chương trình này được tổ chức tốt, khi chúng ta nâng lên E15, E20 hoặc là B10-B15, thậm chí như Indonesia người ta đã sử dụng tới B20 và B40 thì rõ ràng là chúng ta nhìn vào cơ cấu về giảm nhiên liệu hóa thạch là hết sức có ý nghĩa. Đặc biệt đối với xăng dầu chúng ta là một nước nhập khẩu ròng, chúng ta mới chỉ đáp ứng được 30% trên tổng nhu cầu xăng dầu mà chúng ta sử dụng, 70% đang phải nhập khẩu. Do đó những chương trình về NLSH cần phải được tổ chức một cách bài bản, đồng bộ và đặt ra những mục tiêu hết sức cụ thể trong tương lai" - Chủ tịch Hiệp hội xăng dầu Việt Nam nêu quan điểm./.

Như chúng tôi đã thông tin, Ngày 26/2/2026, Thủ tướng Chính phủ đã ban hành Chỉ thị số 07/CT-TTg về đẩy mạnh sản xuất, phối trộn, phân phối và sử dụng nhiên liệu sinh học (NLSH). Trước đó, Bộ Công Thương đã ban hành Thông tư số 50/2025/TT-BCT, quy định lộ trình áp dụng tỷ lệ phối trộn nhiên liệu sinh học với nhiên liệu truyền thống tại Việt Nam. Tuy nhiên, để triển khai đúng lộ trình NLSH đã đề ra, việc chủ động nguồn ethanol cả trong trước mắt cũng như lâu dài là vấn đề đặt ra, cần được giải quyết./.