Ngày 4/2, Cục Hải quan (Bộ Tài chính) đã ban hành công văn hỏa tốc số 8883, yêu cầu các đơn vị trong toàn ngành triển khai đồng bộ các giải pháp, nhằm tháo gỡ vướng mắc, đẩy nhanh tiến độ thông quan đối với mặt hàng thực phẩm nhập khẩu, đồng thời cắt cử công chức trực 24/7, đẩy nhanh thông quan thực phẩm nhập khẩu. Mục tiêu là bảo đảm chuỗi cung ứng không bị gián đoạn, đồng thời hạn chế tối đa tình trạng ùn ứ hàng hóa tại các cửa khẩu và cảng biển:

Nội dung công văn hoả tốc số 8883 nêu rõ, thực hiện chỉ đạo của Thủ tướng Chính phủ tại Công điện số 08, Cục Hải quan, Bộ Tài chính yêu cầu các Chi cục Hải quan khu vực bố trí lãnh đạo và công chức trực 24/7 để kịp thời giải quyết thủ tục hải quan trong giai đoạn cao điểm, nhất là đối với các mặt hàng thiết yếu phục vụ nhu cầu tiêu dùng của người dân. Đồng thời, các đơn vị hải quan được yêu cầu ưu tiên xử lý nhanh các lô hàng thực phẩm nhập khẩu, bảo đảm hồ sơ đầy đủ theo quy định và tuân thủ đúng hướng dẫn của các bộ chuyên ngành liên quan. Cục Hải quan nhấn mạnh yêu cầu, cơ quan hải quan khu vực chủ động tháo gỡ khó khăn, không để phát sinh tình trạng chậm trễ kéo dài, gây ảnh hưởng đến hoạt động sản xuất, kinh doanh của doanh nghiệp.

Thực hiện theo Công văn hoả tốc của Cục Hải quan, mấy ngày qua, tại hầu hết các cửa khẩu biên giới phía Bắc, hoạt động xuất nhập khẩu diễn ra nhộn nhịp, trong đó, phần lớn hàng hoá là nhiều loại rau, củ, quả nhập khẩu từ Trung Quốc, các thủ tục thông quan theo quy định được thực hiện nhanh chóng, thuận lợi, hàng hoá được vận chuyển vào kho bãi, sang tải đưa đến nơi tiêu thụ, đảm bảo không bị hư hỏng. Hầu hết các doanh nghiệp xuất nhập khẩu hàng hoá là nông, lâm, thuỷ hải sản và thực phẩm cho biết:

"Thời điểm cận Tết nhu cầu của khách hàng tăng cao, các đơn hàng doanh nghiệp muốn được thông quan nhanh chóng để doanh nghiệp tránh những rủi ro vì hư hỏng hàng hoá, để doanh nghiệp có thể giao hàng cho đối tác khách hàng nhận hàng được kịp thời và nhanh chóng…"

"Hải quan hỗ trợ doanh nghiệp rất nhiều trong việc thông quan hàng hoá thì ví dụ như công ty có tờ khai và chứng từ chưa đầy đủ thì ngoài đã chỉ thị trên tờ khai hải quan còn liên hệ trực tiếp với doanh nghiệp để nhân viên phụ trách kịp thời bổ sung chứng từ cho đầy đủ,  nhờ đó hàng hoá sẽ được thông quan trong ngày và sẽ không phải chịu chi phí lưu công lưu bãi…

"Thời điểm hiện tại do có hệ thống tự động hoá của cơ quan hải quan được phân công tự động cho nên thời gian thông quan đối với những lô hàng luồng đỏ tuy có kéo dài hơn nhưng mà thực tế là cũng không ảnh hưởng gì đến kế hoạch xuất hàng của doanh nghiệp".

"Các doanh nghiệp thông quan điện tử trên toàn hệ thống quốc gia giúp giảm thiểu thời gian thông quan và cơ chế về hải quan một cửa cũng giúp cho doanh nghiệp tiết kiệm được rất nhiều chi phí cũng như là rất minh bạch trong quá trình thực hiện thủ tục hải quan".

Theo báo cáo của Chi cục Hải quan Lào Cai, mấy ngày nay, mỗi ngày có khoảng 6000 tấn nông sản, chủ yếu là rau, củ, quả được các doanh nghiệp làm thủ tục nhập khẩu qua cửa khẩu Kim Thành, Lào Cai. Bà Nguyễn Thị Bình, Đội trưởng Hải quan Cửa khẩu Quốc tế Lào Cai cho biết, các cơ quan quản lý cửa khẩu Lào Cai đã chủ động, linh hoạt hỗ trợ doanh nghiệp hoàn thiện thủ tục về kiểm dịch thực vật đủ điều kiện để thông quan nhanh, hỗ trợ doanh nghiệp giảp phóng hàng hoá: "Chúng tôi cũng đã nhanh chóng làm thủ tục hải quan đối với hàng hoá nhập khẩu và thông quan ngay trong ngày để giải phóng hàng hoá, đảm bảo chất lượng hàng hoá cho doanh nghiệp, chúng tôi cũng chủ động nắm tình hình tuyên truyền cho doanh nghiệp kịp thời trong việc mà có những kế hoạch chức năng nhận hàng hoá giữa nước xuất khẩu và nước nhập khẩu để tránh những thiệt hại và rủi ro cho doanh nghiệp…."

Song song với công tác nghiệp vụ, Ban Công nghệ thông tin và Thống kê hải quan được giao bố trí cán bộ trực, bảo đảm hệ thống xử lý dữ liệu điện tử hoạt động thông suốt trong suốt thời gian cao điểm. Cục Hải quan yêu cầu tuyệt đối không để xảy ra sự cố kỹ thuật làm gián đoạn quá trình thông quan hàng hóa. Cục Hải quan cũng yêu cầu các đơn vị quán triệt nghiêm túc đến từng cán bộ, công chức trong toàn ngành để tổ chức thực hiện hiệu quả các chỉ đạo nêu trên, qua đó góp phần ổn định thị trường, hỗ trợ doanh nghiệp và bảo đảm nguồn cung thực phẩm cho nền kinh tế. Bà Nguyễn Mai Như Trang, Công chức Chi cục Hải quan khu vực 1 nêu rõ:

 "Với các tờ khai đã đầy đủ thông tin và khai báo thông tin phù hợp theo quy định thì thời gian kiểm tra trung bình sẽ rơi vào khoảng từ 14-15 phút đến 20 phút đấy là thời gian thực hiện giải phóng hàng tại đơn vị"

Cùng với sự chủ động của các cơ quan chức năng tại cửa khẩu biên giới, Cục Hải quan khẳng định, cơ quan Hải quan tiếp tục phối hợp chặt chẽ với các Bộ, ngành liên quan, để vừa đảm bảo yêu cầu quản lý nhà nước về an toàn thực phẩm, vừa tạo điều kiện thuận lợi cho hoạt động xuất nhập khẩu, hạn chế tối đa thiệt hại cho doanh nghiệp và đảm bảo nguồn hàng cung ứng cho dịp Tết. Trong quá trình thực hiện, nếu phát sinh vướng mắc vượt thẩm quyền, các chi cục phải báo cáo ngay về Cục Hải quan, thông qua Ban Giám sát quản lý, để được hướng dẫn và xử lý kịp thời. Riêng đối với số liệu về thực phẩm tồn đọng tại cảng chưa hoàn tất thủ tục hoặc chưa được thông quan, các đơn vị phải tổng hợp, báo cáo định kỳ trước 8h và 13h30 hằng ngày. Cụ thể, các báo cáo được phân loại theo 3 nhóm hàng quy định tại các phụ lục ban hành kèm theo Nghị định 46/2026 của Chính phủ. Việc phân loại nhằm phục vụ công tác theo dõi, đánh giá và đề xuất phương án xử lý phù hợp với từng nhóm hàng. Bên cạnh đó, đối với các lô hàng đã đăng ký tờ khai nhưng chưa được thông quan, hoặc hàng đã đến cửa khẩu nhưng doanh nghiệp chưa đăng ký tờ khai, các chi cục hải quan cũng phải rà soát, thống kê đầy đủ. Trên cơ sở đó, các đơn vị chủ động xây dựng phương án xử lý, hạn chế tối đa nguy cơ ùn ứ hàng hóa kéo dài tại cửa khẩu.  Ông Nguyễn Văn Thọ, Cục trưởng Cục Hải quan, Bộ Tài chính cho biết: "Để hoàn thành mục tiêu nền hành chính Hải quan phục vụ, năm 2026 thời gian tới ngành Hải quan chúng tôi bám sát Nghị quyết của Bộ Chính trị, toàn ngành quyết tâm triển khai thực hiện có hiệu quả các nhiệm vụ đột phá, chúng tôi sẽ tập trung đồng bộ một số giải pháp: ứng dụng toàn bộ các công nghệ hiện đại như như Bicdata, AI và khi hoàn thành thì hệ thống của chúng tôi tiếp nhận và xử lý thông tin không giấy tờ, không tiếp xúc. Sau năm 2027, 2028 thì chúng tôi tiếp tục ứng dụng công nghệ vào khâu nghiệp vụ quản lý. Mục tiêu đến năm 2030 thì chúng tôi thực hiện xong hải quan số, hải quan thông minh và lúc đó thì có thể 100% chứng từ, hồ sơ hải quan sẽ được loại bỏ và chúng tôi hoàn toàn số hoá….."

Nhằm đẩy nhanh thông quan thực phẩm nhập khẩu, nhanh chóng, gỡ khó cho doanh nghiệp, Bộ Tài chính chỉ đạo Cục Hải quan bố trí lực lượng làm việc thông suốt tại các cửa khẩu; đồng thời Hải quan khu vực phối hợp chặt chẽ với các lực lượng chức năng trên địa bàn để giải tỏa ách tắc, thông quan kịp thời thực phẩm và các loại hàng hóa xuất nhập khẩu. Các địa phương có trách nhiệm chỉ định đầy đủ cơ sở kiểm nghiệm theo quy định, đồng thời hỗ trợ doanh nghiệp hoàn tất thủ tục kiểm tra, kiểm nghiệm. Trường hợp hồ sơ đầy đủ theo cam kết, phải cho thông quan ngay. Việc lấy mẫu được thực hiện song song hoặc hậu kiểm tại kho doanh nghiệp./.