Thế nhưng, đến nay vùng châu thổ Cửu Long đã định hình hệ thống giao thông cả trục dọc lẫn trục ngang, khi các dự án hoàn thành sẽ kết nối nội vùng, liên vùng và quốc tế. Trong phần hai của loạt bài chúng tôi làm rõ sự quyết liệt, quyết tâm với tinh thần "rõ người, rõ việc, rõ thời gian, rõ sản phẩm, rõ trách nhiệm, rõ tiến độ" để ĐBSCL giải tỏa cơn “khát” cao tốc, vươn mình phát triển, hội nhập.
Với tinh thần “vượt nắng, thắng mưa, không thua bão gió", "chỉ bàn làm, không bàn lùi", "3 ca, 4 kíp", "ăn tranh thủ, ngủ khẩn trương", tinh thần chỉ đạo của Thủ tướng đã thể hiện rõ quyết tâm:, vướng mắc ở khâu nào, tháo gỡ ở khâu đó; khó khăn thì cùng nhau đoàn kết vượt qua.
Chủ tịch UBND tỉnh An Giang Hồ Văn Mừng cho biết, cao tốc Châu Đốc – Cần Thơ - Sóc Trăng dự án thành phần 1 qua địa bàn tỉnh An Giang có chiều dài hơn 57km sẽ được hoàn thành trước 30/6/2026 theo chỉ đạo của Thủ tướng. Hiện nay, một số đoạn đã ứng dụng khoa học công nghệ như hút chân không và gia tải bằng đá và An Giang cũng đã kiểm tra sát sao trong quá trình triển khai và phấn đấu hoàn thành dự án theo tiến độ chỉ đạo của Thủ tướng Chính phủ. Đối với nguồn cung vật liệu san lấp thì tỉnh An Giang đang nỗ lực để thực hiện, hỗ trợ các địa phương đảm bảo nguồn để các dự án đảm bảo theo kế hoạch: "Đến thời điểm hiện nay thì tỉnh An Giang đã cung cấp bản xác nhận khoảng 22 triệu m2, tương đối là lớn. Vừa rồi thì phải nói là sau một thời gian rất khó khăn mới tìm đủ được 3 triệu m3 cho cái thiếu của chính An Giang thì báo cáo với Thủ tướng, Phó Thủ tướng, tôi đã ký bản điều chỉnh, bản xác nhận để cung cấp đủ 3 triệu m2 này. Bên cạnh đó thì một số kiến nghị của các địa phương vừa rồi điều chuyển lại thì An Giang cũng đã làm xong việc này".
Cùng với các dự án cao tốc đang triển khai quyết liệt, đồng bộ khu vực ĐBSCL, tiến độ thi công dự án cao tốc Bắc - Nam phía Đông đoạn qua tỉnh Hậu Giang đang đạt khối lượng khoảng 39% giá trị hợp đồng. Để đảm bảo hoàn thành dự án cao tốc Châu Đốc - Cần Thơ - Sóc Trăng vào tháng 7/2026 theo chỉ đạo của Thủ tướng Chính phủ cần tăng công suất khai thác và điều chuyển một số mỏ cát từ trục dọc sang trục ngang để tăng nguồn cung cấp vật liệu.
Ông Mai Văn Tân, Giám đốc Sở Xây dựng tỉnh Hậu Giang cho biết, các nhà thầu phải tăng cường nhân lực, làm việc cả ngày nghỉ để đảm bảo hoàn thành đắp gia tải vào tháng 8/2025 và toàn bộ dự án vào tháng 7/2026 theo chỉ đạo của Thủ tướng: "Cần phải thay đổi các giải pháp thiết kế để xử lý nền đất yếu, cụ thể như là biện pháp hút chân không hoặc là các giải pháp cập tắt gia cố xi măng thì như thế thì mới rút ngắn được thời gian mà đẩy nhanh tiến độ mà dở tải đối với các đoạn đắp cao".
Theo lãnh đạo UBND tỉnh Tiền Giang, hiện nay địa phương đang cung cấp vật liệu cát cho các dự án trọng điểm triển khai ở ĐBSCL. Về tình hình thực hiện các dự án sử dụng vật liệu cát, Tiền Giang đã hoàn thành các thủ tục cấp phép cho các doanh nghiệp khai thác cát. Dự án cao tốc An Hữu - Cao Lãnh được thực hiện theo cơ chế đặc thù, đã hoàn thành các thủ tục.
Ông Phạm Văn Trọng, Phó Chủ tịch UBND tỉnh Tiền Giang cho biết, trước đây địa phương áp dụng cơ chế thương mại để cấp phép khai thác cát, dẫn đến một số doanh nghiệp vi phạm quy định. Tuy nhiên, theo yêu cầu của Trung ương, Tiền Giang đã thực hiện lại các thủ tục cấp phép theo hướng dẫn của Bộ Tài nguyên và Môi trường (nay Bộ NN&MT): "Tiền Giang xây dựng hai cái đề án và có 2 Ban chỉ đạo, một cái Ban chỉ đạo về khai thác cát thì tôi chỉ đạo trực tiếp, còn Ban chỉ đạo mà kiểm tra, xử lý vi phạm là do đồng chí Chủ tịch Ủy ban nhân dân tỉnh trực tiếp điều hành thì đến giờ này chưa thấy có cái dấu hiệu gì. Cuối cùng thì Tiền Giang cũng cam kết là với tất cả các địa phương, nếu như mà Chính phủ, Thủ tướng Chính phủ giao nhiệm vụ là cung cấp cát thì chúng tôi cũng sẵn sàng thôi".
Thực hiện chỉ đạo của Thủ tướng Chính phủ, Vĩnh Long đang cung cấp vật liệu cho san lấp cho cao tốc trục dọc và đường vành đai 3. -Tuy nhiên, Chủ tịch UBND tỉnh Vĩnh Long - Lữ Quang Ngời cho biết, việc điều chuyển nguồn cát cho các dự án cũng khiến cho địa phương gặp khó trong triển khai, thực hiện các dự án của địa phương. Nếu thực hiện thêm các dự án trọng điểm của Trung ương, nguồn vật liệu san lấp sẽ gặp khó khăn nên cần có quy hoạch và định hướng tốt: "Trong định hướng quy hoạch tới đây cao tốc Hồng Ngự - Trà Vinh hoặc là mở rộng đường Trung Lương -Mỹ Thuận; Mỹ Thuận - Cần Thơ thì phải định hướng được thiết kế theo vật liệu để cung cấp cho dự án thì chúng ta sẽ chủ động hơn. Vĩnh Long cũng sẽ sẵn sàng cung cấp các mỏ cát đủ điều kiện để nhà thầu và các ban quản lý dự án chủ động khai thác khi mà có thực hiện dự án".
Trước bối cảnh khó khăn về nguồn vật liệu san lấp cho các dự án cao tốc ở ĐBSCL, nhiều chuyên gia, nhà khoa học cũng cho rằng nên kết hợp làm cầu cạn, tức là cao tốc trên cao như TP. Hồ Chí Minh – Trung Lương hay đoạn Bình Chánh – Bến Lức đã chứng minh tính hiệu quả qua thời gian khai thác. Điều này sẽ phù hợp trong bối cảnh khan hiếm nguồn vật liệu, giảm tác động tới môi trường ở khu vực, khi vùng ĐBSCL là một trong những vùng đồng bằng chịu tổn thương nặng nề của biến đổi khí hậu, nước biển dâng, sạt lở bờ sông, bờ biển và hạn mặn bủa vây. PGS.TS Lê Anh Tuấn, Nguyên phó viện trưởng Viện nghiên cứu BĐKH, Trường Đại học Cần Thơ chia sẻ: "Tôi cho rằng nếu mình có điều kiện làm cao tốc trên cao thì nó có rất nhiều lợi thế. Thứ nhất là giảm rất nhiều đền bù đất đai của người dân, thậm chí mình có thể lợi dụng phần đất ở phía dưới những cột để làm đường giao thông hay là vẫn duy trì sự canh tác ở dưới đó mặc dù mình vẫn đền bù đất ở phía dưới nhưng mà nó sẽ ít hơn".
Với quyết tâm, quyết liệt từ Chính phủ, các bộ ngành và sự nỗ lực của các địa phương và Ban quản lý các dự án, nhà thầu đang nỗ lực từng ngày, từng giờ, từng phút với các công trình trọng điểm, có ý nghĩa quan trọng đối với sự phát triển của vùng Đồng bằng sông Cửu Long, từ đó đã “phác họa” bức tranh tổng thể về hạ tầng giao thông cho ĐBSCL và khi hoàn thiện sẽ sẽ giúp cho vùng thoát nghèo.
Bài 3: “Hạ tầng giao thông mở lối cho ĐBSCL vươn mình, bứt phá” nhóm PV Đài Tiếng nói Việt Nam – khu vực ĐBSCL sẽ đề cập đến sự phối hợp giữa các bộ, ngành và địa phương để triển khai các dự án hạ tầng trọng điểm của vùng, đảm bảo tiến độ và chất lượng. Cùng với đó là khai thác toàn bộ tiềm năng, cơ hội, lợi thế cạnh tranh để vùng đất Châu thổ Cửu Long phát triển đồng bộ, toàn diện./.
Bình luận