Tại phiên khai mạc Kỳ họp thứ 2, Quốc hội khóa XVI sáng nay (17/10), Thủ tướng Chính phủ Lê Minh Hưng cho biết, kinh tế Việt Nam 9 tháng năm 2026 tăng trưởng 9,01% (thuộc nhóm cao của khu vực và thế giới); Công nghiệp - xây dựng tăng 11,21% (cao nhất từ năm 2015); xuất nhập khẩu cả năm ước đạt 1.110 tỷ USD (lần đầu tiên vượt mốc 1.000 tỷ USD). Những kết quả hết sức tích cực này đạt được trong bối cảnh kinh tế vĩ mô ổn định, các cân đối lớn được bảo đảm, trong đó có an ninh năng lượng - điều kiện nền tảng để duy trì tăng trưởng cao và phát triển bền vững. PV Nguyên Long ghi nhận thực tế công tác bảo đảm điện, xăng dầu phục vụ sản xuất và đời sống trong 9 tháng qua, trước những biến động nhanh, phức tạp của tình hình thế giới.

"Nguồn cung xăng dầu được bảo đảm, không để đứt gãy dù giá dầu thế giới biến động mạnh. Chỉ riêng việc này thôi đã cho thấy nỗ lực rất lớn của toàn bộ hệ thống khi chúng ta nhìn lại những tác động tiêu cực và hết sức mạnh mẽ từ ngày 28/2, khi xung đột Trung Đông nổ ra. Và khi chúng ta nhìn vào tác động của biến động này đối với nhiều nền kinh tế xung quanh, có thể thấy rõ những khó khăn cả về nguồn cung lẫn giá cả. Thậm chí, có những nước phải áp dụng hạn mức bán hàng cho mỗi lần mua, trong khi giá tăng vọt. Nhưng tại Việt Nam, với nhiều giải pháp linh hoạt khác nhau, đặc biệt là sự chỉ đạo và điều hành tích cực của Chính phủ, trên cơ sở các khuyến nghị của Bộ Công Thương phối hợp với Bộ Tài chính, đến thời điểm này, có thể khẳng định nguồn cung xăng dầu trên phạm vi cả nước cơ bản được bảo đảm; giá cả cũng tương đối ổn định và thấp hơn so với các nền kinh tế xung quanh chúng ta. Việc bảo đảm vững chắc an ninh năng lượng có thể khẳng định là một trong những yếu tố rất quan trọng, góp phần duy trì hoạt động sản xuất công nghiệp và thương mại, tạo điều kiện cho phát triển kinh tế". Đó là khẳng định của ông Bùi Huy Sơn - Vụ trưởng Vụ Kế hoạch - Tài chính, Bộ Công Thương tại buổi họp báo thường kỳ quý 3 và 9 tháng năm 2026 của Bộ Công Thương mới đây.

Thực tế cho thấy, những biến động địa chính trị đã đặt an ninh năng lượng Việt Nam trước phép thử lớn. Theo ông Trần Hữu Linh, Cục trưởng Cục Quản lý và phát triển thị trường trong nước (Bộ Công Thương), Việt Nam phụ thuộc đáng kể vào nguồn cung xăng dầu nước ngoài: khoảng 30% xăng dầu thành phẩm phải nhập khẩu, hai nhà máy lọc dầu trong nước đáp ứng khoảng 70% nhu cầu nhưng vẫn phải nhập khẩu phần lớn dầu thô để tinh chế. Trước sức ép đó, Bộ Công Thương tập trung bảo đảm nguồn cung trong mọi tình huống, điều hành giá linh hoạt theo diễn biến thị trường, hài hòa lợi ích giữa Nhà nước, doanh nghiệp và người tiêu dùng, góp phần kiểm soát lạm phát, ổn định kinh tế vĩ mô.        

Một mắt xích quan trọng trong nỗ lực này bên cạnh các đầu mối nhập khẩu phải kể đến các nhà máy lọc dầu trong nước. Trong 9 tháng năm 2026, Công ty TNHH Lọc hóa dầu Nghi Sơn (NSRP) đã chế biến khoảng 8,38 triệu tấn dầu thô, cung ứng khoảng 6,54 triệu tấn sản phẩm xăng dầu cho thị trường.

Đáng chú ý, từ chỗ sử dụng hoàn toàn dầu thô Kuwait, nhà máy đã nghiên cứu, thử nghiệm thành công thêm 10 loại dầu thô ngoài Kuwait Export Crude (KEC), qua đó giúp NSRP chủ động đa dạng hóa nguồn nguyên liệu. Nhiều thời điểm, nhà máy vận hành ở mức 125% công suất thiết kế, đồng thời ưu tiên sản xuất xăng dầu để đáp ứng nhu cầu trong nước.

Ông Kazutaka Yamato - Tổng giám đốc NSRP, chia sẻ: "Trong bối cảnh tình hình địa chính trị thế giới diễn biến phức tạp, đặc biệt là căng thẳng tại khu vực Trung Đông và xung đột Nga - Ukraine, chúng tôi đã chủ động bảo đảm nguồn cung dầu thô cho Nhà máy Lọc hóa dầu Nghi Sơn. Bên cạnh việc duy trì nguồn cung từ Kuwait, trong thời gian qua, chúng tôi đã từng bước đa dạng hóa nguồn dầu thô từ các quốc gia khác. Điều này giúp nhà máy giảm sự phụ thuộc vào một nguồn cung duy nhất, tăng tính linh hoạt trong bảo đảm nguyên liệu đầu vào, qua đó duy trì hoạt động an toàn, ổn định và vận hành ở công suất cao trong thời gian tới".

Cùng với xăng dầu, điện - dòng năng lượng được ví như “bánh mì của công nghiệp”. Khi sản xuất hàng hóa xuất khẩu tăng trưởng mạnh mẽ, các dự án công nghiệp - công nghệ cao được mở rộng, đầu tư và xây dựng được đẩy mạnh, nhu cầu điện cũng tăng theo. Vì vậy, bảo đảm đủ điện, ổn định và an toàn là một trong những điều kiện quyết định khả năng hiện thực hóa mục tiêu tăng trưởng “2 con số”.

Từ thực tế công tác bảo đảm điện cho hoạt động sản xuất và kinh doanh của 8 tỉnh, thành phố khu vực phía Nam - nơi có nhiều khu công nghiệp công nghệ cao cũng như các hoạt động kinh tế du lịch, dịch vụ, biển đảo... ông Bùi Quốc Hoan - Phó TGĐ Tổng Công ty Điện lực miền Nam (EVNSPC) cho biết: "Để bảo đảm cung cấp điện phục vụ đời sống nhân dân và tăng trưởng kinh tế, đặc biệt bám sát các nghị quyết, chỉ đạo của Trung ương, chúng tôi xác định nhiệm vụ quan trọng trước hết là dự báo chính xác nhu cầu tăng trưởng phụ tải điện. Chúng tôi đã chủ động làm việc với UBND các tỉnh, thành phố để xây dựng các kịch bản tăng trưởng, cập nhật theo chỉ đạo của Trung ương. Trên cơ sở đó, xây dựng kế hoạch và triển khai các công trình lưới điện, bảo đảm tiến độ đưa vào vận hành, đáp ứng nhu cầu điện phục vụ tăng trưởng kinh tế. Cùng với đầu tư phát triển lưới điện, chúng tôi đặc biệt chú trọng công tác quản lý, vận hành, bảo đảm các công trình điện được vận hành an toàn, ổn định và tin cậy".

Để tiếp tục bảo đảm an ninh năng lượng trong quý cuối năm, và trong thời gian tới, Thứ trưởng Bộ Công Thương Trương Thanh Hoài cho biết sẽ tập trung chỉ đạo đẩy nhanh tiến độ thi công và hoàn thành các dự án nguồn điện, lưới điện trọng điểm; rà soát, cập nhật phương án vận hành hệ thống điện theo các kịch bản phụ tải đỉnh điểm cuối năm, bảo đảm đủ nguyên nhiên liệu cho phát điện: "Về cơ chế, chính sách trong thời gian tới, chúng tôi cho rằng nhiệm vụ quan trọng nhất là thúc đẩy triển khai các dự án nguồn điện, lưới điện theo Quy hoạch điện VIII điều chỉnh. Trong đó, trách nhiệm tổ chức thực hiện, đặc biệt đối với các dự án thuộc thẩm quyền địa phương, chủ quản của các dự án thuộc về chính quyền địa phương. Hiện nay, theo chỉ đạo của Chính phủ, chúng tôi sẽ trình dự án Luật Điện lực sửa đổi tại kỳ họp tháng 10, tinh thần là tháo gỡ tối đa các rào cản, tạo thuận lợi cho việc huy động nguồn lực đầu tư vào các dự án nguồn điện và lưới điện, đáp ứng yêu cầu bảo đảm an ninh năng lượng và phát triển kinh tế đất nước".

Bộ Công Thương cũng khẳng định việc cập nhật liên tục diễn biến giá dầu và các tuyến vận tải quốc tế; Chủ động đa dạng hóa nguồn nhập khẩu, phối hợp linh hoạt các công cụ điều tiết giá, thuế, phí và dự trữ quốc gia nhằm bình ổn thị trường trong nước, giảm thiểu tác động của cú sốc giá từ bên ngoài.

Bà Nguyễn Thúy Hiền - Phó Cục trưởng Cục Quản lý và Phát triển thị trường trong nước cho biết, cơ quan quản lý đã chủ động xây dựng các phương án ứng phó. Từ nay đến cuối năm, tổng nguồn xăng dầu đã được cân đối, về cơ bản đáp ứng nhu cầu sản xuất, kinh doanh. Cùng với bảo đảm nguồn cung, cơ chế điều hành giá xăng dầu đang được hoàn thiện theo hướng vận hành theo cơ chế thị trường có sự quản lý của Nhà nước: "Để tiếp tục bình ổn giá xăng dầu, Chính phủ tiếp tục gia hạn việc giảm thuế xuất nhập khẩu, thuế giá trị gia tăng đối với mặt hàng xăng dầu để tiếp tục hỗ trợ giá xăng dầu. Hiện nay Bộ Công Thương điều hành cũng rất linh hoạt với việc tiếp tục sử dụng Quỹ bình ổn xăng dầu khi cần thiết. Từ giờ đến cuối năm, chúng tôi cũng đã cân đối tổng nguồn và về cơ bản sẽ đáp ứng đủ xăng dầu phục vụ sản xuất, kinh doanh; đồng thời tiếp tục điều hành linh hoạt, bám sát giá thế giới và sử dụng Quỹ bình ổn xăng dầu để điều hành khi cần thiết".

Để hiện thực hóa mục tiêu tăng trưởng từ 10% trở lên trong năm 2027 - năm tăng tốc, bứt phá, tạo đà, tạo thế, tạo lực để thực hiện thắng lợi Nghị quyết Đại hội XIV của Đảng  gắn với giữ vững ổn định kinh tế vĩ mô, kiểm soát lạm phát, bảo đảm các cân đối lớn, người đứng đầu Chính phủ nhấn mạnh 10 nhóm giải pháp trọng tâm.

Trong các giải pháp về phát triển đồng bộ, hiện đại kết cấu hạ tầng chiến lược, nhất là các dự án quan trọng, trọng điểm, liên vùng, Thủ tướng nhấn mạnh  việc “thực hiện hiệu quả Nghị quyết 70-NQ/TW của Bộ Chính trị về bảo đảm an ninh năng lượng gắn với xây dựng chiến lược dự trữ năng lượng quốc gia; đẩy nhanh tiến độ đầu tư các dự án nguồn, lưới truyền tải điện, đưa vào vận hành đúng quy hoạch, kế hoạch”, bởi “an ninh năng lượng chính là điều kiện nền tảng để duy trì tăng trưởng cao và phát triển bền vững”./.

Nguyên Long