Tuy nhiên, để biến tiềm năng thành giá trị kinh tế, Việt Nam cần nhanh chóng hoàn thiện đồng bộ về thể chế, hạ tầng, nhân lực, tiêu chuẩn và cơ chế thử nghiệm. Đây là những vấn đề được đặt ra tại Diễn đàn “Phát triển kinh tế tầm thấp và thúc đẩy ứng dụng công nghệ vũ trụ tại Việt Nam”, do Đại học Quốc gia Hà Nội phối hợp với Báo Tiền Phong tổ chức sáng nay (2/10), tại Hà Nội. 

Năm 2026 đánh dấu bước chuyển quan trọng khi công nghệ hàng không và vũ trụ được xác định là một trong các nhóm công nghệ chiến lược quốc gia. Chính phủ cũng đã giao các nhiệm vụ cụ thể về phát triển UAV, hệ thống quản lý UAV, vệ tinh, chùm vệ tinh quan sát Trái Đất và hạ tầng dữ liệu không gian.

Theo báo cáo năm 2026 của Diễn đàn Kinh tế Thế giới và Deloitte, các ứng dụng quan sát Trái Đất hiện đóng góp khoảng 440 tỷ USD cho GDP toàn cầu mỗi năm; trong khi khoảng 263 tỷ USD giá trị tiềm năng có thể được khai thác thêm nếu cải thiện đồng thời việc thu nhận, xử lý và đưa dữ liệu vào hoạt động thực tế. Riêng thị trường UAV toàn cầu được dự báo tăng từ hơn 26 tỷ USD năm 2025 lên hơn  40 tỷ USD vào năm 2030.

Phát biểu tại Diễn đàn, PGS. TS Bùi Thế Duy, Giám đốc Đại học Quốc gia Hà Nội, cho rằng kinh tế tầm thấp đang tạo ra một không gian mới để đưa những công nghệ tiên tiến vào cuộc sống.

“Hiện nay, chúng ta đã nghe nhiều đến khái niệm mới là kinh tế tầm thấp. Trong đó, tích hợp tất cả những công nghệ mới nhất về thiết bị bay không người lái (UAV) cùng toàn bộ các ứng dụng trong logistics, nông nghiệp, giao thông thông minh, tạo ra một không gian mới để đưa các công nghệ tiên tiến nhất vào cuộc sống.”- PGS. TS Bùi Thế Duy nhấn mạnh.

Thực tế tại Việt Nam cho thấy, kinh tế tầm thấp không chỉ dừng ở nghiên cứu hay thử nghiệm. UAV đã được ứng dụng trong sản xuất nông nghiệp, vận chuyển vật tư y tế, tìm kiếm cứu hộ, cứu nạn và phòng chống thiên tai. Tại nhiều khu vực nông thôn, việc ứng dụng UAV thậm chí đang diễn ra nhanh do phù hợp với điều kiện sản xuất và nhu cầu thực tế.

Theo ông Nguyễn Văn Thuật, Phó vụ trưởng Vụ Kinh tế và Xã hội số, Bộ Khoa học và Công nghệ, kinh tế tầm thấp có thể được hiểu là nền kinh tế dựa trên hệ sinh thái các thiết bị bay hoạt động từ mặt đất đến khoảng 1.000 đến 3.000 mét, tùy cách xác định của từng quốc gia. Đến năm 2035, nếu tính cả các dịch vụ như nông nghiệp, logistics và các ngành kinh tế truyền thống, quy mô thị trường kinh tế tầm thấp toàn cầu có thể đạt khoảng 488 tỷ USD. Ở trong nước, lĩnh vực này đang ở giai đoạn đầu phát triển, với tốc độ tăng trưởng được dự báo khoảng 13% và quy mô ngành có thể đạt khoảng 500 triệu USD vào năm 2035.

“Bản thân UAV không trực tiếp tạo ra giá trị. Giá trị nằm ở chuyến bay, dữ liệu được thu thập và khả năng khai thác những dữ liệu đó để giải quyết các bài toán thực tế. Về thể chế, Việt Nam hiện chưa có quy định riêng về phát triển kinh tế không gian tầng thấp. Việc xây dựng thể chế là rất quan trọng, nhưng chúng ta cũng không thể chờ hoàn thiện toàn bộ hệ thống pháp luật mới bắt đầu phát triển. Cần tạo ra không gian và cơ chế để doanh nghiệp được thử nghiệm, kiểm soát và từng bước đưa các mô hình vào thực tế.”- đại diện Bộ Khoa học và Công nghệ cho biết.

Từ thực tế này, các chuyên gia nhấn mạnh, yêu cầu đặt ra không chỉ là sản xuất thiết bị bay, mà phải hình thành cả hệ sinh thái, từ thiết kế, chế tạo, bảo trì, hạ tầng vật lý, trạm sạc, tần số, hệ thống quản trị đến các dịch vụ bay và khai thác dữ liệu.

Cùng với thể chế, tiêu chuẩn, tần số và nguồn nhân lực cũng được xác định là những yếu tố cần được triển khai đồng bộ. Bộ Khoa học và Công nghệ cũng cho biết, định hướng hiện nay là tạo không gian và cơ chế để doanh nghiệp được thử nghiệm, kiểm soát và từng bước đưa các mô hình kinh tế tầm thấp vào thực tế.

Chia sẻ câu chuyện thực tế của địa phương, ông Nguyễn Bá Anh, Phó Giám đốc Sở Khoa học và Công nghệ tỉnh Điện Biên cho biết, Điện Biên đang triển khai Đề án thử nghiệm có kiểm soát phát triển kinh tế tầm thấp ứng dụng UAV. Với đặc thù địa hình chia cắt mạnh, dân cư phân bố không đồng đều, tỉnh xác định UAV có thể giải quyết một số bài toán trong nông nghiệp, logistics y tế, vận chuyển hàng hóa thiết yếu, khảo sát địa hình và quản lý tài nguyên.

Ông Nguyễn Bá Anh cũng cho biết, đề án được triển khai trong 24 tháng, dự kiến thực hiện 6.000 chuyến bay thử nghiệm, phấn đấu tỷ lệ an toàn trên 99%.

“Qua hơn một tháng triển khai, từ ngày 15/9 đến nay, đã thực hiện 118 chuyến bay vận chuyển cà phê tải trọng 50 kg/chuyến tại xã Mường Ảng. Qua thử nghiệm đã xác định được những bài toán ứng dụng có giá trị kinh tế - xã hội cao. Trong giai đoạn tiếp theo, tỉnh tập trung vào các nhóm ứng dụng gồm: vận chuyển nông sản, vật tư sản xuất; logistics y tế và hàng hóa thiết yếu; khảo sát, lập bản đồ số.”- Phó Giám đốc Sở Khoa học và Công nghệ tỉnh Điện Biên nói.

Từ những chuyến bay thử nghiệm tại Điện Biên đến các hoạt động nghiên cứu, đào tạo và phát triển UAV, kinh tế tầm thấp đang từng bước được đưa vào thực tiễn. Cùng với việc hoàn thiện thể chế, hạ tầng, tiêu chuẩn và nguồn nhân lực, những mô hình thử nghiệm này được kỳ vọng tạo thêm dữ liệu thực tế, kinh nghiệm quản lý và cơ sở để hoàn thiện chính sách, qua đó từng bước hình thành hệ sinh thái kinh tế tầm thấp gắn với ứng dụng công nghệ vũ trụ tại Việt Nam.