“Thanh xuân gửi lại” - Những ký ức không phai về thế hệ đi B không chỉ là hoạt động tái hiện ký ức hào hùng của dân tộc mà còn là lời tri ân sâu sắc dành cho thế hệ đã hiến dâng cả tuổi thanh xuân vì độc lập, tự do của Tổ quốc.

Phát biểu khai mạc, Cục trưởng Cục Văn thư và Lưu trữ Nhà nước Đặng Thanh Tùng cho biết: Sự kiện đặc biệt này không tổ chức theo nghi thức hành chính thông thường mà được dành riêng cho cán bộ đi B - những người đã gác lại tuổi trẻ, gia đình và sự nghiệp để lên đường vào chiến trường. Ông Đặng Thanh Tùng cho biết:

(Hàng năm vào tháng tri ân Tháng bảy khắp nơi trên đất nước đều tổ chức các cái hoạt động tri ân. Đặc biệt là trước thềm 80 năm Ngày 27 tháng 7, thì năm nay cũng là để đồng hành với Chiến dịch 500 ngày đêm tìm kiếm, quy tập và xác định danh tính hài cốt liệt sĩ của Đảng và Nhà nước thì Cục Văn thư và Lưu trữ Nhà nước tổ chức trưng bày chuyên đề về các cái tài liệu lưu trữ về hồ sơ kỷ vật của cán bộ đi B. Cán bộ đi B là các thầy, các cô, các chú, các bác nguyên là giáo viên là bác sĩ kỹ sư giảng viên các trường đại học nghe theo tiếng gọi của Đảng lên đường vào Nam để thực hiện nhiệm vụ. Nhiều người trong đó thì tham gia trực tiếp chiến đấu nhiều người tiếp tục thực hiện các nhiệm vụ chuyên môn của mình. Với mục đích để tri ân của những thế hệ hiện tại với các cô các chú các bác đã lên đường chiến đấu, Cục Văn thư và Lưu trữ Nhà nước còn rất mong muốn tinh thần Việt Nam cần phải được nuôi dưỡng, hun đúc, cần phải được trao truyền lại cho các thế hệ trẻ tinh thần bất khuất bất diệt của dân tộc Việt)

Không gian trưng bày tài liệu lưu trữ và kỷ vật của cán bộ đi B với chủ đề “Thanh xuân gửi lại” gồm ba phần, trong đó điểm nhấn là chuyên đề “Ký ức đi B” với hơn 100 tài liệu, hình ảnh và kỷ vật gốc quý giá. Những lá đơn tình nguyện, cuốn nhật ký, bức thư gửi gia đình, học bạ, lý lịch, ảnh kỷ niệm hay những vật dụng nhỏ được gửi lại trước ngày lên đường… đã đưa người xem trở về giai đoạn lịch sử đầy gian khổ nhưng cũng rất đỗi hào hùng của dân tộc.

Ngoài nguồn tài liệu đang được bảo quản tại Trung tâm Lưu trữ quốc gia III, trưng bày còn giới thiệu nhiều tư liệu do các gia đình hiến tặng, cùng những hình ảnh được khai thác từ Trung tâm Việt Nam và Lưu trữ thuộc Đại học Công nghệ Texas (Hoa Kỳ), góp phần bổ sung những góc nhìn chân thực về cuộc kháng chiến chống Mỹ cứu nước. Đặc biệt, công chúng có dịp tiếp cận hồ sơ và kỷ vật của nhiều nhân vật nổi tiếng, như: Nguyễn Khoa Điềm, Nguyễn Quang Sáng, Phan Huỳnh Điểu, bác sĩ Đặng Thùy Trâm, nhà thơ Ca Lê Hiến (Lê Anh Xuân), nhà văn Dương Thị Xuân Quý…

Một nội dung đáng chú ý khác là giới thiệu kết quả bước đầu của Chiến dịch 500 ngày đêm tìm kiếm, quy tập và xác định danh tính hài cốt liệt sĩ còn thiếu thông tin. Từ những trang hồ sơ cũ, những tài liệu đã nhuốm màu thời gian, cán bộ lưu trữ đã phối hợp với nhiều cơ quan chức năng để xác minh thông tin, tìm kiếm thân nhân và trao trả kỷ vật cho gia đình liệt sĩ.

Bên cạnh hoạt động trưng bày, công chúng còn có thể trực tiếp tra cứu hồ sơ cán bộ đi B đang được lưu giữ tại Trung tâm Lưu trữ quốc gia III thông qua hệ thống tra cứu điện tử, tạo điều kiện thuận lợi cho thân nhân liệt sĩ, người có công và các nhà nghiên cứu tiếp cận nguồn tư liệu phục vụ giải quyết chính sách cũng như nghiên cứu lịch sử.

Tại chương trình, ông Phạm Quang Nghị- nguyên Ủy viên Bộ Chính trị, nguyên Bí thư Thành ủy Hà Nội - cán bộ đi B chia sẻ:

(Xúc động vì mình nhìn lại những cái kỷ vật gắn bó với mình một thời. Ngạc nhiên, nghĩ là các cơ... cơ quan nhà nước cứ việc quản lý, giữ gìn như thế này là quá tuyệt vời. Cái này nó là một cái phần ký ức chung của dân tộc trong cái cuộc kháng chiến chống Mỹ cứu nước, cũng tương tự như cái việc mà đi tìm hài cốt người đã hy sinh. Thì bây giờ mới tìm được những kỷ vật mà may mắn còn có ghi đầy đủ họ tên, địa chỉ. Còn tìm được người thân, còn người yêu năm xưa. Câu chuyện như vậy cũng xúc động, thiêng liêng lắm)

Còn bà Trần Thị Vinh - cán bộ đi B lại không giấu được xúc động khi được nhìn lại những kỷ vật của chính mình sau hơn nửa thế kỷ:

(Người nào cũng chỉ có một thanh xuân thôi. Nói chung, thanh xuân của ai cũng là tươi đẹp. Và đối với những người á là như là chúng tôi, vào chiến trường giữa tuổi thanh xuân của mình thì tôi cho là đó là là một cái nét đẹp riêng biệt, riêng biệt, độc đáo. Và đối với bản thân mình sẽ không bao giờ có cái lặp lại và cũng không bao giờ có cái gì hối tiếc về cái thanh xuân gửi lại của mình ở nơi chiến trường).

Chương trình trưng bày tài liệu lưu trữ và kỷ vật của cán bộ đi B với chủ đề “Thanh xuân gửi lại”, hướng tới kỷ niệm 79ăm Ngày Thương binh - Liệt sĩ (27/7/1947 - 27/7/2026) diễn ra đến hết ngày 2-9, tại số 12 Đào Tấn (phường Giảng Võ, Hà Nội) không chỉ tái hiện ký ức hào hùng của dân tộc mà còn là lời tri ân sâu sắc dành cho thế hệ đã hiến dâng cả tuổi thanh xuân vì độc lập, tự do của Tổ quốc./.

Hà Nam-Kim Thanh: VOV1