Hội nghị Tư pháp các tỉnh có chung đường biên giới Việt Nam - Lào lần I được tổ chức vào năm 2011 tại Thanh Hoá. Đây là lần đầu tiên các đại biểu hai nước tập trung thảo luận về tình hình hợp tác giữa Bộ Tư pháp hai nước Việt – Lào và định hướng hợp tác giữa Sở Tư pháp các tỉnh đường biên, vấn đề di cư tự do, kết hôn không giá thú dọc biên giới Việt Nam – Lào, công tác luật sư, THADS... của hai nước.

Hội nghị cũng đã thống nhất rà soát lại Hiệp định tương trợ tư pháp Việt Nam và Lào để bổ sung, đổi mới; cần có phối hợp chặt chẽ trong quá trình tham gia các Hiệp định ASEAN và Lahay về tư pháp quốc tế; thực hiện hiệu quả thỏa thuận 2011-2015.

Tiếp nối kết quả đạt được của Hội nghị lần I, Hội nghị Tư pháp các tỉnh đường biên Việt Nam – Lào lần II được tổ chức vào năm 2014 tại Thủ đô Viêng Chăn (Lào) đã tiếp tục củng cố sự hợp tác trong việc quản lý biên giới và xây dựng môi trường pháp lý thuận lợi cho sự phát triển bền vững của khu vực biên giới giữa hai nước.

Việc thực hiện hợp tác trong khuôn khổ thỏa thuận giữa 2 Bộ Tư pháp giai đoạn 2011-2015 ngày càng được đẩy mạnh, đã có 7/10 cặp tỉnh có chung đường biên giới ký kết các thỏa thuận hợp tác/biên bản ghi nhớ.

Kể từ sau Hội nghị này, công tác đăng ký quản lý hộ tịch, giải quyết các vấn đề quốc tịch tại các tỉnh biên giới hai nước Việt Nam – Lào ngày càng được tăng cường. Cơ quan tư pháp tại các tỉnh biên giới Việt – Lào tích cực phối hợp thực hiện thỏa thuận giữa hai Chính phủ về giải quyết vấn đề người di cư tự do và kết hôn không giá thú trong vùng biên giới. Bên cạnh đó, hai bên đã có cố gắng thực hiện các quy định có liên quan của Hiệp định tương trợ tư pháp về dân sự và hình sự giữa hai nhà nước.

Hội nghị tư pháp các tỉnh có chung đường biên giới Việt – Lào mở rộng lần thứ III được tổ chức tại Thanh Hoá vào năm 2016 là một sự kiện quan trọng, là một bước tiến trong việc thúc đẩy hợp tác tư pháp và quản lý biên giới giữa Việt Nam và Lào, góp phần bảo vệ an ninh, ổn định khu vực biên giới và thúc đẩy phát triển kinh tế xã hội tại các khu vực này.

Tại Hội nghị lần thứ III này, hai bên đã ký kết Biên bản thỏa thuận giữa Bộ Tư pháp Việt Nam và Bộ Tư pháp Lào về việc triển khai Dự án Hỗ trợ Học viện Tư pháp Lào; Chương trình hợp tác giữa Bộ Tư pháp Việt Nam và Bộ Tư pháp Lào năm 2017 và Thỏa thuận hợp tác giữa Đại học Luật Hà Nội và Học viện Tư pháp Quốc gia Lào.

Năm 2018, Hội nghị Tư pháp các tỉnh có chung đường biên giới Việt Nam – Lào mở rộng lần IV với chủ đề “Đẩy mạnh hợp tác tư pháp địa phương Việt Nam – Lào nhằm đảm bảo quyền, lợi ích hợp pháp cho người dân vùng biên” được tổ chức tại thủ đô Viêng Chăn (Lào) đã đánh giá cao sự nỗ lực, tích cực của Bộ Tư pháp Việt Nam và Lào, các Sở Tư pháp và cơ quan thi hành án dân sự hai nước trong việc triển khai các hoạt động hợp tác, phối hợp giải quyết nhiều nhiệm vụ công tác tư pháp ở địa phương cũng như việc triển khai thực hiện Dự án Hỗ trợ Học viện Tư pháp quốc gia Lào từ nguồn vốn viện trợ của Chính phủ Việt Nam dành cho Lào nhằm tăng cường năng lực cho đội ngũ cán bộ tư pháp của Lào.

Đặc biệt, trong việc thực hiện Thỏa thuận giữa hai Chính phủ về việc giải quyết vấn đề người di cư tự do, kết hôn không giá thú trong vùng biên giới hai nước, đẩy mạnh giải quyết hiệu quả các vấn đề hộ tịch, quốc tịch đối với các trường hợp không thuộc đối tượng áp dụng của Thỏa thuận.

Tại Hội nghị này, đã diễn ra Lễ ký 04 thỏa thuận hợp tác giữa 04 cặp Sở Tư pháp địa phương, bao gồm: Sơn La – Bô Kẹo; Hải Dương – Viêng Chăn; Hải Phòng – Viêng Chăn; Kon Tum - Ắt Ta Pư.

Tiếp tục khẳng định tầm quan trọng của hợp tác tư pháp trong việc xây dựng một biên giới hoà bình, ổn định và phát triển bền vững giữa Việt Nam – Lào, các hoạt động hợp tác giữa hai Bộ Tư pháp, giữa các cơ quan tư pháp và thi hành án các tỉnh có chung đường biên giới Việt Nam – Lào và các cặp tỉnh tại Hội nghị Tư pháp các tỉnh có chung đường biên giới Việt Nam – Lào lần thứ V (2022) đều có thoả thuận hợp tác được tăng cường.

Hội nghị tư pháp các tỉnh có chung đường biên giới Việt Nam - Lào mở rộng lần thứ VI (2024) diễn ra tại tại thủ đô Vientiane, Lào là một sự kiện quan trọng nhằm cải thiện chất lượng công tác tư pháp, qua đó thúc đẩy kinh tế - xã hội, quốc phòng - an ninh tại mỗi nước.

Hội nghị đã đề xuất các nội dung, phương thức hợp tác hữu hiệu nhằm phối hợp giải quyết các hệ quả pháp lý cho người dân khu vực biên giới hai nước, nhằm bảo đảm sự tuân thủ pháp luật và tạo điều kiện thuận lợi nhất cho người dân sinh sống dọc biên giới hai nước được ổn định cuộc sống và bảo đảm các quyền và lợi ích chính đáng mà Hiến pháp của hai nước đã dành cho họ.

Những kết quả quan trọng mà hai bên đạt được trong Hội nghị này đã tạo động lực mạnh mẽ cho quan hệ hợp tác gắn bó keo sơn giữa hai Bộ, ngành Tư pháp Việt Nam và Lào phát triển sâu sắc hơn và hiệu quả hơn, góp phần vào sự phát triển thịnh vượng, bình yên và bền vững của các tỉnh đường biên giới cũng như vào việc gìn giữ và vun đắp quan hệ hữu nghị Việt Nam – Lào.

Đặc biệt, mối quan hệ hợp tác giữa các cơ quan tư pháp và thi hành án dân sự địa phương có chung đường biên giới hai nước ngày càng được tăng cường, góp phần thiết thực vào việc giữ gìn trật tự, an toàn xã hội, bảo đảm cho người dân ở vùng biên giới 2 nước làm ăn, sinh sống ổn định; ngăn chặn và làm thất bại các hoạt động chống phá của thế lực thù địch; phòng chống các loại tội phạm qua biên giới; tiếp tục xây dựng tuyến biên giới Việt Nam – Lào hòa bình, hữu nghị, qua đó cũng làm sâu sắc hơn, thúc đẩy tình hữu nghị, đoàn kết đặc biệt giữa hai nước Việt Nam – Lào ngày càng phát triển, đi vào chiều sâu, ổn định, bền vững.