Cầm trên tay thông báo kết quả giám định ADN tại lễ phát động triển khai tháng cao điểm thu nhận mẫu sinh phẩm ADN thân nhân liệt sĩ chưa xác định thông tin của Bộ Công an, ông Nguyễn Trọng Bảy (ở xã Hợp Tiến, tỉnh Thanh Hóa) không giấu nổi sự xúc động. Sau hơn nửa thế kỷ tìm kiếm trong vô vọng, gia đình ông cũng đã tìm thấy phần mộ của anh trai mình - liệt sĩ Nguyễn Trọng Cát thông qua phương pháp xét nghiệm ADN. Với ông Bảy, việc tìm thấy hài cốt anh trai không chỉ là niềm hạnh phúc của cá nhân ông, mà còn thỏa lòng mong ước của gia đình, thực hiện trọn vẹn lời hứa với bố mẹ trước lúc qua đời.

Ông Đoàn Văn Khơi, em trai liệt sĩ Đoàn Văn Khải cũng bồi hồi khi nhớ về hành trình nhiều thập kỷ tìm kiếm anh trai. Từ những ngày đi khắp các nghĩa trang liệt sĩ đến nhờ cậy các biện pháp tâm linh, nhưng gia đình ông đều nhận về thất vọng. Chỉ đến khi tham gia chương trình đối sánh ADN, họ mới tìm được câu trả lời.

Từ những mẫu hài cốt đã nằm sâu hàng chục năm dưới lòng đất, công nghệ ADN thế hệ mới đang mở ra cơ hội lớn để xác định danh tính các anh hùng liệt sỹ, đưa họ trở về với tên tuổi, quê hương và vòng tay người thân, làm vơi đi nỗi khắc khoải mong chờ của hàng nghìn gia đình trên khắp mọi miền Tổ quốc.

Đại tá Trần Hồng Phú, Phó Cục trưởng Cục Cảnh sát quản lý hành chính về trật tự xã hội (C06), Bộ Công an cho biết: Trong đợt cao điểm thu nhận ADN thân nhân liệt sĩ chưa xác định thông tin từ ngày 25/6/2026 đến ngày 25/7/2026 do Bộ công an phát động, sẽ thu nhận khoảng 250 nghìn mẫu ADN. Từ ngày 26/7 đến hết năm 2026 sẽ tiếp tục thu nhận thêm khoảng 50 nghìn mẫu, nâng tổng số mẫu dự kiến thu được trong năm nay lên 300 nghìn mẫu. Đây là nguồn dữ liệu quan trọng để xây dựng ngân hàng ADN thân nhân liệt sĩ, phục vụ công tác đối sánh, xác định danh tính hài cốt liệt sĩ còn thiếu thông tin trong thời gian tới.

Hiện nay, Trung tâm Giám định ADN, Viện Sinh học, Viện Hàn lâm Khoa học và Công nghệ Việt Nam cũng đang ứng dụng công nghệ giải trình tự gen thế hệ mới để xác định danh tính hài cốt liệt sĩ. Khác với phương pháp truyền thống, công nghệ mới khai thác thông tin di truyền từ hệ gen nhân, cho phép phân tích những đoạn ADN có kích thước rất ngắn ngay cả trên các mẫu hài cốt đã bị phân hủy nghiêm trọng. Theo PGS.TS. Phí Quyết Tiến, Viện trưởng Viện Sinh học, Viện Hàn lâm Khoa học và Công nghệ Việt Nam, việc làm chủ công nghệ giải trình tự gen thế hệ mới không chỉ đánh dấu bước tiến của khoa học công nghệ Việt Nam trong lĩnh vực giám định ADN, mà còn mở thêm hy vọng cho hành trình tìm lại tên tuổi của những người đã hy sinh vì Tổ quốc.

Phía trước vẫn còn một hành trình dài để giải mã từng mẫu ADN, nhưng mỗi mẫu hài cốt được thu nhận hôm nay là thêm một bước tiến trong hành trình tri ân, góp phần trả lại tên cho những người đã ngã xuống vì độc lập, tự do của Tổ quốc, để các anh hùng liệt sĩ được trở về trọn vẹn với quê hương, gia đình và lịch sử.