Việc triển khai mô hình chính quyền địa phương hai cấp là một nội dung cải cách lớn, có tác động sâu rộng đến tổ chức bộ máy nhà nước, phương thức quản lý và cung ứng dịch vụ công ở địa phương. Nhận thức rõ tính chất phức tạp, nhạy cảm và yêu cầu đồng bộ của quá trình này, Đảng, Quốc hội, Chính phủ đã ban hành nhiều văn bản chỉ đạo, điều hành quan trọng nhằm bảo đảm việc triển khai được thực hiện chặt chẽ, thống nhất, không làm gián đoạn hoạt động của hệ thống chính quyền và đời sống nhân dân.
Trước hết, Luật Tổ chức chính quyền địa phương (sửa đổi) được Quốc hội thông qua đã tạo cơ sở pháp lý nền tảng cho việc xác lập mô hình chính quyền địa phương hai cấp trên phạm vi cả nước. Luật quy định rõ tổ chức chính quyền địa phương chỉ còn cấp tỉnh và cấp xã, đồng thời làm rõ chức năng, nhiệm vụ, thẩm quyền của từng cấp; nguyên tắc phân cấp, phân quyền; cơ chế ủy quyền và các quy định chuyển tiếp nhằm bảo đảm tính liên tục, ổn định trong quản lý nhà nước. Đây là cơ sở pháp lý cao nhất để Chính phủ và các bộ, ngành ban hành văn bản hướng dẫn và tổ chức thực hiện.
Trên cơ sở đó, Nghị quyết số 202 năm 2025 của Quốc hội về sắp xếp đơn vị hành chính đã cụ thể hóa yêu cầu tổ chức lại các đơn vị hành chính cấp tỉnh và cấp xã, phù hợp với mô hình chính quyền địa phương hai cấp. Thực hiện nghị quyết này, Chính phủ và Thủ tướng Chính phủ đã ban hành các kế hoạch, quyết định triển khai, chỉ đạo các bộ, ngành và địa phương khẩn trương rà soát, sắp xếp tổ chức bộ máy, bố trí cán bộ, công chức, viên chức, đồng thời giải quyết các vấn đề phát sinh trong quá trình chuyển đổi mô hình.
Để thống nhất chỉ đạo và điều hành quá trình vận hành mô hình mới, ngày 31/08/25, Chính phủ đã ban hành Nghị quyết số 268 về tình hình triển khai thực hiện và vận hành mô hình chính quyền địa phương 02 cấp, tập trung đánh giá tình hình triển khai và đề ra các nhiệm vụ, giải pháp trọng tâm trong giai đoạn tiếp theo. Nghị quyết nhấn mạnh yêu cầu tiếp tục hoàn thiện hệ thống pháp luật liên quan đến phân cấp, phân quyền; kiện toàn tổ chức bộ máy chính quyền địa phương; bảo đảm sự phối hợp chặt chẽ giữa các cấp, các ngành trong thực thi nhiệm vụ; đồng thời tăng cường kiểm tra, giám sát, kịp thời tháo gỡ khó khăn, vướng mắc trong thực tiễn.
Song song với đó, ngày 06/10/2025, Thủ tướng Chính phủ đã ban hành Quyết định số 2179 về việc phân công các Phó Thủ tướng và thành viên Chính phủ trực tiếp theo dõi, chỉ đạo việc triển khai mô hình chính quyền địa phương hai cấp tại các địa phương. Việc phân công cụ thể này thể hiện quyết tâm chính trị cao của Chính phủ trong việc bám sát thực tiễn, tăng cường trách nhiệm cá nhân của người đứng đầu, kịp thời chỉ đạo, xử lý những vấn đề nảy sinh trong quá trình tổ chức thực hiện.
Cùng với các văn bản nêu trên, Chính phủ đã ban hành hàng loạt nghị định, nghị quyết và văn bản quy phạm pháp luật trong nhiều lĩnh vực như tài chính – ngân sách, đất đai, xây dựng, giáo dục, y tế, khoa học – công nghệ, quốc phòng, an ninh… nhằm điều chỉnh, sửa đổi các quy định cho phù hợp với mô hình chính quyền địa phương hai cấp. Các văn bản này tập trung làm rõ thẩm quyền của từng cấp chính quyền, loại bỏ các khâu trung gian không cần thiết, đồng thời tăng cường phân cấp, phân quyền gắn với kiểm tra, giám sát và trách nhiệm giải trình.
Có thể khẳng định rằng, thông qua hệ thống văn bản chỉ đạo, điều hành toàn diện và kịp thời, Chính phủ đã từng bước định hình rõ phương thức vận hành của chính quyền địa phương hai cấp, hướng tới mục tiêu xây dựng bộ máy tinh gọn, hoạt động hiệu lực, hiệu quả, gần dân, sát dân và phục vụ nhân dân tốt hơn. Những chỉ đạo này không chỉ có ý nghĩa trong giai đoạn chuyển tiếp, mà còn đặt nền móng lâu dài cho việc đổi mới quản trị quốc gia và phát triển bền vững đất nước trong thời kỳ mới.
Bình luận