# Ở nhiều lĩnh vực sản xuất có nguy cơ mất an toàn cao, công nghệ đang từng bước thay đổi cách quản trị rủi ro, từ giám sát môi trường làm việc đến kiểm soát quy trình sản xuất. Nhờ đó, an toàn lao động không còn chỉ là những quy định trên giấy, mà trở thành một hệ thống phòng ngừa chủ động ngay từ đầu.
Ứng dụng công nghệ trong an toàn lao động: Từ bị động sang chủ động
Ca làm việc buổi sáng ở xưởng vận tải lò 2, Công ty than Nam Mẫu bắt đầu bằng việc kiểm tra xe goòng, thử phanh, kiểm tra dây cáp và thiết bị bảo hộ trước khi vào ca. Anh Trần Văn Vĩnh – công nhân vận tải cho biết, giờ đây, trong mỗi ca làm việc, an toàn không còn là mệnh lệnh từ quản lý, mà đã trở thành việc làm quen thuộc, là trách nhiệm của chính người thợ với bản thân và đồng nghiệp.
Cùng với sự thay đổi trong ý thức của các thợ lò, công nghệ cũng đang góp phần giữ an toàn cho từng ca sản xuất. Từ phòng điều hành trung tâm của Công ty Than Nam Mẫu, mọi hoạt động sản xuất được giám sát từng phút, từng giây. Các chỉ số khí mê-tan, áp suất, độ ẩm trong lò được cập nhật liên tục, chỉ cần vượt ngưỡng, hệ thống tự động phát cảnh báo. Đặc biệt, hệ thống camera gương lò được lắp đặt ở hầu hết các công đoạn sản xuất, từ mặt bằng đến sâu trong hầm lò, giúp giám sát liên tục hoạt động của người lao động và kịp thời phát hiện những dấu hiệu mất an toàn. Ông Hoàng Công Tĩnh, Phó giám đốc phụ trách cơ điện an toàn, Công ty than Nam Mẫu cho biết: "Công ty đã đầu tư cho hệ thống camera giám sát tất cả các công trường từ mặt bằng lò và đặc biệt là các khâu trọng yếu để kịp thời giám sát 24/24 quá trình làm việc của người lao động kịp thời phát hiện ra những nguy cơ mất an toàn để phòng tránh những tai nạn. Một cái mấu chốt nữa trong vấn đề an toàn, đó là xử lý nghiêm các trường hợp vi phạm an toàn".
Giám sát an toàn từ xa trên nền tảng số cũng đang phát huy hiệu quả rõ nét trong ngành điện – lĩnh vực tiềm ẩn nguy cơ tai nạn cao. Tại Điện lực Cẩm Phả, tỉnh Quảng Ninh, trong ca sửa chữa máy biến áp, anh Triệu Tuấn Đạt cùng các đồng nghiệp vừa hoàn tất công tác chuẩn bị, vừa thao tác trên thiết bị di động thông minh để ghi lại từng công đoạn trước khi bắt tay vào công việc. Những hình ảnh này lập tức được truyền về trung tâm giám sát, giúp cán bộ an toàn theo dõi, kiểm soát và kịp thời nhắc nhở nếu phát hiện nguy cơ mất an toàn, ngay cả khi không có mặt trực tiếp tại hiện trường.
Từ những hình ảnh thao tác được gửi đi ngay tại hiện trường như của anh Triệu Tuấn Đạt, công tác giám sát an toàn trong ngành điện đã chuyển từ cách làm thủ công, bị động sang phòng ngừa chủ động trên nền tảng số. Trên cơ sở đó, Tập đoàn Điện lực Việt Nam đã ứng dụng trí tuệ nhân tạo để phân tích hình ảnh, nhận diện nguy cơ và cảnh báo sớm các hành vi mất an toàn theo thời gian thực.
Chỉ riêng năm 2024, hệ thống AI đã xử lý hơn 2,7 triệu hình ảnh hiện trường. Nhờ đó, hầu hết các ca làm việc thực hiện trên phiếu công tác điện tử đều không để xảy ra tai nạn lao động. Ông Vũ Anh Tuân, Phó Trưởng ban Kỹ thuật An toàn, Tập đoàn điện lực VN cho biết: "Phần mềm này sẽ liên tục được rà soát hoàn thiện trong các giai đoạn tới và sẽ đưa dần AI vào. Cụ thể là trong mô đun phiếu lệnh công tác tác, sẽ kiểm soát nhận diện và kiểm soán người để thực hiện công việc tại hiện trường, cũng như là các cảnh báo nguy cơ rủi ro, trường hợp vi phạm để kịp thời nhắc nhở. Thứ hai là dụng AI trong công tác xây dựng hình ảnh, bài giảng tuyên truyền trong công tác an toàn vệ sinh lao động."
Để công nghệ trở thành “lá chắn” thực sự cho an toàn lao động
Rõ ràng, công nghệ và trí tuệ nhân tạo đang góp phần thay đổi cách tiếp cận trong công tác an toàn, vệ sinh lao động. Không chỉ hỗ trợ quản lý, các hệ thống giám sát thông minh còn giúp phát hiện sớm nguy cơ mất an toàn trong quá trình làm việc. Tuy nhiên, các chuyên gia cho biết, việc ứng dụng trí tuệ nhân tạo trong môi trường lao động, đặc biệt ở những vị trí có yếu tố độc hại như hóa chất, bụi, tiếng ồn…, đòi hỏi phải đánh giá lại toàn bộ vị trí việc làm. Doanh nghiệp cần xác định rõ công đoạn nào nên ưu tiên thay thế bằng AI, robot; đồng thời tổ chức huấn luyện, cảnh báo đầy đủ cho người lao động khi quy trình sản xuất thay đổi, nhằm kiểm soát rủi ro và phòng ngừa tai nạn. Bà Chu Thị Hạnh, Phó Cục trưởng Cục Việc làm (Bộ Nội vụ) nhấn mạnh: “Khi mà chúng ta sử dụng trí tuệ nhân tạo thì bắt buộc chúng ta phải đánh giá được cái vị trí để làm đấy và vị trí đó thì chúng ta cần phải tập huấn, phải cảnh báo cho người lao động để người lao động biết được, nhận diện được vị trí đó thay đổi. Cần phải có những cái quy trình xử lý các bước mà chúng ta phải tránh được để không làm ảnh hưởng đến việc sử dụng trí tuệ nhân tạo cho người lau động, để làm sao mà tránh được những tai nạn không đáng có xảy ra."
Ứng dụng công nghệ trong an toàn lao động không nhằm thay thế con người, mà để bảo vệ con người tốt hơn. Khi phòng ngừa rủi ro bằng dữ liệu, giám sát thông minh được kết nối với chính sách bảo hiểm tai nạn lao động, bệnh nghề nghiệp, người lao động không chỉ được bảo vệ tại nơi làm việc, mà còn được bảo đảm quyền lợi khi rủi ro xảy ra. Một hệ thống an toàn thông minh - nơi công nghệ, chính sách và con người cùng song hành - chính là nền tảng để xây dựng môi trường lao động an toàn, bền vững, vì người lao động và sự phát triển lâu dài của doanh nghiệp./.
Bình luận