Sự bùng nổ của trí tuệ nhân tạo (AI) và công nghệ số đang đặt lực lượng lao động cùng cộng đồng doanh nghiệp trước những thách thức chưa từng có. Tuy nhiên, từ thực tiễn thích ứng linh hoạt của người lao động Việt Nam cho đến các cam kết chiến lược tại Diễn đàn APEC, công nghệ không còn là "nỗi sợ bị thay thế" mà đã trở thành động lực tăng trưởng mới. Nâng cao năng lực số cho khu vực doanh nghiệp siêu nhỏ, nhỏ và vừa chính là chìa khóa then chốt để Việt Nam bứt phá năng suất, khẳng định vị thế và sẵn sàng hướng tới Năm APEC 2027.

Đứng trước làn sóng công nghệ mới, nhiều người lao động từng đối mặt với nỗi lo bị công nghệ thay thế. Tuy nhiên, khi chủ động học hỏi và làm quen, chính Trí tuệ nhân tạo (AI) lại trở thành trợ thủ đắc lực. Chị Vũ Thị Như Quỳnh, Công ty Cổ phần Tập đoàn Dược phẩm và Thương mại SOHACO cho rằng, trong thời đại công nghệ số như hiện nay, người lao động buộc phải nỗ lực hết sức để nâng cao kỹ năng nghề, ứng dụng thuần thục các kỹ năng số, AI, bởi lẽ: "Thực ra khá áp lực nhưng điều này cũng mang lại 2 mặt, sẽ khiến cho tự bản thân người lao động phải phát triển hơn. Mình cũng phải nâng cao khả năng, kỹ năng của mình. Khi mọi người đã làm quen được với AI, mọi người sẽ lại cảm thấy rất tuyệt vời, bởi vì đó thực sự là công cụ hiệu quả để giúp cho mọi người có thể làm việc tốt hơn, hiệu quả hơn. Công ty tạo điều kiện cho người lao động được học hỏi, tổ chức các buổi đào tạo hoặc khoá học và cử người lao động đi học. Chỉ cần người lao động sẵn sàng học hỏi thì công ty sẽ tạo điều kiện nên không quá áp lực."

Không chỉ ở khối văn phòng, làn sóng chuyển đổi số cũng đang lan tỏa mạnh mẽ đến lực lượng lao động trực tiếp. Nhằm nâng cao hiệu suất tiêu thoát nước cho Thủ đô, Công ty TNHH MTV Thoát nước Hà Nội đã áp dụng hệ thống điều hành từ xa. Dù đã ở độ tuổi 50, ông Lê Văn Sĩ (tổ Bơm 1, Xí nghiệp thoát nước số 6) vẫn nỗ lực mỗi ngày để làm chủ máy móc hiện đại: "Chúng tôi làm ở bộ phận tiêu nước đưa ra sông Nhuệ, làm sao hạ được mực nước xuống một cách nhanh nhất thì vừa rồi công ty đã áp dụng một số công nghệ điều hành từ xa. Chúng tôi cũng là những người lao động đứng tuổi của doanh nghiệp rồi, cũng phải học hỏi những công nghệ mới để làm sao mình có thể vận hành được những công nghệ tiên tiến nhất hiện nay."

Sự nỗ lực của từng người lao động và doanh nghiệp hoàn toàn nhất quán với định hướng chung của khu vực. Tại Hội nghị Bộ trưởng APEC 2026 diễn ra ở Thành Đô (Trung Quốc), các nhà lãnh đạo lần đầu tiên thông qua "Sáng kiến APEC về Trí tuệ nhân tạo". Sáng kiến nhấn mạnh về sự tăng trưởng kinh tế thông qua đổi mới, thúc đẩy hợp tác giữa các bên liên quan như khối tư nhân, chính phủ, giới học giả, đầu tư vào hạ tầng lĩnh vực trí tuệ nhân tạo. Sáng kiến hướng tới việc thúc đẩy kết nối số toàn diện, mở rộng đào tạo kỹ năng AI trong trường học lẫn cộng đồng, đồng thời hỗ trợ nhóm doanh nghiệp siêu nhỏ, nhỏ và vừa— lực lượng chiếm hơn 97% tổng số doanh nghiệp trong khu vực.

Ông Shigeyuki Okamoto, Tổng Giám đốc Công ty TNHH Canon Việt Nam, nhấn mạnh tầm quan trọng của việc nuôi dưỡng nhân tài thông qua hệ thống đào tạo bài bản và khen thưởng kịp thời các sáng kiến của công nhân viên. "Canon Việt Nam có hệ thống đào tạo bài bản chuyên nghiệp, từ nâng cao tay nghề, kỹ năng chuyên môn, kỹ năng quản lý đến đào tạo ngoại ngữ và phát triển năng lực cá nhân. Công ty luôn khích lệ, khen thưởng cho những sáng kiến, sáng tạo, thành tích đóng góp của công nhân viên. Chúng tôi tự hào là doanh nghiệp hàng đầu nuôi dưỡng nên các thế hệ nhân tài, kỹ sư tài năng trong lĩnh vực sản xuất cho Việt Nam."

Cũng tại Hội nghị Bộ trưởng APEC 2026 về Chuyển đổi số và AI, các Bộ trưởng cũng thống nhất thúc đẩy kết nối số toàn diện và có ý nghĩa, khuyến khích các nền kinh tế đầu tư phát triển hạ tầng viễn thông và hạ tầng số hiện đại, an toàn, phát triển nguồn nhân lực số. Các Bộ trưởng cam kết mở rộng giáo dục, đào tạo kỹ năng số và AI trong trường học cũng như cộng đồng; tăng cường chia sẻ kinh nghiệm, hỗ trợ kỹ thuật và xây dựng năng lực nhằm nâng cao hiểu biết của người dân về AI.

Hướng tới Năm APEC 2027 do Việt Nam đăng cai, cùng với Chiến lược quốc gia về trí tuệ nhân tạo đến năm 2030, tầm nhìn đến năm 2045, Việt Nam cam kết đặt con người làm trung tâm. Việc phổ cập và nâng cao năng lực AI cho lực lượng lao động không chỉ giúp doanh nghiệp thích ứng với chuyển đổi số, mà còn là chìa khóa mở ra động lực tăng trưởng mới, nâng cao năng suất và sức cạnh tranh cho toàn bộ nền kinh tế. Việt Nam chủ động mở rộng hợp tác quốc tế, đặc biệt là trong khuôn khổ APEC. Thông qua việc đẩy mạnh chuyển giao công nghệ, phát triển nguồn nhân lực số và huy động nguồn lực quốc tế, Việt Nam hướng tới xây dựng một hệ sinh thái hỗ trợ toàn diện cho các doanh nghiệp siêu nhỏ, nhỏ và vừa. Đồng quan điểm đó, Nhóm Chỉ đạo Kinh tế số APEC khẳng định tiếp tục ưu tiên thu hẹp khoảng cách số và tạo môi trường số an toàn, tin cậy. Những cam kết mạnh mẽ cùng các khuyến nghị chính sách thiết thực từ diễn đàn quốc tế sẽ là nền tảng vững chắc, vừa định hình chương trình nghị sự kinh tế số APEC, vừa tạo đà quan trọng cho Việt Nam trong công tác chuẩn bị đăng cai Năm APEC 2027.