Ở một số bản làm du lịch cộng đồng của Lai Châu, những gì được giới thiệu với du khách hiện vẫn chủ yếu xoay quanh nhà ở, món ăn, trang phục và một số sinh hoạt văn hóa vốn có. Đây là những yếu tố cần thiết, nhưng nếu chỉ dừng ở việc giới thiệu những gì sẵn có thì chưa đủ để tạo thành một sản phẩm có dấu ấn riêng. Ông Vàng A Chỉnh – Chủ Homestay Chỉnh Kế ở Bản Sin Suối Hồ, xã Sin Suối Hồ, tỉnh Lai Châu cho biết: "Trước đây gia đình tôi chủ yếu làm nông nghiệp. Khi khách đến bản ngày càng nhiều, gia đình bắt đầu làm homestay, phục vụ các món ăn truyền thống và giới thiệu những sinh hoạt, phong tục của người dân địa phương. Khách thường thích những điều rất gần với cuộc sống thực tế, từ món ăn, trang phục đến cách sinh hoạt trong bản. Làm du lịch giúp gia đình có thêm thu nhập, đồng thời tạo thêm việc làm cho người dân".

Những gì người dân đang làm cho thấy du lịch cộng đồng có thể bắt đầu từ chính đời sống. Nhưng để những yếu tố quen thuộc ấy trở thành sản phẩm có sức cạnh tranh, vấn đề không chỉ là có homestay hay phục vụ một bữa ăn truyền thống. Điều quan trọng là phải tạo được câu chuyện, trải nghiệm và nét riêng đủ để du khách nhớ đến điểm đến. Ông Trần Đình Tùng – Phó trưởng phòng Văn hóa xã hội xã Sin Suối Hồ, tỉnh Lai Châu nhận định: "Mỗi dân tộc có những nét riêng về trang phục, ẩm thực, phong tục và sinh hoạt. Làm du lịch là cơ hội để giới thiệu những giá trị ấy đến du khách, nhưng quan trọng nhất là phải giữ được cái gốc. Những gì vốn có trong đời sống thì giới thiệu đúng như vậy, không chạy theo việc làm mới hoặc biến đổi quá mức. Khi văn hóa được hiểu đúng và trân trọng, người trẻ cũng có thêm động lực để tiếp tục gìn giữ và phát huy những giá trị văn hóa truyền thống và bản sắc của dân tộc".

Không chỉ câu chuyện văn hóa, Lai Châu còn có những cung đường, địa hình và cảnh quan có thể tạo nên các sản phẩm du lịch trải nghiệm. Đường đá cổ Pavi là một ví dụ. Tuy nhiên, một cung đường đẹp chưa đồng nghĩa với một sản phẩm hoàn chỉnh. Để giữ chân du khách, cần có sự kết nối với điểm lưu trú, ăn uống, người dẫn đường và những trải nghiệm gắn với đời sống địa phương. Anh Chang A Xà – Trưởng bản Sin Suối Hồ, xã Sin Suối Hồ, tỉnh Lai Châu cho biết: "Du khách đến đây không chỉ muốn khám phá cảnh quan mà còn muốn hiểu về con người và văn hóa địa phương. Nếu những cung đường như Pavi được kết nối với các bản làng, có người địa phương dẫn đường, có chỗ nghỉ, ăn uống và những trải nghiệm riêng thì khách có thể ở lại lâu hơn. Khi đó người dân có thêm việc làm từ dẫn khách, vận chuyển, lưu trú, ăn uống và bán các sản phẩm địa phương".

Như vậy, từ thực tế ở cơ sở, khoảng trống không nằm ở việc Lai Châu thiếu tài nguyên du lịch, mà ở khả năng tổ chức và kết nối những tài nguyên đó thành sản phẩm cụ thể. Một bản làng có văn hóa, một cung đường có cảnh quan hay một món ăn truyền thống chỉ thực sự tạo ra giá trị khi được đặt trong một hành trình và trải nghiệm đủ hấp dẫn với du khách. Đây cũng là hướng mà Lai Châu đang tính toán trong phát triển các loại hình du lịch. Ông Trần Quang Kháng - Phó Giám đốc Sở Văn hóa, Thể thao và Du lịch tỉnh Lai Châu cho biết: "Lai Châu đang định hướng phát triển 3 loại hình du lịch chính. Thứ nhất là du lịch sinh thái nghỉ dưỡng để thu hút các nhà đầu tư lớn để khai thác lợi thế về cảnh quan thiên nhiên, về khí hậu, phát triển các dự án du lịch nghỉ dưỡng cao cấp. Thứ 2, là phát triển du lịch cộng đồng với việc phát huy các giá trị văn hóa truyền thống của các dân tộc, tạo thành các sản phẩm du lịch văn hóa mang tính đặc trưng, gắn với các sản phẩm nông sản địa phương để phát triển du lịch, tạo sinh kế cho người dân. Loại hình thứ 3 là du lịch mạo hiểm gắn với khai thác các cung đường của các đỉnh núi cao mà Lai Châu có lợi thế".

Định hướng phát triển du lịch đã rõ, nhưng để những lợi thế trở thành sản phẩm có sức hút, Lai Châu vẫn cần làm tốt khâu tổ chức, kết nối và tạo trải nghiệm. Khi người dân thực sự tham gia, những giá trị sẵn có mới có thể trở thành sinh kế và giúp du lịch cộng đồng phát triển bền vững./.