Sắp xếp thôn, tổ dân phố là chủ trương nhằm tinh gọn bộ máy ở cơ sở, nâng cao hiệu lực, hiệu quả quản lý và phù hợp với mô hình chính quyền địa phương hai cấp. Tuy nhiên, đây không chỉ là việc điều chỉnh địa giới hay giảm số lượng đầu mối, mà còn tác động trực tiếp đến không gian sinh hoạt cộng đồng, tên gọi của mỗi làng quê và tâm lý của người dân. Thực tế tại xã Bố Hạ, tỉnh Bắc Ninh cho thấy, để chủ trương đi vào cuộc sống, điều quan trọng không chỉ là phương án sắp xếp hợp lý mà còn là quá trình đối thoại, giải thích và tạo sự đồng thuận ngay từ cơ sở.

Theo phương án sắp xếp, xã Bố Hạ giảm từ 38 thôn xuống còn 15 thôn. Mỗi phương án không chỉ liên quan đến địa giới hành chính mà còn gắn với tên gọi của những ngôi làng đã tồn tại nhiều thế hệ. Ông Nguyễn Chí Hiếu, Bí thư Đảng ủy, Chủ tịch HĐND xã Bố Hạ cho biết, địa phương xác định ngay từ đầu, vấn đề người dân quan tâm nhất không phải là việc nhập thôn, mà là địa giới và tên gọi sau sắp xếp.

Theo ông Hiếu, nhiều hội nghị lấy ý kiến người dân chỉ diễn ra trong khoảng 30 phút. Tuy nhiên, kết quả này không đến từ thời gian của cuộc họp mà từ quá trình chuẩn bị trước đó, khi các phương án đều đã được nghiên cứu, trao đổi và giải trình nhiều lần.

Trong quá trình triển khai, việc lấy ý kiến không chỉ tập trung vào phương án sắp xếp mà còn giải đáp những vấn đề người dân quan tâm như tên thôn mới, địa điểm sinh hoạt cộng đồng, tổ chức các hoạt động văn hóa hay việc giải quyết thủ tục hành chính sau sáp nhập.

"Đối với công tác tuyên truyền, chúng tôi xác định đây là khâu then chốt, rất quan trọng. Địa phương đã tổ chức hội nghị đối thoại, lấy ý kiến cử tri đại diện hộ gia đình theo đúng quy định, bảo đảm công khai, dân chủ và minh bạch. Mọi ý kiến của nhân dân đều được lắng nghe, tổng hợp, tiếp thu. Cán bộ phụ trách các thôn đến từng nhà, từng hộ gia đình để giải trình đầy đủ, cặn kẽ những băn khoăn của người dân, qua đó tạo được sự đồng thuận cao." Ông Nguyễn Ngọc Bảo, Phó Trưởng phòng Văn hóa - Xã hội UBND xã Bố Hạ cho biết.

Với nhiều người dân, điều khiến họ lưu luyến nhất là tên gọi của thôn cũ. Ông Nguyễn Quang Trung, người dân thôn Cầu Tiến cũ chia sẻ: "Bỏ cái tên Cầu Tiến thì rất tiếc. Không phải riêng tôi mà nhiều người dân cũng băn khoăn. Nhưng chủ trương của Đảng, Nhà nước rồi, người dân cũng đã được thông tin, được họp hành, được thực hiện quyền dân chủ thì mọi người đều đồng tình. Đa số ủng hộ, trước mắt thì khó khăn nhưng sau tôi nghĩ sẽ thuận lợi thôi, cán bộ cứ làm tốt thì dân ủng hộ hết.

Không chỉ người dân, những người trực tiếp làm công tác ở cơ sở cũng nhìn nhận việc sắp xếp sẽ đặt ra nhiều yêu cầu mới. Ông Nguyễn Văn Ánh, Trưởng thôn Bo Chợ cho rằng: Nhân dân thì cơ bản đồng thuận, nhất trí với chủ trương của Đảng, Nhà nước. Nhưng cũng có băn khoăn vì không gian rộng hơn, phong tục, tập quán của mỗi thôn cũng khác nhau. 

Theo ông Hoàng Xuân Diệu, Trưởng thôn Cầu Tiến, sau khi sáp nhập, người dân còn quan tâm đến việc sử dụng các nhà văn hóa, địa điểm sinh hoạt cộng đồng và cách tổ chức các hoạt động chung của thôn mới. Đây cũng là những vấn đề địa phương sẽ tiếp tục rà soát trong quá trình triển khai đề án.

"Định hướng của Đảng ủy là tất cả các nhà văn hóa thôn vẫn được giữ nguyên, đồng thời sẽ từng bước nâng cấp, như bổ sung sân chơi thể thao và các hạng mục phục vụ sinh hoạt cộng đồng. Đối với nhà văn hóa trung tâm của thôn mới, địa phương sẽ đầu tư mở rộng, bảo đảm giao thông thuận tiện hơn để người dân đến sinh hoạt". Ông Diệu cho biết thêm.

Quá trình sắp xếp thôn tại Bố Hạ cho thấy, bên cạnh mục tiêu tinh gọn bộ máy, việc bảo đảm quyền tham gia của người dân trong các quyết định liên quan trực tiếp đến cộng đồng là yếu tố quan trọng để tạo sự đồng thuận.

"Quan điểm của tôi là chủ trương của Đảng rất đúng đắn. Người dân chúng tôi được tuyên truyền, được họp, được bàn nên đều ủng hộ. Tôi tin rằng đội ngũ cán bộ của chúng ta bây giờ là những đồng chí có tâm huyết có đầu óc tư duy, sẽ làm tốt". Bà Nguyễn Thị Hương, người dân thôn Đồng Lều cũ chia sẻ.

Sau khi hoàn thành sắp xếp, xã Bố Hạ giảm từ 38 thôn xuống còn 15 thôn, đồng thời tinh gọn đội ngũ cán bộ thôn từ 114 người xuống còn 45 người. Bộ máy mới sẽ phải quản lý địa bàn rộng hơn, dân số đông hơn và yêu cầu phối hợp cao hơn trước.

Việc sắp xếp vì thế không kết thúc khi đề án được thông qua, mà tiếp tục đặt ra yêu cầu về nâng cao năng lực đội ngũ cán bộ cơ sở, hoàn thiện cơ chế chính sách và duy trì sự gắn kết giữa các cộng đồng dân cư trong những thôn mới. Thực tiễn ở Bố Hạ cho thấy, khi người dân được thông tin đầy đủ, được đối thoại và tham gia ý kiến vào những quyết định liên quan trực tiếp đến mình, quá trình triển khai các chủ trương lớn sẽ thuận lợi hơn và tạo nền tảng cho việc tổ chức thực hiện trong giai đoạn tiếp theo.

Hà Phương