Đây là nội dung được thảo luận tại tại tọa đàm với chủ đề “Phát triển kinh tế bạc từ góc nhìn an ninh phi truyền thống” được Viện An ninh phi truyền thống (Trường Quản trị Kinh doanh, Đại học Quốc gia Hà Nội) tổ chức sáng 26/3 tại Hà Nội.
Hiện nước ta có hơn 17 triệu người cao tuổi, chiếm trên 13% dân số; dự báo đến năm 2036 sẽ vượt 20%. Điều này đưa nước ta vào nhóm quốc gia có tốc độ già hóa nhanh trên thế giới. Trong bối cảnh đó, theo ông Trương Xuân Cừ, Phó Chủ tịch Trung ương Hội Người cao tuổi Việt Nam, kinh tế bạc là tổng thể các hoạt động kinh tế gắn với nhu cầu tiêu dùng, chăm sóc và phát huy vai trò của người cao tuổi trong bối cảnh già hóa dân số. Đây là một động lực tăng trưởng mới của Việt Nam, đồng thời cho rằng hiện kinh tế bạc tại nước ta đã hình thành với các hoạt động như chăm sóc y tế, phục hồi chức năng, dịch vụ dưỡng lão và ứng dụng công nghệ. Cả nước có khoảng 300 cơ sở chăm sóc người cao tuổi. Người cao tuổi tiếp tục đóng vai trò quan trọng trong nền kinh tế với khoảng 9 triệu người còn lao động, 400.000 người là chủ doanh nghiệp hoặc hộ kinh doanh, cùng lực lượng trí thức cao tuổi đông đảo. Kinh tế bạc ước chiếm khoảng 10% GDP. Tuy nhiên, vẫn còn nhiều hạn chế như thiếu khung chính sách đồng bộ, hệ thống chăm sóc chưa đáp ứng nhu cầu, chất lượng mô hình chưa cao và chưa phát huy đầy đủ vai trò của người cao tuổi.
Ông Trương Xuân Cừ nêu ý kiến: “Kinh tế bạc không chỉ mở ra cơ hội phát triển kinh tế, mà còn là giải pháp quan trọng bảo đảm an ninh phi truyền thống trong bối cảnh già hóa dân số diễn ra nhanh. Dưới góc độ kinh tế gắn với vấn đề an ninh xã hội, lĩnh vực này có ý nghĩa chiến lược. Vì vậy, cần chuyển từ cách tiếp cận thụ động sang chủ động trong chăm lo, phát huy vai trò người cao tuổi; đồng thời đẩy mạnh xã hội hóa nguồn lực, qua đó giảm áp lực cho ngân sách nhà nước.”
Các chuyên gia, nhà khoa học tại toạ đàm đã cùng nhau thảo luận làm rõ về khái niệm, nội hàm, cấu trúc và xu thế phát triển của kinh tế bạc trên thế giới và ở Việt Nam. Đánh giá thực trạng già hoá dân số và tiềm năng thị trường thị trường “kinh tế bạc” ở Việt Nam; nhận diện rào cản thể chế, chính sách nguồn lực và nhận thức của xã hội về “kinh tế bạc”. Dưới góc nhìn an ninh phi truyền thống, xác định vị trí của “kinh tế bạc” trong mô hình tăng trưởng mới và phát triển quốc gia. Nhiều ý kiến đều khẳng định, người cao tuổi không chỉ tạo ra giá trị vật chất mà còn góp phần nâng cao đời sống tinh thần, lan tỏa các giá trị tốt đẹp trong cộng đồng. Thực tế cho thấy, vai trò của người cao tuổi trong cộng đồng rất lớn, đặc biệt trong việc định hướng, dẫn dắt xã hội.
Theo PGS.TS Bùi Thị An, Viện trưởng Viện Tài nguyên, Môi trường và Phát triển cộng đồng, trong bối cảnh các động lực tăng trưởng truyền thống dần suy giảm, "kinh tế bạc" đang nổi lên như một hướng đi chiến lược, không chỉ mở ra cơ hội phát triển kinh tế mà còn góp phần giải quyết các thách thức an sinh xã hội tại Việt Nam. Tuy nhiên, một trong những rào cản lớn hiện nay là nhận thức về kinh tế bạc còn chưa đầy đủ. Nhiều người vẫn hiểu khái niệm này theo nghĩa hẹp, chủ yếu gắn với chăm sóc sức khỏe, dịch vụ dưỡng lão. Trên thực tế, kinh tế bạc cần được tiếp cận toàn diện hơn, bao gồm cả việc phát huy vai trò của người cao tuổi như một chủ thể kinh tế, đặc biệt là nguồn lực trí tuệ chất lượng cao. Bên cạnh đó, kinh tế bạc tại Việt Nam hiện vẫn phát triển manh mún, thiếu sự liên kết và chưa hình thành được một hệ sinh thái đồng bộ.
“Kinh tế bạc cần được xác định là một ngành kinh tế quan trọng của Việt Nam. Tôi đề nghị rà soát toàn bộ hệ thống pháp luật liên quan đến người cao tuổi, kịp thời sửa đổi những quy định không còn phù hợp, tháo gỡ các điểm nghẽn về thể chế. Bên cạnh đó, cần hoàn thiện cơ chế tài chính và chính sách thu hút đầu tư, phát triển thị trường dịch vụ dành cho người cao tuổi. Các giải pháp phải cụ thể, chi tiết, tránh chung chung, đặc biệt là tạo môi trường để người cao tuổi tiếp tục tham gia, cống hiến cho xã hội.” PGS.TS Bùi Thị An nêu rõ.
Còn theo GS.TS Hoàng Đình Phi, Hiệu trưởng Trường Quản trị và Kinh doanh, Đại học Quốc gia Hà Nội, cần nhìn nhận rõ vai trò của hệ thống chính sách trong phát triển lĩnh vực chăm sóc sức khỏe và kinh tế bạc. Theo đó, không chỉ dừng lại ở một nghị quyết chung, cần thiết phải xây dựng thêm các nghị quyết chi tiết, như Nghị quyết 72- của Bộ Chính trị về phát triển y tế và các văn bản tiếp theo… Các nghị quyết này phải phân định rõ trách nhiệm của từng cấp, từng ngành, từ Trung ương đến địa phương, để tạo nền tảng cho việc triển khai hiệu quả. Nhấn mạnh vai trò của kinh tế bạc không chỉ đối với người cao tuổi mà còn liên quan đến phát triển kinh tế và an ninh quốc gia- nếu được triển khai tốt, lĩnh vực này có thể tạo ra những thay đổi đáng kể đối với cấu trúc kinh tế - xã hội.
Thuý Hằng- VOV1
Bình luận