Làm mới sản phẩm quê hương

Tỉnh Bình Phước cũ, nay là TP. Đồng Nai, từ lâu đã được biết đến là thủ phủ hạt điều của cả nước với diện tích lên tới 150.000 ha, chiếm gần 50% tổng diện tích trồng điều toàn quốc.

Nếu như trước đây, người trồng điều chỉ quen với việc bán thô hoặc chế biến đơn giản như điều rang muối, bánh hạt điều... thì nay, tư duy làm nông nghiệp đã thay đổi.

Tại Hợp tác xã Hoàng Anh (phường Bình Phước, TP. Đồng Nai), bên cạnh các sản phẩm OCOP quen thuộc từ hạt điều, người dân đã tận dụng tối đa phần trái điều vốn thường bỏ đi để chế biến thành rượu điều và nước mắm trái điều.

Bà Nguyễn Thị Dung, thành viên Hợp tác xã Hoàng Anh chia sẻ, xuất phát từ thực tế lượng trái điều bỏ đi rất nhiều, gây lãng phí lớn, hợp tác xã đã chủ động liên kết với các nhà nghiên cứu chuyên ngành thực phẩm để tiếp thu công thức chuẩn, từ đó thử nghiệm thành công dòng sản phẩm nước mắm từ trái điều phù hợp cho cả người ăn chay lẫn ăn mặn.

"Tôi nhìn thấy bà con nông dân chủ yếu thu mua và sử dụng bằng hạt, còn trái thì rất nhiều so với lượng hạt đó nên bỏ đi rất phí. Do đó, chúng tôi muốn tăng thu nhập cho bà con và tận dụng tối đa nguồn nguyên liệu sẵn có. Trái điều sau khi thu mua, chế biến tại vườn thì phải ngâm ủ thời gian rất lâu, từ 6 đến 9 tháng, rồi qua các quá trình sơ chế, chế biến mới tạo ra được sản phẩm"

Sáng tạo nông nghiệp không chỉ ở hợp tác xã, ở Công ty TNHH Thương mại và Dịch vụ OHAL (phường Bình Phước, TP. Đồng Nai), nơi 7 bạn trẻ từng là giảng viên trường Đại học Thủ Dầu Một, TP.HCM sáng lập, đã nghiên cứu, nâng tầm nấm linh chi thành các sản phẩm đa dạng như trà linh chi 3 trong 1, trà linh chi trầm hương, sữa chua linh chi sấy thăng hoa và dòng xà phòng thiên nhiên chiết xuất từ linh chi, thay vì bán nấm linh chi sấy khô truyền thống.

Theo anh Lê Duy Khánh, Phó Giám đốc Công ty những doanh nghiệp khởi nghiệp nông nghiệp hiện nay vẫn đối mặt với không ít rào cản lớn:

"Hiện tại, các doanh nghiệp sản xuất gặp vấn đề lớn trong khâu marketing sản phẩm, truyền thông, quảng bá và giới thiệu bản sắc sản phẩm. Đó là trở ngại lớn, nhất là với doanh nghiệp khởi nghiệp như chúng tôi. Chúng tôi mong muốn có thêm nhiều kênh để quảng bá thương hiệu, đưa sản phẩm đi xa hơn. Có nhiều cơ hội tiếp xúc, mở rộng thị trường thì cũng mong sẽ được hỗ trợ về nguồn vốn”.

Hướng đi cho nông nghiệp công nghệ cao

Bên cạnh thế mạnh về cây điều hay nấm dược liệu, Đồng Nai từ lâu đã được biết đến là thủ phủ chăn nuôi heo, gà của cả nước, đồng thời sở hữu những vùng chuyên canh cây ăn trái quy mô lớn như sầu riêng, chuối, bưởi...

Nông dân Đồng Nai đang tăng tốc phát triển các mô hình trồng trọt và chăn nuôi ứng dụng công nghệ cao, để gia tăng sản lượng, đưa thương hiệu nông sản địa phương “bay xa”.

Dù vậy, bài toán cốt lõi đặt ra hiện nay vẫn là nguồn vốn đầu tư cho dây chuyền chế biến sâu nhằm đáp ứng các tiêu chuẩn khắt khe từ những thị trường xuất khẩu khó tính như châu Âu, Mỹ hay Nhật Bản.

Theo ông Vũ Mạnh Hùng, Trưởng ban Công tác kết nối của Hiệp hội Doanh nghiệp Châu Âu tại Việt Nam (EuroCham), Chủ tịch HĐQT Tập đoàn Hùng Nhơn, xu thế tất yếu của ngành chăn nuôi hiện nay là phát triển công nghệ cao, an toàn sinh học và tuân thủ nghiêm ngặt các tiêu chuẩn quốc tế gắn với chuỗi giá trị khép kín.

Để thu hút dòng vốn chất lượng cao, địa phương cần nhanh chóng hoàn thiện thể chế minh bạch, phát triển hạ tầng số, hạ tầng logistics và chú trọng đào tạo nguồn nhân lực chất lượng cao.

Đặc biệt, để người nông dân không bị bơ vơ giữa thị trường rộng lớn, ông Hùng nhấn mạnh vai trò quyết định của sự dẫn dắt và liên kết chuỗi:

“Dư địa và đất đai có rất nhiều, nhưng bắt buộc phải có người dẫn dắt họ đi theo chiều hướng tốt hơn. Giống như các doanh nghiệp lớn có những 'key' dẫn dắt, các tập đoàn lớn đi kèm nhà đầu tư hàng đầu thế giới để tạo liên kết chuỗi. Còn người nông dân hiện nay đang vướng ở chỗ không biết nuôi con gì, trồng cây gì vì thiếu định hình và khái niệm rõ ràng. Do đó, rất cần có người và cơ chế hỗ trợ cụ thể cho họ..."

Ở góc độ tiếp cận thị trường, bà Hoàng Thu Hiền, Tổng Giám đốc Công ty TNHH Đầu tư và Xuất nhập khẩu Thu Hiền đánh giá, nhà sản xuất truyền thống hay các làng nghề dù rất giỏi tạo ra sản phẩm chất lượng, nhưng lại hạn chế về kỹ năng thương mại và ít có cơ hội giao thoa với thị trường bên ngoài. Do đó, chính quyền địa phương cần đóng vai trò cầu nối, chủ động mở đường cho giao thương.

"Điều quan trọng là chính quyền địa phương nên liên kết, hỗ trợ mở các lớp đào tạo cho nhà sản xuất về tiêu chuẩn chất lượng sản phẩm, cách làm hàng công bố hợp chuẩn, trích xuất nguồn gốc xuất xứ hợp pháp và hoàn thiện giấy tờ để lưu thông ra thị trường. Nhà sản xuất theo làng nghề truyền thống chưa có nhiều cơ hội tiếp cận thị trường bên ngoài."

Có thể thấy, bệ phóng tư duy đổi mới sáng tạo của người nông dân nơi đây đã sẵn sàng. Thế nhưng, để nông sản thực sự có được thị trường và trụ vững trên trường quốc tế, sự nỗ lực từ phía người dân là chưa đủ.

Hơn lúc nào hết, sự vào cuộc quyết liệt, tháo gỡ kịp thời từ chính quyền địa phương về chính sách nguồn vốn, hạ tầng kỹ thuật và kết nối thương mại chính là làn gió tiếp sức quan trọng nhất.

Khi chính quyền bắt đúng mạch, giải đúng cơn khát của nông dân và doanh nghiệp, nông sản Đồng Nai không chỉ dừng lại ở câu chuyện vượt khó, mà sẽ bứt phá trở thành điểm sáng kinh tế nông nghiệp dẫn đầu cả nước.