Có ngày, thương binh Lã Mạnh Tùng, nguyên chiến sĩ Tiểu đoàn Đặc công 20, mặt trận B3 Tây Nguyên nhận hàng chục cuộc điện thoại như thế. Đầu dây bên kia là những người con, người cháu vẫn mòn mỏi đi tìm người thân sau hơn nửa thế kỷ chiến tranh. Còn ở đầu dây này, người thương binh ngoài 70 tuổi lại lặng lẽ mở những tập hồ sơ đã theo ông suốt hơn ba mươi năm.

Tất cả bắt đầu từ một lời hẹn với người bạn kết nghĩa hy sinh trong trận đánh ngày 10/6/1974: “nếu còn sống sẽ quay lại đón bạn về”. Lời hẹn ấy theo ông suốt những năm tháng sau chiến tranh. Năm 1994, ông trở lại Tây Nguyên và từ đó, cứ đến mùa khô, ông lại cùng các đội quy tập băng rừng, lội suối đi tìm đồng đội: "Tôi có 1 người bạn kết nghĩa anh em với nhau ở tiểu đoàn 631, hy sinh vào ngày 10/6/1974. Cái đêm hôm đó thì tôi cũng đánh trận, sáng hôm sau về thì đồng đội bảo là: anh Tùng ơi, Tiến mất rồi. Hôm sau tôi ra thì chỉ thắp cho bạn 1 nhánh hoa rừng thôi. Xuất phát từ nghĩa tình đồng đội như vậy cho nên là bắt đầu từ năm 1994, tôi quay trở lại chiến trường Tây Nguyên để đi tìm các chiến sĩ của Tiểu đoàn Đặc công 20. Cũng suốt từ những năm đó thì cứ mùa khô là tôi lại vào cùng các đội quy tập để đi tìm liệt sĩ."

Đến giờ, thương binh Lã Mạnh Tùng không còn nhớ mình đã đi bao nhiêu chuyến. Chỉ biết rằng còn đủ sức khỏe thì còn đi. Tiền trợ cấp thương tật, lương hưu của người lính đặc công sau 21 năm quân ngũ đều được ông chắt chiu để dành cho những chuyến khảo sát.

Với ông, không có thông tin nào là nhỏ. Bởi mỗi đầu mối được kiểm chứng đều có thể mở ra hy vọng tìm được một người đồng đội còn nằm lại chiến trường.

Có lần, chỉ từ lời kể của một bà cụ về những âm thanh từng vọng ra từ một hang đá ở núi Chư Păh (nay thuộc xã Ia Ly, tỉnh Gia Lai), ông cùng lực lượng địa phương quay lại khảo sát. Và rồi dưới tảng đá lớn chắn cửa hang, 12 hài cốt liệt sĩ Trung đoàn 66, Sư đoàn 10 (Quân đoàn 3) được tìm thấy sau hơn nửa thế kỷ nằm lại giữa đại ngàn: "Tôi đã tìm được cái hang, hang đá đã bị lấp rồi. Tôi mới bảo mọi người bẩy hòn đá đấy ra để chui xuống thì thấy 1 hòn đá dài khoảng 2m, rộng khoảng 1,5m, có xà beng đấy nhưng không đẩy được. Tôi phải đi chặt cây to, đút vào rồi đẩy lên thì phát hiện một liệt sĩ đang nằm dưới hòn đá đấy, vẫn còn nguyên bộ xương. Tôi chạy ra ngoài gọi cho quân đoàn 34. Sau đó thì đồng chí phó chính ủy quân đoàn có lên thì hơn 1 tháng sau tìm kiếm xung quanh khu vực hang đó thì tìm được hơn 11 liệt sĩ nữa".

Hơn ba mươi năm qua, từ những thông tin và vị trí do Thương binh Lã Mạnh Tùng khảo sát cung cấp, gần 100 hài cốt liệt sĩ đã được tìm. Trong đó, 5 trường hợp đã được xác định đúng danh tính.

Tháng 6/2024, gia đình liệt sĩ Nguyễn Văn Hàm được đón người thân trở về sau nhiều thập kỷ chờ đợi. Khoảnh khắc ấy, với người thân liệt sĩ, là ngày đoàn tụ, còn với thương binh Lã Mạnh Tùng, là thêm một lời hẹn với đồng đội được thực hiện. Anh Nguyễn Trọng Khánh - cháu liệt sĩ Nguyễn Văn Hàm chia sẻ: "Rất là vui mừng vì tôi tưởng không còn cơ hội gì nữa. Như là một cái duyên khi có thông tin của bác Tùng và chị Hòa. Rất cảm ơn những người tình nguyện như bác Tùng và một số anh chị em ở trong Kontum. Và bác Tùng là một trong những người lính quay lại chiến trường xưa, quê bác ở tận Nam Định nhưng bác vào đấy để tham gia việc giúp các gia đình tìm lại mộ liệt sỹ. Thực sự rất là cảm kích".

Không chỉ trực tiếp băng rừng, thương binh Lã Mạnh Tùng còn trở thành “người dẫn đường” cho nhiều cuộc tìm kiếm. Từ danh sách gần 3 vạn liệt sĩ từng chiến đấu tại Mặt trận B3 Tây Nguyên, cùng hàng trăm sơ đồ tác chiến, nhật ký chiến trường được dày công sưu tầm, đối chiếu, ông giúp thân nhân và các đơn vị làm nhiệm vụ xác định đơn vị chiến đấu, hướng hành quân, khu vực hy sinh, từ đó thu hẹp phạm vi tìm kiếm. Để mỗi thông tin đưa ra có căn cứ, không biết bao nhiêu lần ông đã tìm đến Bảo tàng Quân đoàn 34 tra cứu, kiểm chứng tư liệu. Sự bền bỉ và cẩn trọng ấy được chính những người làm công tác bảo tàng trân trọng. Thượng tá Nguyễn Cảnh Minh, Giám đốc Bảo tàng Quân đoàn 34, cho biết: "Cựu chiến binh Lã Mạnh Tùng đã nhiều năm liền đến với Bảo tàng Binh đoàn Tây Nguyên quân đoàn 3 trước đây, nay là quân đoàn 34 để tra cứu các thông tin qua các sử liệu, tài liệu, hiện vật được lưu giữ tại bảo tàng. Với khả năng của sỹ quan đặc công, bác đã tổng hợp để giúp công tác quy tập được hiệu quả hơn. Là thế hệ đi sau rất cảm phục về tinh thần của bác, mặc dù tuổi cao, sức khỏe hạn chế nhưng đã dành nhiều tâm sức cho công tác tìm kiếm quy tập hài cốt liệt sĩ trên địa bàn Tây Nguyên".

Ở tuổi ngoài 70, trong khi nhiều người chọn nghỉ ngơi bên con cháu, người thương binh ấy vẫn tiếp tục những chuyến đi giữa đại ngàn Tây Nguyên nắng gió.

Có thể, ở đâu đó giữa những cánh rừng từng là chiến trường năm xưa, một người lính đang chờ ngày được trở về. Và với thương binh Lã Mạnh Tùng, chừng nào còn có người gọi, chừng đó lời hẹn với đồng đội vẫn chưa thể khép lại./.