Theo Điều 32 Luật thủ đô, Hà Nội đã cụ thể quy định việc sử dụng, khai thác đất nông nghiệp tại khu vực bãi sông, vùng bãi ven sông để phát triển nông nghiệp, nông nghiệp sinh thái, nông nghiệp kết hợp du lịch, giáo dục trải nghiệm; đồng thời có cơ chế cho các công trình trực tiếp phục vụ sản xuất, chế biến, bảo quản, giới thiệu sản phẩm và cảnh quan du lịch theo quy định. Đây được xem là cơ sở quan trọng để nông nghiệp Thủ đô chuyển từ mô hình sản xuất đơn thuần sang khai thác tổng hợp các giá trị của đất đai, sản phẩm, cảnh quan và dịch vụ nông nghiệp, tư duy “sản xuất nông nghiệp” đang từng bước chuyển sang “kinh tế nông nghiệp đa giá trị”.

Ông Tạ Văn Tường, Phó giám đốc Sở nông nghiệp và Môi trường Hà Nội cho rằng, từ Luật thủ đô đến những chính sách thành phố ban hành đã gỡ khó rất nhiều để ngành nông nghiệp phát triển:

“Từ khi tham mưu xây dựng Luật Thủ đô 2024, đã triển khai đưa vào Điều 32 về việc phát triển các vùng sản xuất nông nghiệp tập trung. Trong vùng sản xuất nông nghiệp tập trung cũng đã quy định là được sử dụng đất nông nghiệp để xây dựng công trình phục vụ trực tiếp cho sản xuất nông nghiệp, chế biến, trưng bày, giới thiệu sản phẩm, du lịch, giáo dục trải nghiệm. Đấy là những cái gỡ và trên cơ sở Điều 32 của Luật, thành phố đã ban hành hai cái Nghị quyết 37 và 38 quy định việc xây dựng trên đất nông nghiệp với những cái tỷ lệ nhất định. Trên cơ sở đó là có thể được chế biến ở trên cái phạm vi cái vùng, trong ngay cái cánh đồng sản xuất nông nghiệp tập trung đó, cũng như chức năng cho dịch vụ du lịch, giáo dục trải nghiệm”.

Tại Hợp tác xã Chăn nuôi Hoàng Long, xã Dân Hòa, thay vì coi chất thải chăn nuôi là thứ phải xử lý, HTX tìm cách biến những thứ tưởng như bỏ đi thành nguồn tài nguyên phục vụ sản xuất. Chất thải được xử lý, một phần sử dụng làm nhiên liệu; nước sau xử lý phục vụ nuôi cá; các phụ phẩm tiếp tục được tận dụng để sản xuất phân bón hữu cơ, góp phần hình thành một chu trình sản xuất khép kín. Đây cũng là cách mà nhiều mô hình nông nghiệp Hà Nội đang hướng tới: một hoạt động sản xuất nhưng tạo ra nhiều giá trị, vừa tạo sản phẩm, vừa tiết kiệm chi phí, giảm chất thải và bảo vệ môi trường. Ông Nguyễn Trọng Long, Giám đốc HTX Hoàng Long cho biết:

“Chăn nuôi nhưng lại rất ít ảnh hưởng đến môi trường, thậm chí phát thải bằng 0 và hoàn toàn có thể theo một hệ tuận hoàn, nông nghiệp tuần hoàn, như ở HTX Hoàng Long chúng tôi, hiện nay chúng tôi đang trên đường làm cái đó. Ví dụ như chất thải chăn nuôi khi lợn thải ra thì theo một vòng tuần hoàn và sau đó chúng tôi sử dụng lại nước đó để nuôi cá theo bioga”.

Không chỉ dừng ở sản xuất, nhiều vùng nông nghiệp ngoại thành Hà Nội đang tìm cách tạo thêm giá trị từ chính cảnh quan và không gian nông thôn. Tại xã An Khánh, gia đình ông Nguyễn Hữu Hùng phát triển vườn nho Hạ đen theo hướng kết hợp sản xuất với trải nghiệm. Những luống nho không chỉ cho sản phẩm mà còn trở thành điểm tham quan, trải nghiệm cho người dân và du khách. Từ đây, giá trị của một diện tích đất không chỉ nằm ở sản lượng nông sản thu được, mà còn đến từ dịch vụ, trải nghiệm và khả năng quảng bá sản phẩm.

“Trồng nho này thì đầu tư ban đầu hơi lớn, tuy nhiên làm như thế thì bà con nhận được sản phẩm ngon, sạch ở tại khu vực địa phương và phục vụ cho bà con, trẻ em đến tham quan và chơi.

Cùng với Luật thủ đô, một bước cụ thể hóa quan trọng là Nghị quyết 53 của HĐND thành phố Hà Nội, quy định nhiều chính sách hỗ trợ phát triển nông nghiệp. Các chính sách tập trung vào những khâu đang được người sản xuất quan tâm như giống, cơ giới hóa, nhà lưới, nhà kính, truy xuất nguồn gốc, chứng nhận VietGAP, sản xuất hữu cơ, chuyển đổi số, chế biến, bảo quản và liên kết sản xuất – tiêu thụ đã tạo nên những hiệu quả tích cự. Bà Cao Thị Thủy, xã Ứng Hòa cho biết:

“Tôi đã đầu tư các loại máy móc vào sản xuất nông nghiệp và thầu lại các cánh đồng hoang hóa của bà con thành cánh đống mẫu lớn. Đầu tư mua các loại máy móc như máy sấy, máy cấy, máy gặt, máy cuộn rơm, hiện nay cả máy bay nông nghiệp thông minh không người lái thì rất hiệu quả”.

Thực tế cho thấy, hướng đi này đang tạo ra những chuyển biến rõ nét trong nông nghiệp Hà Nội. Hiện nay, Hà Nội đã hình thành hàng trăm vùng sản xuất chuyên canh, các chuỗi liên kết từ sản xuất đến tiêu thụ và nhiều mô hình nông nghiệp công nghệ cao, sinh thái, tuần hoàn. Đáng chú ý, từ đầu năm đến nay, khu vực nông nghiệp ước tăng 3,42% so với cùng kỳ, tạo nền tảng để tiếp tục hướng tới mục tiêu cả năm./.