Sự phát triển của ngành nông nghiệp trong cấu trúc đô thị mới không phải là lĩnh vực tách biệt, mà là bộ phận hữu cơ cấu thành mô hình tăng trưởng xanh và kinh tế tuần hoàn của Thủ đô. Để giải quyết mâu thuẫn giữa “phát triển hạ tầng bê tông” và “gìn giữ không gian sinh thái”, ngành Nông nghiệp Hà Nội đang thực hiện phân vùng quy hoạch với 3 vùng cốt lõi, lấy giá trị gia tăng và tính bản địa làm trọng tâm.

Theo nhận định của các chuyên gia, đô thị hóa là tất yếu nhưng trong bối cảnh đô thị hóa, Hà Nội vẫn rất cần nông nghiệp và những khoảng không gian xanh. Việc quy hoạch nông nghiệp lúc này cần phân định rất rõ 3 phân vùng chiến lược trong bối cảnh tái cấu trúc đô thị tầm nhìn 100 năm, đó là: Vùng nội đô, vùng ven đô và vùng ngoại ô. Ông Trần Huy Ánh- Hội kiến trúc Hà Nội nhấn mạnh:

"Chúng ta phải xem xét lại tất cả những cái dự án mà chúng ta định hướng là xanh, mà cái chúng ta đang thực thể nền kinh tế - xã hội chúng ta như thế nào. Chúng ta phát triển bền vững, thân thiện với môi trường và thích ứng với thực trạng kinh tế - xã hội của chúng ta."

Theo quy hoạch định hướng, vùng nội đô là các phường lõi trung tâm, quỹ đất hạn chế, mục tiêu không đặt vào năng suất mà tập trung hoàn toàn vào giá trị văn hóa, giải trí, điều hòa vi khí hậu. Điển hình như các vùng trồng quất cảnh nghệ thuật Tứ Liên, đào Nhật Tân, hay trà sen Hồ Tây. Các không gian này đóng vai trò điều tiết, tạo điểm nhấn xanh cho không gian đô thị.

Vùng ven đô sẽ phát triển nông nghiệp công nghệ cao và kinh tế tuần hoàn. Đây là dải lụa xanh bao bọc thành phố - nơi chịu áp lực chuyển đổi đất mạnh nhất nhưng cũng là nơi ứng dụng công nghệ số mạnh mẽ nhất, giảm 40% chi phí phân bón hóa học và giải quyết tận gốc bài toán môi trường.

Vùng ngoại ô sẽ tập trung phát triển nông nghiệp quy mô lớn và du lịch sinh thái trục cảnh quan. Mô hình được phát triển ở các xã xa trung tâm, giữ vai trò “lá phổi xanh” lớn nhất của Thủ đô. Nơi đây quy hoạch các vùng chuyên canh lúa đặc sản, cây ăn quả, trang trại chăn nuôi an toàn sinh học. Đây cũng là địa bàn trọng điểm phát triển mô hình du lịch canh nông gắn với làng nghề truyền thống thúc đẩy kinh tế du lịch xanh phát triển. Bà Hà Thị Vinh, Chủ tịch Hiệp hội làng nghề Thủ công mỹ nghệ Hà Nội cho rằng:

“Các làng nghề thường có hàng trăm, thậm chí hàng nghìn năm, vậy những sản phẩm ấy sẽ được mang ra với những câu chuyện của nghề, mang ra với văn hóa sinh hoạt cộng đồng trong các làng nghề, phối hợp với nhau đề đưa ra những câu chuyện hay để tổ chức xúc tiến cho du lịch”.

Đồng quan điểm chiến lược phân vùng, PGS.TS Đặng Văn Đông, Phó Viện trưởng Viện Nghiên cứu rau quả Việt Nam bổ sung thêm: “Tăng trưởng của nông nghiệp Hà Nội không còn dựa vào mở rộng diện tích hay tăng năng suất theo chiều rộng. Điểm cốt lõi là phải chuyển hẳn sang mô hình phát triển dựa trên đổi mới sáng tạo, đẩy mạnh ứng dụng khoa học, công nghệ, tạo ra sản phẩm chất lượng cao, giá trị lớn hơn trên một đơn vị đất đai”.

Phó Giám đốc Sở Nông nghiệp và Môi trường Hà Nội Tạ Văn Tường khẳng định, định hướng phát triển nông nghiệp công nghệ cao gắn với kinh tế nông nghiệp đô thị là bài toán lớn của Hà Nội giai đoạn 2026-2030 theo định hướng của thành phố.

“Xu hướng phát triển tất yếu là không chỉ mang chức năng sản xuất nông nghiệp mà còn tạo cảnh quan môi trường sinh thái. Đây sẽ là các công viên nông nghiệp trải nghiệm, không gian xanh góp phần ứng phó với biến đổi khí hậu và điều hòa sinh thái. Quy hoạch Thủ đô tầm nhìn 100 năm đã xác định mô hình sản xuất nông nghiệp hiện đại. Thành phố đã cập nhật quy hoạch một số vùng sản xuất nông nghiệp tập trung và sẽ tiếp tục hoàn thiện trong thời gian tới”.

Việc hợp nhất quản lý nông nghiệp và môi trường dưới mô hình chính quyền địa phương 2 cấp giúp Sở bố trí nguồn lực đồng bộ, khuyến khích thử nghiệm có kiểm soát các công nghệ, quy trình, mô hình kinh doanh mới. Qua đó, nông nghiệp không chỉ tạo ra dòng tiền mà còn là hạ tầng thiết yếu để xử lý môi trường, giúp Hà Nội chuyển mình thành đô thị tuần hoàn xanh, sạch, văn minh... Như vậy, bài toán nông nghiệp xen đô thị của Hà Nội đã tìm thấy lời giải từ tư duy phân vùng khoa học và trợ lực của công nghệ. Những vành đai xanh tuần hoàn từ các xã, phường đã, đang và tiếp tục gìn giữ không gian sinh thái bền vững cho Thủ đô./.