Thị trường chứng khoán Việt Nam đang bước vào một giai đoạn phát triển mới khi chính thức được nâng hạng từ thị trường cận biên lên thị trường mới nổi thứ cấp theo tiêu chuẩn của FTSE Russell từ ngày 21/9/2026. Cùng với cơ hội thu hút thêm dòng vốn và mở rộng quy mô thị trường, bước chuyển này cũng đặt ra những yêu cầu cao hơn đối với chất lượng thể chế, tính minh bạch, quản trị thị trường và cơ chế bảo vệ nhà đầu tư.

Từ thực tế đó, hoàn thiện pháp luật trở thành một trong những yêu cầu được đặt ra nhằm tạo nền tảng cho thị trường chứng khoán phát triển ổn định, đồng thời đáp ứng các chuẩn mực của một thị trường mới nổi.

Thị trường mới nổi, yêu cầu mới về thể chế

Phát biểu khai mạc hội thảo, PGS.TS. Nguyễn Tiến Vinh, Hiệu trưởng Trường Đại học Luật, Đại học Quốc gia Hà Nội cho biết, sau gần 30 năm hình thành và phát triển, thị trường chứng khoán Việt Nam đã trở thành kênh huy động vốn trung và dài hạn quan trọng của nền kinh tế. Quy mô vốn hóa ngày càng mở rộng, cấu trúc sản phẩm đa dạng hơn và số lượng nhà đầu tư tham gia thị trường không ngừng gia tăng.

Việc thị trường chứng khoán Việt Nam được nâng hạng từ ngày 21/9/2026, theo PGS.TS. Nguyễn Tiến Vinh, mở ra nhiều cơ hội và tạo thêm động lực cho thị trường, nhưng đồng thời cũng đặt ra yêu cầu cấp thiết về hoàn thiện pháp luật.

Trong đó, các vấn đề về chuẩn mực quản trị, tính minh bạch, cơ chế bảo vệ nhà đầu tư, thu hút nhà đầu tư nước ngoài và nâng cao năng lực giám sát của cơ quan quản lý được đặt ra rõ nét hơn.

Theo lãnh đạo Trường Đại học Luật, Đại học Quốc gia Hà Nội, Luật Chứng khoán năm 2019 và các văn bản hướng dẫn thi hành đã từng bước tiệm cận thông lệ quốc tế, góp phần thúc đẩy thị trường phát triển. Tuy nhiên, thực tiễn áp dụng cũng cho thấy vẫn còn những khoảng trống, điểm nghẽn cần tiếp tục được nhận diện và tháo gỡ.

Bài toán đặt ra là xây dựng hệ thống pháp luật vừa đáp ứng các tiêu chuẩn của thị trường chứng khoán mới nổi, vừa phù hợp với đặc thù của nền kinh tế Việt Nam và bảo đảm tính khả thi trong thực tiễn.

Gỡ điểm nghẽn, tăng tính đồng bộ

Một trong những nội dung được hội thảo tập trung thảo luận là thực trạng pháp luật về thị trường chứng khoán và những vấn đề cần tiếp tục hoàn thiện.

Theo đó, sự đồng bộ giữa Luật Chứng khoán với Luật Doanh nghiệp, Luật Đầu tư, pháp luật về thuế và ngoại hối là vấn đề cần được xem xét. Các quy định về điều kiện phát hành, niêm yết, chào bán chứng khoán cũng cần được đánh giá để xác định những điểm còn chưa phù hợp với thực tiễn hoạt động của doanh nghiệp và thị trường.

Cùng với đó là yêu cầu hoàn thiện khuôn khổ pháp lý đối với các chủ thể tham gia thị trường. Hội thảo đặt vấn đề về địa vị pháp lý và hoạt động của Ủy ban Chứng khoán Nhà nước, Tổng công ty Lưu ký và Bù trừ Chứng khoán Việt Nam, các Sở giao dịch chứng khoán, công ty chứng khoán, quỹ đầu tư chứng khoán và mối liên hệ giữa thị trường chứng khoán với các thị trường liên quan.

Việc xác định rõ vai trò, trách nhiệm và cơ chế phối hợp giữa các chủ thể được xem là một trong những nội dung quan trọng để nâng cao hiệu quả quản lý, giám sát và vận hành thị trường.

Thu hút dòng vốn nhưng vẫn phải kiểm soát rủi ro

Trong bối cảnh thị trường chứng khoán Việt Nam được nâng hạng, khả năng thu hút dòng vốn nước ngoài cũng là vấn đề được quan tâm. Các nội dung về quyền bình đẳng của nhà đầu tư nước ngoài, giới hạn sở hữu nước ngoài, room ngoại, cơ chế thanh toán và bù trừ được đặt ra trong quá trình hoàn thiện pháp luật.

Đây cũng là bài toán cân bằng giữa mở rộng khả năng tiếp cận thị trường với yêu cầu bảo đảm an toàn, ổn định. Pháp luật cần tạo điều kiện cho dòng vốn tham gia thị trường, đồng thời duy trì các cơ chế quản lý phù hợp để hạn chế những rủi ro có thể phát sinh.

Cùng với thu hút vốn, minh bạch thông tin và bảo vệ nhà đầu tư là những yêu cầu không thể tách rời. Khi quy mô thị trường và số lượng nhà đầu tư tăng lên, chất lượng thông tin được công bố càng có vai trò quan trọng đối với việc ra quyết định đầu tư.

Tại hội thảo, các vấn đề liên quan đến chế tài đối với hành vi thao túng thị trường, giao dịch nội gián, công bố thông tin sai lệch cũng được đặt ra. Bên cạnh xử lý vi phạm, cơ chế giải quyết tranh chấp giữa nhà đầu tư với công ty đại chúng và các định chế tài chính trung gian cũng cần được nghiên cứu để nâng cao hiệu quả bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp của các bên.

Pháp luật trước những thay đổi của thị trường

Không chỉ giải quyết những vấn đề hiện hữu, hội thảo còn đặt ra yêu cầu hoàn thiện pháp luật trước sự thay đổi nhanh chóng của công nghệ và sản phẩm tài chính.

Sự phát triển của công nghệ tài chính, giao dịch thuật toán, tài sản số và chứng khoán số đang tạo ra những mô hình hoạt động mới trên thị trường. Điều này đặt ra yêu cầu đối với tư duy xây dựng pháp luật, trong đó cần tính đến những rủi ro mới nhưng đồng thời không cản trở đổi mới sáng tạo.

Theo hướng này, pháp luật cần có khả năng thích ứng với sự phát triển của thị trường, bảo đảm cơ chế quản lý đủ rõ để kiểm soát rủi ro nhưng vẫn tạo không gian cho những mô hình, sản phẩm và phương thức giao dịch mới.

Hội thảo là diễn đàn để các nhà khoa học, nhà quản lý, chuyên gia và những người hoạt động thực tiễn cùng trao đổi về các vấn đề trên. Sau quá trình phản biện và đánh giá, Ban Tổ chức đã lựa chọn 16 báo cáo khoa học phù hợp với chủ đề, đáp ứng yêu cầu chuyên môn và có ý nghĩa về cả lý luận, thực tiễn để đăng trong Kỷ yếu Hội thảo.

Các tham luận tập trung nhận diện những vấn đề pháp lý đang đặt ra đối với thị trường chứng khoán trong giai đoạn mới, từ đó đề xuất các giải pháp hoàn thiện pháp luật theo hướng đồng bộ, khả thi và phù hợp với quá trình hội nhập.

Theo Ban Tổ chức, kết quả nghiên cứu, trao đổi tại hội thảo hướng tới việc hình thành những khuyến nghị chính sách có giá trị tham khảo cho quá trình sửa đổi, hoàn thiện pháp luật về thị trường chứng khoán Việt Nam trong bối cảnh thị trường đã bước sang giai đoạn phát triển mới.

Hội thảo cũng là một trong những hoạt động thuộc chuỗi chương trình chào mừng 50 năm truyền thống Trường Đại học Luật, Đại học Quốc gia Hà Nội (1976-2026).