Tại HTX Nông nghiệp Khánh Phong, xã Yên Lãng, những vườn cây ăn quả đang được canh tác theo hướng an toàn, hữu cơ. Từ sản xuất trồng trọt, HTX từng bước kết hợp với chăn nuôi để hình thành chu trình khép kín. Chất thải chăn nuôi sau xử lý trở thành nguồn phân bón cho cây trồng; phụ phẩm từ trồng trọt tiếp tục được tận dụng trong chăn nuôi. Ông Nguyễn Tuấn Anh, thành viên HTX Nông nghiệp Khánh Phong cho biết: “Phân qua xử lý không còn hôi thối… Chúng tôi chăn nuôi kết hợp với cây trồng và làm theo quy trình VietGAP của HTX.”

Thành lập năm 2017 với 15 thành viên, đến nay Khánh Phong có khoảng 30 ha sản xuất, trong đó cây ăn quả chiếm phần lớn diện tích và khoảng 15 ha dành cho chăn nuôi. Doanh thu đạt từ 500 đến 700 triệu đồng mỗi ha mỗi năm. Điều đáng nói là HTX không phát triển từng khâu riêng lẻ, mà tổ chức sản xuất theo hướng các hoạt động hỗ trợ lẫn nhau, giảm chi phí đầu vào và hạn chế chất thải ra môi trường.

Ông Nguyễn Thế Lâm, Giám đốc HTX Nông nghiệp Khánh Phong cho biết: “Chúng tôi phân công mỗi thành viên sản xuất từ một đến hai sản phẩm, không trùng nhau; các sản phẩm có thể tương tác, sử dụng chéo dịch vụ của nhau, từ chăn nuôi cung cấp nguyên liệu cho trồng trọt…”

Không chỉ tận dụng nguồn chất thải, Khánh Phong còn ứng dụng công nghệ quản lý vùng trồng, cập nhật dữ liệu về nước, phân bón, thời tiết, tình trạng sinh trưởng của cây và truy xuất nguồn gốc bằng mã QR.

Cũng theo hướng biến chất thải thành tài nguyên, hiện nay nhiều công ty, HTX ở Hà Nội đều thay đổi phương thức canh tác, sản xuất theo hướng xanh, tuần hoàn, thân thiện với môi trường. Ông Nguyễn Ngọc Quỳnh, Giám đốc Công ty cổ phần nấm Việt cho biết, việc đưa kinh tế tuần hoàn vào sản xuất không chỉ tận dụng được các loại phế phẩm nông nghiệp, mà còn tạo ra giá trị kinh tế, sản phẩm làm ra thân thiện với môi trường.

“Hiện tại sản phẩm nấm mỡ của chúng tôi thì đang sử dụng sản phẩm rơm, rạ của bà con nông dân sau vụ thu hoạch, điều này tránh được việc đốt bỏ rơm rạ, ảnh hưởng đến môi trường. Ngoài ra, bã của nấm mỡ sau thu hoạch lại được tái sản xuất cho bà con nông dân nôi trồng hoa màu, hoặc các sản phẩm nông nghiệp khác. Hiện nay, mỗi năm chúng tôi đang sử dụng từ 200 đến 300 tấn rơm khô”.

Từ các loại phụ phẩm nông nghiệp được thu gom, nhiều HTX đã đưa vào bể ủ cùng men vi sinh. Sau quá trình xử lý, nguồn phân hữu cơ này lại được sử dụng để chăm bón cho cây trồng. Một vòng tuần hoàn được hình thành ngay trên đồng ruộng: phụ phẩm – xử lý – tái sử dụng – tạo ra nông sản mới. Cách làm này vừa giảm lượng chất thải, vừa giảm chi phí phân bón và hạn chế tác động đến đất, nước, không khí.

 Theo bà Nguyễn Thị Loan, chuyên gia nông nghiệp hữu cơ, để các mô hình này phát triển bền vững, cần đồng thời bảo đảm quy trình sản xuất, công nghệ xử lý, chất lượng sản phẩm và đầu ra thị trường.

“Sản xuất nông nghiệp hữu cơ phải tuân thủ nghiêm ngặt quy trình từ vùng nguyên liệu, giống, canh tác đến chế biến…”

Ở góc độ quản lý ngành, Hà Nội xác định nông nghiệp xanh, nông nghiệp tuần hoàn không chỉ là giải pháp môi trường, mà còn là hướng đi để nâng cao hiệu quả sản xuất và giá trị nông sản. Phó Giám đốc Sở Nông nghiệp và Môi trường Hà Nội Tạ Văn Tường cho rằng, cốt lõi của kinh tế nông nghiệp tuần hoàn là giảm chi phí, giảm sử dụng nguyên liệu đầu vào, giảm phát thải; đồng thời tái sử dụng chất thải chăn nuôi, phụ phẩm trồng trọt để tạo thành chu trình sản xuất khép kín. Từ những yêu cầu thực tế và nhu cầu của thị trường, phương thức sản xuất này đã trở thành xu hướng mạnh mẽ.

“Trong những năm trước đây, sản xuất nông nghiệp theo hướng sinh thái, tuần hoàn, chuỗi giá trị và chuyển đổi xanh chỉ là các mô hình, nhưng thời gian gần đây đã trở thành xu hướng phát triển mạnh mẽ. Nhân tố để làm thay đổi tư quy, nhận thức từ người tiêu dùng, đến người sản xuất đó là chủ trương chính sách của Đảng, của nhà nước, đặc biệt các chỉ đạo của thành phố đã xác định rất cụ thể cho chuyển đổi phát triển nông nghiệp sinh thái, tạo cảnh quan môi trường sinh thái và ứng phó biến đổi khí hậu, cũng như giảm phác thải”.

Từ nhu cầu của thị trường và xu thế sản xuất, những vòng tuần hoàn của nông nghiệp Hà Nội đã được hình thành và đang dần làm thay đổi nhận thức của các doanh nghiệp, HTX, ở đó, chất thải không còn đơn thuần là thứ phải loại bỏ; phụ phẩm không còn bị xem là phế thải… mà khi được xử lý và tái sử dụng đúng cách, chúng trở thành nguồn lực để tạo ra những giá trị mới.

Triển khai Nghị quyết Đại hội Đảng bộ thành phố Hà Nội lần thứ XVIII, phát triển nông nghiệp xanh, sinh thái, tuần hoàn đã đi vào thực tiễn. Đó không chỉ là câu chuyện về giảm phát thải hay bảo vệ môi trường, mà còn là hướng đi để giảm chi phí, nâng cao giá trị nông sản, tăng thu nhập cho người dân và xây dựng nền nông nghiệp Thủ đô hiện đại, hiệu quả, bền vững./.