Ngày 19/10, tại Trường Trung học phổ thông Mạc Đĩnh Chi, Hà Nội, một nam sinh lớp 12 bất ngờ hành hung cô giáo trong giờ học, khiến cô bị tổn hại sức khỏe 12% còn nam sinh bị khởi tố, tạm giam để điều tra về tội cố ý gây thương tích. Chỉ vài ngày sau, một vụ việc khác xảy ra tại Trường Cao đẳng Công nghệ quốc tế Lilama 2, ở Đồng Nai, khi nam sinh B.T.H. bịa đặt thông tin xe khách giả mạo chở mình đến khu vực biên giới Campuchia nhằm thuyết phục gia đình cho sử dụng xe máy cá nhân đi học. Nhà trường đã phát đi cảnh báo dựa trên thông tin ban đầu, sau đó phải gửi lời xin lỗi vì chưa xác minh thông tin với cơ quan công an.

Hai vụ việc tuy khác nhau về tính chất nhưng đều xuất phát từ sự thiếu hụt khả năng kiểm soát cảm xúc và chịu trách nhiệm khi mong muốn cá nhân không được đáp ứng. Dưới góc độ tâm lý học, Chuyên gia Đỗ Thị Hồng Minh, Trung tâm Tâm lý và Phát triển con người NHC Việt Nam phân tích:
“Ở đây có một vấn đề là khả năng điều hòa cảm xúc của các bạn khi mong muốn không được đáp ứng. Cảm xúc tức giận, xấu hổ hay lo sợ mất lợi ích là chuyện rất bình thường, nhưng điều quan trọng là các bạn làm gì với những cảm xúc đó. Một người có kỹ năng điều hòa tốt, có thể tức giận nhưng vẫn biết dừng lại, vẫn cân nhắc giới hạn đạo đức của mình. Chúng ta cần hiểu: biết đúng và làm đúng là hai việc hoàn toàn khác nhau. Khi bị cảm xúc chi phối, nếu không kiểm soát được, người ta vẫn có thể lựa chọn hành vi sai trái với những điều mình đã biết.”

Theo số liệu thống kê của Bộ Giáo dục và Đào tạo trong năm học 2023-2024, cả nước ghi nhận 466 vụ bạo lực học đường, với 1.453 học sinh có liên quan. Những con số này cho thấy sự bồng bột của các em không phải câu chuyện bộc phát ngẫu nhiên, mà là kết quả của một quá trình.

Để một đứa trẻ không bị cuốn theo những xung động cảm xúc, cốt lõi của giáo dục nhân cách phải bắt đầu từ gia đình. Trước khi trẻ học cách kiểm soát cảm xúc ngoài xã hội, cách ứng xử và thói quen sinh hoạt hàng ngày của cha mẹ sẽ là 'tấm gương' đầu tiên mà các em soi vào. Anh Trần Văn Minh, trú ở Phường Cầu Giấy cho biết:
“Tôi không quát mắng, mà phải tìm hiểu xem là con đang nghĩ gì, lý do tại sao con hành động như vậy. Và mình sẽ phân tích cho con xem, con hành động như thế là đúng hay sai. Quan trọng nhất vẫn là môi trường của các bạn đấy. Từ lời ăn tiếng nói, hành động cử chỉ của phụ huynh trong sinh hoạt thường niên, để cho con nhìn vào học tập và noi theo.”

Sự đồng hành của cha mẹ là cội gốc, nhưng giáo dục nhân cách không thể dừng lại ở tình thương hay bao bọc cảm xúc. Với nhiều năm kinh nghiệm trong giáo dục, GS.TS, Nhà giáo Nhân dân Nguyễn Thị Mỹ Lộc cho rằng, khi người trẻ đã bước sang ngưỡng cửa trưởng thành, nhận thức được đúng sai thì bài học về giới hạn và trách nhiệm pháp lý cần phải được thực thi nghiêm túc:
“Nhà trường với một số lượng lớn học trò đôi khi là không thể bao quát hết được, nhưng cha mẹ và gia đình phải quan sát con mình. Đến độ tuổi trung học phổ thông đã là người trưởng thành rồi, nên phải chịu trách nhiệm với hành vi của mình. Ở đây phải có một hình thức kỷ luật thích đáng để mà nhắc nhở và “reset” lại hành vi và thái độ. Nếu như chúng ta không quan tâm đầy đủ từ bây giờ, có thể dẫn đến những hậu quả còn tai hại hơn sau này.”

Đứng trước những vấp ngã của người trẻ, kỷ luật nghiêm minh là cần thiết, nhưng sự kiên nhẫn, làm gương từ gia đình và nhà trường mới là giải pháp bền vững nhất. Để mỗi người trẻ, trước những áp lực hay mong muốn cá nhân, biết tự dừng lại trước cái sai, học cách kiểm soát cảm xúc và tự chịu trách nhiệm với chính tương lai của mình./.