Bạo lực gia đình không chỉ là những trận đòn. Đó còn có thể là bạo lực tinh thần, tình dục, kinh tế. Những hành vi ấy, dù diễn ra dưới hình thức nào, đều có thể để lại những hậu quả lâu dài đối với người bị bạo lựcvà làm tổn thương chính nền tảng của gia đình.

Vụ việc xảy ra tại xã Cổ Đạm, tỉnh Hà Tĩnh là một minh chứng. Đầu năm 2026, Nguyễn Văn Nam, 31 tuổi, trú tại xã Cổ Đạm, tỉnh Hà Tĩnh, bị Tòa án nhân dân khu vực 3 tỉnh Hà Tĩnh tuyên phạt 21 tháng tù giam về hành vi bạo hành bé gái là con riêng của vợ.

Theo điều tra, khoảng 22 giờ ngày 18 tháng 10 năm 2025, sau khi uống bia từ nhà mẹ đẻ về, Nam đã có hành vi bạo hành cháu bé. Sau đó, cháu bé được người dân phát hiện và đưa đi cấp cứu. Theo lời khai của Nam, nguyên nhân vụ việc xuất phát từ những bực tức liên quan đến cháu bé.

 “Thời điểm đó, tôi mới uống rượu xong, say rượu nên cũng nóng giận, không kiểm soát được hành động của mình. Đánh cháu xong thì tôi mới nhận ra hành vi của mình và rất hối hận.” Tại cơ quan điều tra, Nguyễn Văn Nam ân hận nói.

Đây là một vụ việc cụ thể, nhưng không phải câu chuyện chỉ của một gia đình. Theo báo cáo của Chính phủ về kết quả thực hiện các mục tiêu quốc gia về bình đẳng giới năm 2025, cả nước ghi nhận hơn 1.900 hộ có hành vi bạo lực gia đình, với tổng số hơn 2.000 người có hành vi bạo lực. Tại Hà Tĩnh, theo thống kê của Phòng Cảnh sát hình sự Công an tỉnh, trong năm 2025 xảy ra 3 vụ cố ý gây thương tích và 2 vụ giết người có liên quan đến xâm hại trẻ em và bạo lực gia đình. Đáng chú ý, cơ quan điều tra nhận định những vụ việc được thống kê mới chỉ là một phần nổi.

Những con số ấy cho thấy phía sau một vụ việc cụ thể là một vấn đề rộng hơn, liên quan đến cách ứng xử, những áp lực trong đời sống và nhận thức của mỗi thành viên trong gia đình. Vậy điều gì khiến bạo lực vẫn có thể xảy ra ngay trong nơi được coi là mái ấm? Luật sư Phan Văn Chiều, Giám đốc Công ty Trách nhiệm hữu hạn Luật Hà Châu, phường Thành Sen, tỉnh Hà Tĩnh, phân tích: “Bạo lực gia đình, thông thường diễn ra ở một số gia đình mà kinh tế khó khăn, bức bách và thứ hai là trong các gia đình mà có trụ cột là những người đàn ông có tình trạng nghiện bia rượu. Nhưng bên cạnh đó thì cũng có những gia đình có đời sống khá giả, tuy nhiên do nhận thức, do tư tưởng gia trưởng trong gia đình, nên vẫn diễn ra tình trạng bạo lực gia đình.”

Từ những phân tích này có thể thấy, bạo lực gia đình không chỉ gắn với một hoàn cảnh kinh tế hay một kiểu gia đình nhất định. Áp lực cuộc sống, rượu bia có thể tác động đến hành vi, nhưng phía sau đó còn là những vấn đề về nhận thức, định kiến và cách ứng xử giữa các thành viên. Tư tưởng gia trưởng, quan niệm coi bạo lực là chuyện riêng trong nhà hay xem việc đánh mắng là một cách dạy dỗ có thể khiến hành vi sai trái bị dung túng và kéo dài. Hệ lụy của bạo lực gia đình cũng không dừng lại ở những tổn thương có thể nhìn thấy. Người bị bạo lực có thể phải đối mặt với những ảnh hưởng lâu dài về tinh thần, trong đó trẻ em là nhóm đặc biệt dễ bị tổn thương. Theo bác sĩ chuyên khoa I Nguyễn Ngọc Quý, Phó Trưởng khoa Khám bệnh - Cấp cứu, Bệnh viện Tâm thần Hà Tĩnh: “Các tổn thương tâm lý thường kéo dài hơn các tổn thương thể chất, đặc biệt là đối với trẻ em, có thể ảnh hưởng sâu sắc đến cảm xúc, đến hành vi, nhận thức và sự phát triển toàn diện của trẻ. Người phụ nữ sau khi bị bạo hành, bạo lực gia đình thường làm cho người phụ nữ mất tự tin, mất niềm tin và tự ti trong cuộc sống, có thể làm cho người phụ nữ xuất hiện các bệnh lý như là lo âu, trầm cảm.”

Bạo lực vì thế có thể để lại những khoảng trống rất khó bù đắp trong đời sống của một gia đình. Với trẻ em, những gì các em chứng kiến có thể ảnh hưởng đến cách nhìn nhận về tình cảm, sự tôn trọng và cách giải quyết mâu thuẫn. Với người trưởng thành, những tổn thương tinh thần có thể kéo dài ngay cả khi hành vi bạo lực đã chấm dứt. Một vấn đề khác cũng cần được nhìn nhận đầy đủ là bạo lực gia đình không chỉ xảy ra đối với phụ nữ và trẻ em. Số liệu trong báo cáo được dẫn cho thấy nam giới cũng có thể trở thành người bị bạo lực gia đình của nhiều hình thức bạo lực trong gia đình. Điều đó cho thấy phòng, chống bạo lực gia đình cần được tiếp cận toàn diện, hướng tới bảo vệ quyền, lợi ích hợp pháp và sự an toàn của các thành viên gia đình, không phân biệt giới tính hay vị trí trong gia đình.

Để phòng ngừa và ngăn chặn bạo lực gia đình hiệu quả, một trong những yêu cầu quan trọng là phải phát hiện sớm và can thiệp kịp thời. Khi những hành vi bạo lực bị xem nhẹ hoặc không được nhận diện đúng, xử lý ngay từ khi mới phát sinh, nguy cơ tái diễn, kéo dài và diễn biến  nghiêm trọng hơn có thể xảy ra. Từ thực tiễn công tác phòng ngừa, phát hiện và xử lý các vụ việc liên quan đến bạo lực gia đình, Trung tá Nguyễn Văn Thanh, Phó Trưởng phòng Cảnh sát Hình sự, Công an tỉnh Hà Tĩnh, cho biết:“Để giải quyết vấn đề bạo lực gia đình cần một giải pháp căn cơ và có chiều sâu; lực lượng công an cơ sở phải kịp thời phát hiện và xử lý nghiêm các hành vi vi phạm. Đặc biệt là phải phát hiện và triệu tập, gọi hỏi, răn đe, tuyên truyền cá biệt đối với các trường hợp có nguy cơ cao và đưa vào áp dụng biện pháp nghiệp vụ quản lý, để phòng ngừa vi phạm.”

Phòng, chống bạo lực gia đình vì thế không thể chỉ dừng ở việc xử lý khi hậu quả đã xảy ra mà cần chú trọng phòng ngừa, phát hiện sớm và can thiệp kịp thời. Bên cạnh việc thực thi nghiêm các quy định của pháp luật, cần tăng cường giáo dục về bình đẳng giới, quyền và nghĩa vụ của mỗi thành viên; nâng cao nhận thức để mỗi người hiểu rằng mâu thuẫn phải được giải quyết bằng đối thoại, tôn trọng và hợp tác, chứ không phải bằng bạo lực. Đồng thời, cần tạo điều kiện để người bị bạo lực gia đình chủ động lên tiếng và tìm kiếm sự hỗ trợ khi cần thiết; nâng cao trách nhiệm của gia đình và cộng đồng trong việc  phát hiện, thông báo, hỗ trợ xử lý các vụ việc, từng bước xóa bỏ quan niệm coi bạo lực gia đình là chuyện riêng của mỗi nhà.

          Bài viết do Ban Thời sự (VOV1), Đài TNVN phối hợp với Cục Văn hóa cơ sở, Gia đình và Thư viện, Bộ Văn hóa-Thể thao và Du lịch thực hiện./.