Đầu tư vào chăm sóc không chỉ là đầu tư cho an sinh xã hội, mà còn là đầu tư vào việc làm, nâng cao quyền năng kinh tế của phụ nữ và tạo nền tảng cho một nền kinh tế mạnh mẽ, kiên cường hơn. Đây là nội dung được các đại biểu tập trung thảo luận tại Hội thảo “Nâng cao quyền năng cho phụ nữ trong nền kinh tế chăm sóc”, do Bộ Nội vụ phối hợp với Cơ quan Liên hợp quốc về Bình đẳng giới và Trao quyền cho phụ nữ (UN Women) và Đại sứ quán Australia tại Việt Nam tổ chức sáng (8/10), tại Hà Nội. Hội thảo diễn ra trong bối cảnh Việt Nam đang bắt đầu định hình các ưu tiên cho Đối thoại chính sách cao cấp về Phụ nữ và Kinh tế APEC 2027.

Đầu tư vào chăm sóc không chỉ là đầu tư cho an sinh xã hội, mà còn tạo việc làm, nâng cao quyền năng  kinh tế của phụ nữ và góp phần xây dựng nền kinh tế mạnh mẽ, kiên cường hơn. 

Hội thảo nhằm thu thập thông tin phục vụ hoạch định, thực thi chính sách thúc đẩy quyền năng kinh tế cho phụ nữ trong bối cảnh Việt Nam có những thay đổi nhanh về nhân khẩu học; đồng thời tham vấn, đóng góp ý kiến cho việc định hình các nội dung ưu tiên của Đối thoại chính sách cao cấp về Phụ nữ và Kinh tế cùng các sự kiện liên quan trong Năm APEC 2027.

Phát biểu khai mạc, Thứ trưởng Bộ Nội vụ Nguyễn Thị Hà cho rằng, nâng cao quyền năng cho phụ nữ trong nền kinh tế chăm sóc là vấn đề không mới, nhưng đang đòi hỏi cách tiếp cận toàn diện, hệ thống và phù hợp hơn với những thay đổi nhanh chóng của Việt Nam và khu vực châu Á - Thái Bình Dương.

Theo Thứ trưởng Nguyễn Thị Hà, kinh tế chăm sóc không chỉ là câu chuyện an sinh xã hội hay bình đẳng giới, mà còn liên quan trực tiếp đến thị trường lao động, năng suất, chất lượng nguồn nhân lực, năng lực cạnh tranh và khả năng thích ứng của nền kinh tế trước những thay đổi dài hạn về nhân khẩu học.

Một trong những thách thức lớn hiện nay là khối lượng công việc chăm sóc và nội trợ không được trả công mà phụ nữ đang đảm nhận. Năm 2025, thời gian phụ nữ dành cho công việc nội trợ và chăm sóc gia đình cao gấp 1,68 lần nam giới. Đây là rào cản lớn đối với quyền năng kinh tế của phụ nữ, đồng thời ảnh hưởng đến năng suất lao động và chất lượng nguồn nhân lực trong dài hạn.

Trong khi đó, Việt Nam đang đứng trước những thay đổi mạnh về cơ cấu dân số. Dự báo đến năm 2034, Việt Nam bước vào giai đoạn dân số già. Quy mô hộ gia đình thu hẹp, mức sinh giảm và xu hướng di cư lao động gia tăng khiến nhu cầu chăm sóc ngày càng lớn, trong khi mô hình chăm sóc truyền thống, chủ yếu dựa vào phụ nữ, đang chịu nhiều áp lực.

Trước thực tế này, Việt Nam đang rà soát, hoàn thiện khung pháp lý, chính sách liên quan như Bộ luật Lao động, Luật Bình đẳng giới, Luật Bảo hiểm xã hội, Luật Dân số và Chiến lược quốc gia về bình đẳng giới giai đoạn 2021-2030. Nhiều nghị quyết của Đảng cũng nhấn mạnh phát triển hệ thống an sinh xã hội, đổi mới dịch vụ chăm sóc, xây dựng hệ thống đa tầng, hiện đại, bền vững.

 “Việt Nam cũng phải có trách nhiệm đóng góp và tham gia hoạch định trong khuôn khổ chính sách chung của khu vực, trong đó có kinh tế chăm sóc. Và hiện nay thì nâng cao quyền năng kinh tế cho phụ nữ và tăng cường sự tham gia của họ vào kinh tế khu vực luôn là ưu tiên hàng đầu trong các chương trình nghị sự của APEC. Phụ nữ chỉ có thể ra quyết định được, phải có quyền năng kinh tế, có việc làm, có thu nhập và cái lao động mà không trả công phải được thu hẹp dần. Thì khi đó chị em mới có điều kiện để ngang bằng được trong phát triển sự nghiệp.” Thứ trưởng Nguyễn Thị Hà nêu rõ.

Cho rằng cần thay đổi cách nhìn về kinh tế chăm sóc, bà Caroline Nyamayemombe, Trưởng Đại diện UN Women tại Việt Nam, nhấn mạnh, phụ nữ tại khu vực châu Á - Thái Bình Dương vẫn đang gánh phần lớn công việc chăm sóc không được trả công, qua đó hạn chế cơ hội tham gia thị trường lao động và đảm nhiệm các vị trí lãnh đạo. Đầu tư vào dịch vụ chăm sóc vì vậy có thể tạo thêm việc làm, thúc đẩy bình đẳng và tăng sức chống chịu của nền kinh tế. Để giải quyết bài toán này cần sự phối hợp giữa chính sách công của Chính phủ, đổi mới của khu vực tư nhân và kinh nghiệm thực tiễn từ các tổ chức xã hội, cộng đồng.

 “UN Women có thể mang đến tầm ảnh hưởng mạnh mẽ ở cấp độ toàn cầu, khu vực và quốc gia cho chương trình nghị sự này. Thông qua nhiệm vụ xây dựng các quy phạm, chuyên môn về chính sách và quan hệ đối tác với chính phủ, khu vực tư nhân, tổ chức phi chính phủ và các tổ chức phụ nữ, chúng tôi hỗ trợ cho việc tạo ra những bằng chứng, thiết kế các chính sách và đầu tư có thích ứng giới, và chuyển đổi các cam kết về trao quyền kinh tế cho phụ nữ và nền kinh tế chăm sóc thành những hoạt động thực tiễn.” Bà Caroline Nyamayemombe cho biết thêm.

Các đại biểu tại Hội thảo cũng cho rằng, xây dựng một hệ thống chăm sóc hiệu quả đòi hỏi trách nhiệm và đầu tư chung của Chính phủ, doanh nghiệp, cộng đồng và gia đình. Trong đó, cần chú trọng phát triển dịch vụ chăm sóc, xây dựng môi trường làm việc thân thiện với gia đình, tăng cường bảo trợ xã hội, phát triển các doanh nghiệp chăm sóc và thúc đẩy đổi mới sáng tạo. APEC 2027 được đánh giá là cơ hội để Việt Nam đóng góp và định hình các đề xuất khu vực về quyền năng kinh tế của phụ nữ, gắn kinh tế chăm sóc với kinh tế xanh, kinh tế số và xu hướng già hóa dân số.

Năm 2027, Việt Nam sẽ là Chủ nhà APEC. Bộ Nội vụ sẽ chủ trì tổ chức Đối thoại chính sách cao cấp về Phụ nữ và Kinh tế APEC, Đối thoại công - tư về Phụ nữ và Kinh tế cùng các sự kiện liên quan. Những khuyến nghị từ Hội thảo sẽ góp phần chuẩn bị cho các hoạt động này, hướng tới một chương trình nghị sự về kinh tế chăm sóc toàn diện, thiết thực và định hướng thực thi./.