Năm 2025, số bệnh nhân lao phát hiện là trên 119 nghìn ca, chiếm 63% tổng số ca mắc mới ước tính có trong cộng đồng. Việt Nam xếp thứ 12/30 nước có gánh nặng bệnh lao cao nhất thế giới và đứng thứ 10/30 nước có gánh nặng bệnh lao kháng thuốc cao nhất thế giới.
Tại Nghị quyết 72 về một số giải pháp đột phá, tăng cường bảo vệ, chăm sóc và nâng cao sức khỏe nhân dân, định hướng quan trọng của ngành y tế là chuyển trọng tâm từ “chữa bệnh” sang “phòng bệnh”, lấy y tế cơ sở làm nền tảng, trong đó quy định, từ năm 2026, “người dân được khám sức khỏe định kỳ và sàng lọc miễn phí ít nhất một lần mỗi năm”, qua đó tạo cơ hội phát hiện sớm nhiều bệnh, trong đó có bệnh lao.
TS.BS cao cấp Đinh Văn Lượng, Giám đốc BV Phổi Trung ương, Trưởng ban Điều hành Chương trình Chống lao Quốc gia cho biết, trên cơ sở chủ đề toàn cầu, Việt Nam lựa chọn chủ đề Ngày Thế giới phòng chống lao 24 tháng 3 năm 2026 là: Phát hiện lao gắn với khám sức khỏe định kỳ cho mỗi người dân: "Phát hiện lao gắn với mỗi quốc gia có dẫn dắt riêng thì Việt Nam là khám sức khỏe định kỳ cho mỗi người dân, điều này rất phù hợp với cái mong muốn với sự quan tâm đặc biệt của Đảng, theo đó, mỗi người dân đều phải được khám 1 lần, trong số những người khám 1 lần đấy thì bắt buộc phải có 1 ô sàng lọc phát hiện lao và phải làm tất thực chất. Chúng tôi nghĩ là tất cả người dân đều được khám mà các thầy thuốc khám thì đây là đều những thầy thuốc có chứng chỉ hành nghề. Các bác sĩ khám phải chú ý đến cái câu chuyện là tuyệt đối không để để sót những người bệnh nghi lao. Và để phát hiện lao thì rõ ràng chúng ta có 2 X, X-quang và Xpert , với cái trang thiết bị như này thì hoàn toàn là chúng ta có thể thực hiện được" - TS Đinh Văn Lượng cho biết.
Theo đề xuất này, trong khám sức khỏe định kỳ hoặc khám sàng lọc, người dân được chụp X-quang ngực kiểm tra và xét nghiệm GeneXpert (cho những trường hợp có hình ảnh X-quang bất thường nghi lao). Bên cạnh đó cần xóa bỏ tâm lý kỳ thị đối với người mắc lao, bởi đây là bệnh có thể chữa khỏi. Tại Việt Nam, nếu bệnh được phát hiện sớm và điều trị đúng phác đồ, tỉ lệ điều trị thành công đạt khoảng 90%, cao hơn mức trung bình toàn cầu (88%).
Theo TS.BS Đinh Văn Lượng, việc phát hiện sớm và điều trị kịp thời không chỉ giúp người bệnh hồi phục mà còn góp phần ngăn chặn lây lan trong cộng đồng: "Toàn bộ mạng lưới y tế cơ sở Việt Nam rất đầy đủ và giỏi, như vậy khi phát hiện được bệnh nhân thì các thầy thuốc chuyên trách hệ thống bệnh phổi các tỉnh địa phương sẽ quản lý điều trị toàn bộ toàn bộ. Như chúng ta biết là nếu những bệnh lao nhạy cảm và phát hiện sớm thì điều trị 6 tháng là khỏi kể cả lao kháng thuốc phát hiện sớm điều trị quản lý cũng tốt và nếu mà có di chứng thì các bệnh viện phổi các địa phương có thể điều trị nội khoa hoặc can thiệp ngoại khoa để hỗ trợ cho điều trị đến cùng"
Kế thừa thông điệp kêu gọi hành động toàn cầu trong những năm gần đây, chủ đề Ngày Thế giới phòng, chống lao năm 2026 (24/03) trên toàn cầu là: “Yes! We Can End TB! Led by Countries! Powered by People!” (“Đúng! Chúng ta có thể chấm dứt bệnh lao! Quốc gia dẫn dắt – Người dân đồng hành!”). Chủ đề nhấn mạnh những yếu tố then chốt thúc đẩy tiến bộ trong cuộc chiến chống lao là vai trò lãnh đạo của các quốc gia và sức mạnh của người dân; khẳng định rằng các quốc gia không chỉ tham gia mà chính là lực lượng dẫn dắt trong cuộc chiến chống bệnh lao.
Trên cơ sở chủ đề toàn cầu, Việt Nam lựa chọn chủ đề Ngày Thế giới phòng, chống lao năm 2026 là: Phát hiện lao gắn với khám sức khỏe định kỳ cho mỗi người dân. Chủ đề này thể hiện quyết tâm mạnh mẽ của Việt Nam trong việc tăng cường phát hiện sớm bệnh lao thông qua hệ thống khám sức khỏe định kỳ, qua đó góp phần giảm lây nhiễm trong cộng đồng và nâng cao hiệu quả điều trị./.
Bình luận