Theo Thứ trưởng Thường trực Vũ Mạnh Hà, quý IV/2026 là giai đoạn quan trọng trong công tác xây dựng pháp luật của ngành Y tế, với nhiều dự án luật và chính sách lớn được trình hoặc ban hành. Thực hiện Nghị quyết số 72-NQ/TW của Bộ Chính trị, Bộ Y tế tiếp tục hoàn thiện cơ chế, chính sách nhằm tăng cường bảo vệ, chăm sóc và nâng cao sức khỏe Nhân dân.

Bốn dự án luật trọng tâm

Thứ nhất, dự án Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của 6 luật thuộc lĩnh vực y tế, gồm Luật Trẻ em, Luật Người khuyết tật, Luật Khám bệnh, chữa bệnh, Luật Dược, Luật Người cao tuổi và Luật Bảo hiểm y tế.

Dự án nhằm bảo đảm tính thống nhất của hệ thống pháp luật sau sắp xếp tổ chức bộ máy, luật hóa việc phân cấp, phân quyền, đơn giản hóa thủ tục hành chính và hoàn thiện cơ chế quản lý giá thuốc, dịch vụ khám chữa bệnh, thiết bị y tế. Các quy định mới cũng hướng tới giảm gánh nặng cho người bệnh và Quỹ bảo hiểm y tế.

Thứ hai, dự án Luật An toàn thực phẩm (sửa đổi), tập trung chuyển từ kiểm soát từng khâu sang quản lý toàn bộ chuỗi cung ứng thực phẩm dựa trên mức độ rủi ro.

Dự thảo đề xuất đẩy mạnh hậu kiểm, đơn giản hóa thủ tục công bố sản phẩm, công nhận các hệ thống quản lý an toàn thực phẩm như HACCP và ISO 22000; đồng thời tăng cường truy xuất nguồn gốc, số hóa dữ liệu, quản lý thực phẩm kinh doanh trực tuyến, thức ăn đường phố và bếp ăn tập thể. Cơ chế xử lý vi phạm cũng được tăng cường nhằm bảo vệ sức khỏe người tiêu dùng.

Thứ ba, dự án Luật Hiến, lấy, ghép mô, bộ phận cơ thể người và hiến, lấy xác (sửa đổi), hướng tới mở rộng nguồn hiến tạng, tăng tính minh bạch và ngăn chặn hành vi mua bán bộ phận cơ thể người.

Đến tháng 3/2026, Việt Nam đã thực hiện 11.187 ca ghép tạng, nhưng 91,4% số ca ghép vẫn đến từ người hiến sống. Dự thảo đề xuất bổ sung hình thức hiến sau chết tuần hoàn, hoàn thiện quy định về hiến tạng ở người chưa thành niên, siết chặt điều kiện hiến khi còn sống và tăng cường giám sát hoạt động ghép tạng. Các giải pháp khác gồm đăng ký hiến trực tuyến, xây dựng cơ chế điều phối quốc gia, phòng chống du lịch ghép tạng và tri ân người hiến.

Thứ tư, dự án Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Phòng, chống tác hại của thuốc lá, nhằm hoàn thiện cơ sở pháp lý thực hiện quy định cấm thuốc lá điện tử và thuốc lá nung nóng.

Dự thảo đề xuất quy định rõ việc cấm sản xuất, kinh doanh, vận chuyển, tàng trữ và sử dụng các sản phẩm này, cùng túi ngậm nicotine và shisha, trừ các trường hợp được cơ quan có thẩm quyền cho phép phục vụ nghiên cứu, kiểm nghiệm, giám định. Đồng thời, dự thảo tăng cường kiểm soát việc trưng bày, tiếp thị thuốc lá và bán thuốc lá cho người chưa đủ 18 tuổi. Luật dự kiến có hiệu lực từ ngày 1/7/2027.

Nhiều chính sách mới nâng cao quyền lợi người dân và nhân viên y tế

Bên cạnh các dự án luật, Bộ Y tế thông tin về nhiều chính sách quan trọng đã được ban hành hoặc đang triển khai.

Đáng chú ý, Nghị định số 335/2026/NĐ-CP về chính sách trợ giúp xã hội nâng mức chuẩn trợ giúp xã hội và trợ cấp hưu trí xã hội từ 500.000 đồng lên 540.000 đồng/người/tháng, tăng 8%. Chính sách dự kiến tác động trực tiếp đến khoảng 4,5 triệu người, gồm người thuộc diện bảo trợ xã hội và người cao tuổi hưởng trợ cấp hưu trí xã hội. Nghị định có hiệu lực từ ngày 5/10/2026, đồng thời đẩy mạnh giải quyết thủ tục trên môi trường điện tử và phân định trách nhiệm thực hiện phù hợp với mô hình chính quyền địa phương hai cấp.

Trong lĩnh vực chăm sóc người khuyết tật, Kế hoạch tổng thể triển khai Chương trình trợ giúp người khuyết tật giai đoạn 2026–2030 chuyển trọng tâm từ chăm sóc đơn thuần sang thúc đẩy hòa nhập xã hội. Các mục tiêu gồm bảo đảm khoảng 90% người khuyết tật được tiếp cận dịch vụ y tế hằng năm, ít nhất 80% trẻ từ sơ sinh đến 6 tuổi được sàng lọc, can thiệp sớm và hỗ trợ đào tạo nghề cho 300.000 người khuyết tật có nhu cầu, đủ điều kiện đến năm 2030.

Đối với đội ngũ y tế, Nghị định số 350/2026/NĐ-CP quy định mức phụ cấp ưu đãi nghề hằng tháng từ 30% đến 80%, thực hiện từ ngày 1/1/2026. Trong đó, nhân viên thường xuyên, trực tiếp làm công tác hồi sức cấp cứu được hưởng mức 80%; một số nhóm nhân viên y tế tại tuyến cơ sở, địa bàn khó khăn được hưởng mức 70% hoặc 80% theo quy định.

Nghị định số 192/2026/NĐ-CP cũng điều chỉnh chế độ phụ cấp trực, phẫu thuật, thủ thuật, chống dịch; đồng thời quy định hỗ trợ hằng tháng bằng 0,5 hoặc 0,7 lần mức lương cơ sở đối với nhân viên y tế thôn, tổ dân phố và cô đỡ thôn, bản.

Phát triển cấp cứu ngoại viện, y học cổ truyền và hiện đại hóa ngành dược

Đề án phát triển hệ thống cấp cứu ngoại viện giai đoạn 2026–2030 đặt mục tiêu rút ngắn thời gian tiếp cận cấp cứu, giảm tử vong và di chứng do tai nạn, đột quỵ, nhồi máu cơ tim. Đề án hướng tới xây dựng hệ thống điều phối liên thông, ứng dụng nền tảng số, kết nối xe cấp cứu với bệnh viện tiếp nhận và chuẩn hóa nhân lực. Đến năm 2030, mục tiêu là có tối thiểu một xe cứu thương đạt chuẩn trên 100.000 dân, phấn đấu điều xe trong không quá 5 phút đối với trường hợp nguy kịch.

Trong lĩnh vực y học cổ truyền, Bộ Y tế đang hoàn thiện Chiến lược quốc gia phát triển nền y học cổ truyền Việt Nam đến năm 2030, tầm nhìn 2045. Trọng tâm là kết hợp y học cổ truyền với y học hiện đại, phát triển dược liệu thành ngành kinh tế chiến lược, xây dựng cơ sở dữ liệu quốc gia và xử lý nghiêm tình trạng dược liệu giả, hành nghề trái phép.

Bộ Y tế cũng thúc đẩy hiện đại hóa hệ thống phân phối dược giai đoạn 2026–2030, tầm nhìn 2035, với trọng tâm là minh bạch chuỗi cung ứng, truy xuất nguồn gốc và kiểm soát chi phí lưu thông. Theo số liệu được Bộ Y tế công bố, mua sắm tập trung và đàm phán giá cấp quốc gia đã tiết kiệm khoảng 6.000 tỷ đồng, góp phần giảm giá thuốc trung bình 14–17%.

Công tác quản lý thiết bị y tế tiếp tục được cải cách theo hướng quản lý toàn bộ vòng đời, tăng cường hậu kiểm dựa trên rủi ro, xây dựng cơ sở dữ liệu và công khai thông tin giá. Số thủ tục hành chính trong lĩnh vực này đã giảm từ 48 xuống 16; số điều kiện kinh doanh giảm từ 45 xuống 24. Bộ Y tế đang tiếp tục hoàn thiện cơ chế quản lý chuỗi cung ứng, thúc đẩy mua sắm tập trung và đàm phán giá đối với các nhóm thiết bị phù hợp.

Thứ trưởng Thường trực Vũ Mạnh Hà nhấn mạnh, chính sách chỉ thực sự phát huy hiệu quả khi người dân được tiếp cận thông tin đầy đủ, hiểu đúng và đồng thuận thực hiện. Vì vậy, Bộ Y tế xác định truyền thông chính sách là một phần không thể tách rời của quá trình xây dựng và tổ chức thi hành pháp luật.

Bộ sẽ tăng cường công khai dự thảo, lấy ý kiến từ sớm, chủ động cung cấp thông tin, đa dạng hóa hình thức truyền thông để các nhóm dân cư, trong đó có người khuyết tật, dễ dàng tiếp cận. Đồng thời, ngành Y tế sẽ chủ động phản bác thông tin sai lệch, tin giả liên quan đến chính sách y tế.

Trong tháng 10/2026, khi Quốc hội xem xét bốn dự án luật thuộc lĩnh vực y tế, sự phối hợp, phản biện và đóng góp xây dựng của nhân dân, của báo chí được kỳ vọng sẽ góp phần hoàn thiện chính sách, nâng cao hiệu quả bảo vệ, chăm sóc và nâng cao sức khỏe nhân dân./.

                                                                                                                              Thúy Ngà