Các chuyên gia thống nhất rằng béo phì cần được nhìn nhận như một bệnh mạn tính, đa yếu tố và có xu hướng tái phát, thay vì đơn thuần là vấn đề cân nặng hay ngoại hình.

Theo “Đồng thuận của Hội Tim mạch học Việt Nam năm 2026 về Béo phì và Bệnh tim mạch”, mô mỡ dư thừa không chỉ là nơi tích trữ năng lượng mà còn là một cơ quan nội tiết – miễn dịch có hoạt tính, có thể tác động đến chuyển hóa, huyết áp, tình trạng viêm, chức năng mạch máu và cấu trúc tim.

Béo phì đồng thời làm gia tăng nhiều yếu tố nguy cơ tim mạch như tăng huyết áp, đái tháo đường type 2, rối loạn lipid máu, bệnh thận mạn, gan nhiễm mỡ do rối loạn chuyển hóa và ngưng thở khi ngủ. Không chỉ đóng vai trò “gián tiếp”, tình trạng này còn liên quan trực tiếp đến nhiều bệnh lý tim mạch như bệnh tim mạch do xơ vữa, suy tim, rung nhĩ và huyết khối tĩnh mạch.

Đáng chú ý, các chuyên gia cho rằng đánh giá béo phì không nên chỉ dựa vào chỉ số khối cơ thể (BMI). Vòng eo, sự phân bố mỡ, các bệnh đồng mắc và tổn thương cơ quan đích cũng cần được xem xét để xác định đầy đủ nguy cơ của từng người.

Với bệnh nhân tim mạch, đặc biệt là người suy tim, gánh nặng béo phì càng đáng lưu ý. Tình trạng này có thể làm giảm khả năng gắng sức, ảnh hưởng chất lượng cuộc sống và làm tăng nguy cơ nhập viện do suy tim. Vì vậy, kiểm soát béo phì được xem ngày càng rõ hơn như một mục tiêu trong dự phòng và điều trị bệnh tim mạch.

Theo GS.TS.BS Phạm Mạnh Hùng, Chủ tịch Hội Tim mạch học Việt Nam, béo phì là một yếu tố nguy cơ tim mạch quan trọng nhưng lâu nay thường chưa được chú ý đúng mức bên cạnh những yếu tố quen thuộc như tăng huyết áp, đái tháo đường và rối loạn mỡ máu.

Theo đó, cứ giảm từ 5% trọng lượng cơ thể có thể giúp cải thiện các yếu tố nguy cơ tim mạch; giảm từ 10% có thể góp phần kiểm soát biến chứng và cải thiện kết cục tim mạch. Với một số trường hợp, mục tiêu giảm cân cao hơn có thể được đặt ra.

Điều trị được khuyến nghị theo hướng đa mô thức và cá thể hóa. Thay đổi lối sống vẫn là nền tảng, trong khi thuốc, các phương pháp can thiệp hoặc phẫu thuật chuyển hóa – giảm cân có thể được cân nhắc tùy mức độ béo phì, bệnh đồng mắc và mục tiêu điều trị. Việc sử dụng thuốc giảm cân cần có chỉ định và theo dõi của bác sĩ.

Gánh nặng béo phì đang tăng nhanh cũng khiến vấn đề này trở thành thách thức y tế đáng lưu tâm tại Việt Nam. Hội Tim mạch học Việt Nam cho biết: tỷ lệ béo phì ở người trưởng thành Việt Nam đang gia tăng nhanh, trong khi thừa cân, béo phì ở trẻ em và thanh thiếu niên cũng tăng đáng kể trong những năm gần đây. Đến năm 2030 ước tính có 18,92 triệu người trưởng thành ở Việt Nam bị thừa cân – béo phì.

Các chuyên gia cảnh báo, nếu xu hướng này tiếp tục, gánh nặng các bệnh không lây nhiễm, đặc biệt là bệnh tim mạch và chuyển hóa, sẽ ngày càng lớn. Điều đó đặt ra yêu cầu không chỉ điều trị khi bệnh đã xuất hiện mà phải nhận diện và kiểm soát béo phì sớm như một phần của chiến lược dự phòng tim mạch./.