Theo Bộ Y tế, mục tiêu của việc sửa Luật Hiến, lấy, ghép mô, bộ phận cơ thể người và hiến, lấy xác là tạo thêm cơ hội điều trị, cứu sống những người bệnh hiểm nghèo trong những điều kiện được pháp luật quy định chặt chẽ, đồng thời luôn đặt quyền lợi, sức khỏe, phẩm giá và sự an toàn của trẻ em lên hàng đầu.

Điều 20 của Dự án Luật Hiến, lấy, ghép mô, bộ phận cơ thể người và hiến, lấy xác quy định: Người dưới 18 tuổi đã được xác định chết não, chết tuần hoàn sẽ được hiến mô tạng nếu đã đăng ký hiến. Trường hợp không có đăng ký hiến thì phải được sự đồng ý bằng văn bản của người là thành viên gia đình… 

Bộ Y tế khẳng định: Với nguyên tắc xuyên suốt là bảo đảm lợi ích tốt nhất của trẻ em, dự thảo Luật hướng tới tạo thêm cơ hội cứu chữa cho trẻ mắc bệnh hiểm nghèo, nhất là các trường hợp cần mô, bộ phận cơ thể có kích thước, đặc điểm giải phẫu phù hợp mà nguồn hiến từ người trưởng thành khó đáp ứng. Hiện nay, số lượng trẻ em mắc các bệnh về suy mô, tạng cần phải ghép mô, bộ phận cơ thể người là rất lớn. Tại Bệnh viện Nhi Trung ương, hằng năm có hơn 20 bệnh nhân chờ ghép gan, khoảng 40 bệnh nhân chờ ghép thận; Tại Bệnh viện Nhi đồng 2, thành phố Hồ Chí Minh, năm 2022 có hơn 80 bệnh nhân nhi bị suy thận mạn giai đoạn cuối. Trên cả nước cũng có nhiều trẻ em cần được ghép tim để duy trì sự sống... Nếu người dưới 18 tuổi sau khi chết não, chết tuần hoàn hiến mô, bộ phận cơ thể người sẽ trao cơ hội sống cho nhiều trẻ em.

Trên cơ sở tôn trọng nguyện vọng của người dưới 18 tuổi và gia đình, dự thảo luật không khuyến khích hiến tặng ở trẻ em mà nhằm thiết lập khung pháp lý chặt chẽ, bảo đảm an toàn và quyền lợi của trẻ, tạo cơ sở xem xét các trường hợp hiến tặng phù hợp mà Luật hiện hành chưa quy định.

Đối với người dưới 18 tuổi, dự thảo Luật phân biệt rõ việc hiến khi còn sống và hiến sau khi qua đời, đây là hai trường hợp khác nhau về bản chất.

Người dưới 18 tuổi khi còn sống, dự thảo luật đề xuất chỉ được hiến mô tái sinh (như tế bào gốc tạo máu) để điều trị cho người thân khi không có người hiến trưởng thành phù hợp. Người từ đủ 15 đến dưới 18 tuổi hiến cho thành viên gia đình. Người dưới 15 tuổi chỉ hiến cho cha, mẹ, anh, chị, em ruột. Trẻ phải đủ sức khỏe, được tư vấn độc lập, có sự đồng ý của cả trẻ và cha mẹ hoặc người giám hộ. Dự thảo Luật tiếp tục nghiêm cấm lấy thận, gan, tim, phổi hay bất kỳ bộ phận cơ thể lành nào của người dưới 18 tuổi đang sống.

Với người dưới 18 tuổi sau khi qua đời, dự thảo luật đề xuất việc lấy mô, bộ phận cơ thể chỉ đặt ra khi trẻ đã được Hội đồng chuyên môn độc lập xác định chết não hoặc chết tuần hoàn, đã đăng ký hoặc có nguyện vọng hiến trước khi qua đời và được cha mẹ hoặc người giám hộ đồng ý.

Người dưới 18 tuổi được đăng ký hiến mô tạng khi có văn bản đồng ý của cha mẹ hoặc người giám hộ; Có thể thay đổi, hủy đăng ký bất cứ lúc nào.

Kể từ ca ghép thận đầu tiên năm 1992, đến nay, Việt Nam đã thực hiện hơn 11.000 ca ghép bộ phận cơ thể người. Đáng chú ý, 91,4% số ca ghép là từ người hiến sống, trong khi các ca ghép từ người hiến chết não chỉ chiếm khoảng 8,6%./.

Văn Hải/VOV1