Bộ Y tế đang thực hiện Nghị quyết 72 của Bộ Chính trị và Kết luận của Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm tại cuộc làm việc với Đảng ủy Bộ Y tế về phát triển ngành y dược cổ truyền Việt Nam. Trong đó đang rà soát, loại bỏ các rào cản để “Phát triển y học cổ truyền trên cơ sở kế thừa, phát triển tinh hoa của cha ông, trên nền tảng khoa học công nghệ hiện đại, trở thành một bộ phận hữu cơ của y học quốc gia, một nguồn lực để phát triển đất nước trong giai đoạn mới.” Một trong những vấn đề cần được tháo gỡ là phải xây dựng tiêu chí rõ ràng, phù hợp hơn trong việc cấp phép bài thuốc gia truyền, phương pháp chữa bệnh gia truyền.

Theo Thạc sĩ, bác sĩ y học cổ truyền Phạm Quý Hòa, con trai của lương y Phạm Trọng Hùng ở phường Lào Cai, tỉnh Lào Cai, có thời điểm cơ quan chức năng cấp phép tối đa 3 bài thuốc gia truyền, có thời điểm lại chỉ cấp tối đa 1 bài thuốc mà thôi. Thời điểm hiện tại, có nơi không thực hiện cấp phép và đưa ra lý do chưa có hướng dẫn cụ thể.

Cũng theo Thạc sĩ, bác sĩ y học cổ truyền Phạm Quý Hòa, trong Thông tư 02/2024/TT-BYT của Bộ Y tế, một trong những giấy tờ cần phải có khi xin cấp giấy chứng nhận người có bài thuốc gia truyền, phương pháp chữa bệnh gia truyền, đó là phải có bản sao hợp pháp giấy tờ chứng minh quyền sở hữu bài thuốc gia truyền, phương pháp chữa bệnh gia truyền.

Chiểu theo các quy định của Luật Sở hữu trí tuệ, bài thuốc cổ truyền có thể được bảo hộ dưới các hình thức như sáng chế, nhãn hiệu, quyền tác giả hoặc bí mật thương mại. Tuy nhiên, phần lớn bài thuốc đông y không đáp ứng tiêu chí "tính mới" hay "tính sáng tạo", dẫn đến khó đăng ký sáng chế. Trong khi đó, việc công bố công thức để xin cấp phép lại có nguy cơ làm mất bí quyết gia truyền.

Những quy định chặt chẽ vừa nêu trong Thông tư 02 năm 2024 của Bộ Y tế có phần thuận lợi cho cơ quan quản lý nhà nước nhưng lại gây ra những khó khăn cho người hành nghề y dược cổ truyền.

"Bài thuốc gia truyền thì phải chứng minh có hiệu quả. Cái khó là bài thuốc đó phải được đưa vào một bệnh viện hoặc cơ sở y tế công lập nào đó để thử nghiệm lâm sàng, nhưng khi chúng tôi đến bệnh viện thì họ bảo bài thuốc chưa được cơ quan chức năng công nhận thì họ sẽ không cho sử dụng trên bệnh nhân.”- Thạc sĩ, bác sĩ y học cổ truyền Phạm Quý Hòa cho biết thêm.

Đó là chưa kể, trong hồ sơ đề nghị cấp giấy chứng nhận người có bài thuốc gia truyền, phương pháp chữa bệnh gia truyền cần phải có bản sao hợp lệ kết quả thử độc tính cấp và bán trường diễn đối với bài thuốc gia truyền. Đây là điều kiện khiến nhiều cơ sở không thể thực hiện được.

Trước thực trạng này, Bộ Y tế đang trong quá trình sửa đổi Thông tư 02/2024, hình thành hệ thống pháp lý tiến bộ để vừa quản lý hành nghề y dược cổ truyền, vừa bảo hộ quyền sở hữu trí tuệ và phát huy giá trị các bài thuốc dân gian, bài thuốc gia truyền cũng như kinh nghiệm chữa bệnh bằng y học cổ truyền./.

Văn Hải/VOV1